"Gorbatsjov gedroeg zich als CIA-agent'

AMSTERDAM, 23 AUG. Michail Gorbatsjov verraadde zijn Arabische vrienden. Dat is de visie van velen in de Arabische wereld op de Sovjet-president, die gisteren tijdens zijn persconferentie ironische opmerkingen maakte aan het adres van Gaddafdi en Saddam Hussein.

Gorbatsjov liet honderdduizenden Sovjet-joden naar Israel emigreren. Daarmee werden oude angsten bevestigd in de Arabische wereld dat het internationale zionisme een imperium op Arabisch grondgebied wil stichten met behulp van miljoenen Sovjet-joden die nog hun weg naar Israel zullen vinden.

Hij stelde vervolgens president Bush in de gelegenheid om vernietigend af te rekenen met Irak.

Gorbatsjov ging ook akkoord met de economische wurging van Irak door middel van VN-sancties. En hij gaf Bush alle ruimte om een Israelisch-Arabische vredesconferentie volgens Amerikaans patroon te organiseren.

Geen wonder dat al die Arabische leiders en groeperingen die nog steeds een 'anti-imperialistische' weg proberen te bewandelen, Gorbatsjovs val enthousiast begroetten. Saddams perssecretaris Abdul Jabbar Mohsen schreef in het Iraakse dagblad Al Jumhuriya: “Gorbatsjov gedroeg zich als een agent van de Amerikaanse inlichtingendiensten. (...) Voor een handvol dollars steunde hij de agressie van de imperialistische krachten.”

Pag.4:

PLO juichte te vroeg over coup Moskou

Hij drukte de gevoelens uit van velen in de Arabische wereld, en zeker niet alleen van de links-radicalen. Vandaar dat diverse Palestijnse leiders, direct nadat de coup in de Sovjet-Unie bekend was geworden, stelden dat “dit de beste dag is in ons bestaan sinds de Scuds op Israel vielen.” Vandaar dat er zelfs in Saoedi-Arabië, dat voor zijn voortbestaan zozeer afhankelijk is van de grote Amerikaanse beschermer, geluiden klonken dat het misschien niet zo slecht was als er weer een zekere mate van concurrentie tussen de grote mogendheden zou terugkeren, indien dat tenminste het doel was van de junta die in de Sovjet-Unie de macht gegrepen had.

De Arabische staten die hun politiek op Washington afstemmen - Jordanië Syrië en Egypte - hadden voorzichtigheidshalve de staatsgreep in de Sovjet-Unie niet becommentariëerd. Ook de Syrische media die alle onder streng toezicht van de overheid staan, lieten dat na. Zij benadrukten dat het hier ging om een binnenlandse aangelegenheid van de Sovjet-Unie. De spreekbuizen van de Egyptische regering spraken slechts hun zorg uit dat de Israelisch-Arabische vredesconferentie wellicht in gevaar zou kunnen komen.

Als gevolg van die houding werd de snelle terugkeer van Gorbatsjov diskreet en zonder veel commentaar door de meeste Arabische media gebracht. Egypte, Syrië en Jordanië die zo behoedzaam opereerden, bevinden zich in de gelukkige omstandigheid dat zij hun politiek niet hoeven bij te stellen. Koning Hussein stuurde zelfs een gelukstelegram aan Gorbatsjov.

Irak, Libië en Soedan daarentegen, die publiekelijk zo blij waren geweest met Gorbatsjovs val, nemen voorlopig een angstvallige stilte in acht. Het ergst in de problemen zit de PLO.

Want Yasser Abdel Rabbo, het hoofd van de Voorlichtingsafdeling van de PLO en als lid van het Uitvoerend Comité (het hoogste bestuursorgaan) in feite de minister van voorlichting van de PLO, drukte direct na de coup in de Sovjet-Unie de verwachting uit dat de staatsgreep de problemen van de Sovjet-Unie zou oplossen “en in het bijzonder het probleem van de joodse emigratie die het zoeken naar een rechtvaardige oplossing van het Palestijnse vraagstuk ondermijnt”.

Zijn collega in het Uitvoerend Comité, Farouk Kaddoumi, hoofd van de afdeling buitenlandse betrekkingen en als zodanig minister van buitenlandse zaken van de PLO, stelde in een vraaggesprek met de Libanese radiozender Al Sharq dat “de PLO dit experiment in de perestrojka altijd met grote skepsis en met angst, gemengd met droefheid, heeft beschouwd”

De Stem van Palestina, het radiostation van de PLO, bleek het met die analyse eens te zijn. “Perestrojka was een abnormale situatie. En de militaire leiders die de macht in de Sovjet-Unie overnamen, hebben de lessen van de Golfoorlog begrepen ... In de nieuwe (politieke) realiteit zal de Sovjet-Unie niet langer stommetje spelen in een regionale vredesconferentie. Er zal zelfs geen regionale conferentie komen, alleen een internationale conferentie die niet het spel zal meespelen van het Witte Huis met zijn komplotten en zijn bedrog.”

Woensdag begreep de hoogste leiding van de PLO dat die reacties te snel en te ondoordacht waren geweest. De politieke schade moest zo veel mogelijk worden hersteld. Vandaar dat het Uitvoerend Comitee woensdagavond een communiqué uitgaf, waarin de hoop werd uitgesproken dat zowel de politieke stabiliteit binnen de Sovjet-Unie als de internationale stabiliteit en veiligheid snel zouden terugkeren. Het communiqué stelde tevens dat de buitenlandse politiek van de PLO gebaseerd is op wederzijds respect en op niet-inmenging in de binnenlandse aangelegenheden van welke staat ook ook.

Tegelijkertijd verzocht het persbureau Wafa, de spreekbuis van de PLO, in een boodschap van een niet met name genoemde "politieke commentator' aan “alle persagentschappen en media in de Arabische wereld en in het Westen” om het communiqué van het Uitvoerend Comité als de eerste, officiële Palestijnse verklaring te beschouwen. Alle voorafgaande verklaringen over de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie moesten als puur persoonlijke mededelingen worden gezien, die niet het officiële standpunt van de PLO weergaven.

Yakoub Zayadin, het hoofd van de Jordaanse communistische partij, gaf echter gisteren het duidelijkst de stemming weer van hen die de staatsgreep in de Sovjet-Unie hadden begroet. Hij verwachtte dat de vredesconferentie nu inderdaad zal doorgaan. “Want de Amerikanen willen die nu eenmaal. Maar het zal het meest rampzalige vredesproces worden onder de ergste voorwaarden op internationaal, regionaal en Arabisch gebied”.

Gezien het geringe belang van de Jordaanse communisten kon Zayadin uitspreken wat velen in de Arabische wereld thans denken.