Gezamenlijk bedrijf voor "putstimulatie' met Canadese en lokale partner; Shell bijt spits af met olie uit Rusland

ROTTERDAM, 23 AUG. De Koninklijke Shell-Groep heeft samen met een kleine Canadese oliemaatschappij en een Russisch bedrijf sinds twee jaar een samenwerkingsverband voor oliewinning in Siberië dat zeer succesvol blijkt te zijn. Het betreft het eerste olieproject in de Sovjet-Unie waarin Shell deelneemt, sinds de nationalisatie van de Shell-bezittingen in dat land in de jaren twintig.

Volgens de Canadese partner van Shell, Fracmaster in Calgary, is het ook de eerste joint venture in de Sovjet-Unie die toestemming heeft om de winst in harde valuta te exporteren. Het bedrijf is gespecialiseerd in stimulatie van oliebronnen waarvan de produktie met conventionele apparatuur te laag is geworden. Shell en Fracmaster hebben beide een minderheidsaandeel van 24,5 procent in de onderneming en de Russische staatsmaatschappij Uganskneftegas heeft een aandeel van 51 procent.

Fracmaster is uitvoerder van het technische werk in enkele olievelden in de regio Nefteugansk aan de rivier de Ob in West-Siberië die 25.000 oliebronnen omvatten. Onderzoek heeft uitgewezen dat zeker 4500 van deze bronnen in aanmerking komen voor "putstimulatie', zegt Doug Ramay, onderdirecteur marketing van Fracmaster. Vorig jaar zijn met succes ruim 200 oliebronnen behandeld, waardoor een extra produktie is ontstaan die nu 20.000 vaten per dag bedraagt. Die hoeveelheid is vergelijkbaar met de produktie van een gemiddelde oliebron op de Noordzee.

De extra olie-opbrengst van de behandelde bronnen komt volgens de overeenkomst ten goede aan de joint venture en wordt via pijpleidingen getransporteerd naar Odessa aan de Zwarte Zee en vandaar geëxporteerd naar West-Europa. De gemiddelde opbrengst was vorig jaar 18 dollar per vat, zegt Ramay. “Een heel profijtelijk project, want we hebben onze investeringen van in totaal 30 miljoen Canadese dollar in 18 maanden terugverdiend”. De opbrengst van de verkopen wordt over de drie partners verdeeld conform het belang dat zij in de onderneming hebben.

Bij de joint venture zijn 50 Canadese technici werkzaam, en 500 Russische werknemers. Binnenkort wordt dat aantal met 100 man uitgebreid, die momenteel in opleiding zijn. Shell levert technische deskundigheid voor het project, dat begeleid wordt door de laboratoria van de maatschappij in Nederland. Shell heeft in diverse landen ervaring opgedaan met verbeterde technieken om de opbrengst van oliebronnen te verhogen. Bovendien helpt het hoofdkantoor van Koninklijke Shell in Den Haag bij het management van de joint venture.

Door hoge druk-injectie van een vloeibaar mengsel van fijn keramisch zand en chemicaliën in de Siberische oliebronnen, op 2.500 meter diepte, wordt de olie verdund en de doorlaatbaarheid van het gesteente verhoogd, waardoor de olie makkelijker naar boven komt. Het geïnjecteerde mengsel wordt daarna weer van de olie gescheiden en opnieuw gebruikt. “Je doet eigenlijk niet meer dan het vergemakkelijken van de oliestroom, je maakt als het ware van een zandpad een snelweg”, aldus Ramay.

Zijn bedrijf, Fracmaster, heeft net een nieuwe joint venture in Siberië opgericht met Pan Canadian, een tweede Canadese maatschappij met belangen in de oliesector en het Russische bedrijf Famtlor. Shell is hierbij niet betrokken. Voor oprichting van een derde, “veel grotere” joint venture is onlangs een intentieverklaring getekend. Wie de partners zijn, wil Ramay nog niet onthullen, want daarover heeft hij contacten met mogelijke geïnteresseerden in West-Europa. “Shell is een heel goede partner in het huidige project”, is het enige dat hij kwijt wil.

Een woordvoerder van Shell zegt geen mededelingen over nieuwe projecten te kunnen doen, voordat ze definitief zijn. Hij verwijst naar de uitspraak van president-directeur ir. L. van Wachem op de aandeelhoudersvergadering van Koninklijke Shell in mei: “Wij zijn van mening dat we in een gunstige positie verkeren om de kansen voor buitenlandse ondernemingen in die regio (de Sovjet-Unie, Midden- en Oost-Europa) te benutten. De betrokken landen moeten echter een aantal binnenlandse problemen oplossen, zodat het hele proces nog enige tijd zal vergen. Wij houden vast aan de voorzichtige benadering die wij tot dusver hebben gevolgd.”

Maandagochtend, direct na de staatsgreep in Moskou, verklaarde Shell niet te zullen reageren op de gebeurtenissen in de Sovjet-Unie. “De tijd zal moeten leren of en hoe deze ontwikkelingen de contacten met het Westerse bedrijfsleven zullen beïnvloeden”, aldus de verklaring, die volgens de woordvoerder blijft gelden nu president Gorbatsjov weer aan de macht is.