Westen is verheugd en hervat hulpverlening

LONDEN-PARIJS-WASHINGTON, 22 AUG. Westerse regeringen en de Europese Gemeenschap hebben aangekondigd de hulpprogramma's aan de Sovjet-unie die eerder deze week werden bevroren, weer te ontdooien. De extra Europese top die morgen in Den Haag zou worden gehouden, is afgelast.

In bijna de hele wereld is opgelucht gereageerd op het mislukken van de staatsgreep in de Sovjet-Unie. De Russsiche president Boris Jeltsin wordt in de reacties uitvoerig geprezen om zijn verzet tegen de coupplegers.

De Amerikaanse president Bush zei dat de democratie heeft gezegevierd. “Je kunt democratie niet in een doos stoppen en het vasthouden”, zo is volgens hem gebleken. Bush verwachtte dat de relaties tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie nog beter zouden worden dan voorheen, omdat de conservatieve elementen uit het Kremlin zijn verwijderd.

De Amerikaanse regering wijst oproepen om extra economische hulp aan de Sovjet-unie vooralsnog van de hand. Zo'n oproep is gisteren onder andere gedaan door de Duitse bondskanselier, Kohl, en de Franse minister van buitenlandse zaken, Dumas.

De ministers van buitenlandse zaken van de NAVO-landen hebben gisteren na hun spoedberaad in Brussel aangekondigd dat zij hun relaties met de landen in Midden- en Oost-Europa zullen versterken.

De Britse premier, John Major, noemde het mislukken van de coup “uitstekend nieuws, zowel in persoonlijk als in internationaal opzicht”. Hij sprak van “een overwinning van het gezonde verstand, een overwinning van de toekomst”.

Als er één les getrokken kon worden was het wel dat het motto (van wijlen Randolph Churchill, Winston Churchills stamhouder) nog steeds opging: “Vertrouw op het volk.”

Pag.3:

Peking respecteert keuze Sovjet-volk

Het orthodox-communistische bewind van de Volksrepubliek China heeft vandaag gezegd dat het de keus van het volk van de Sovjet-Unie respecteert en verwacht dat de vriendschappelijke betrekkingen met Moskou zich na de terugkeer van Gorbatsjov “zullen voortzetten”, zo heeft het officiele persbureau Nieuw China laten weten.

Maandag had Peking zeer voorzichtig gereageerd op de staatsgreep in het buurland. “We hopen, en geloven ook, dat het volk van de Sovjet-Unie zijn problemen zal overwinnen”, luidde de verklaring van drie dagen geleden, maar China liet toen wel doorschemeren zaken te willen doen met de nieuwe leiders in het Kremlin. Westerse diplomaten meenden dat de oude communistische garde in Peking de machtswisseling in Moskou positief beoordeelde, maar op dat moment de verdere ontwikkelingen wenste af te wachten.

De Chinese tekst van vandaag luidt: “De Chinese regering heeft zich altijd op het standpunt gesteld dat de interne aangelegenheden van de Sovjet-Unie door de Sovjet-bevolking zelf moeten worden opgelost”.

De Indiase regering van premier Narasimha Rao is door de snelle opeenvolging van gebeurtenissen in verlegenheid gebracht. Gisteren zei Rao nog dat de val van Gorbatsjov “een waarschuwing is voor elke leider die te hard van stapel wil lopen”. En de Indiase ambassadeur in Moskou zei: “Gorbatsjov heeft de partij gedesintegreerd, misschien kan de nieuwe man (Janajev) haar herbouwen”. Vandaag wist de Indiase regering nog geen reactie te geven op de nieuwe ontwikkeling. De opstelling is door de pers in New Delhi honend ontvangen. In commentaren werd er op gewezen dat juist Gorbatsjov New Delhi zeer vriendelijk gezind was. De Indiase regering staat, net als die van de Sovjet-Unie, voor de zware taak de door de overheid gedomineerde maar vastgelopen economie, vlot te trekken.

De Japanse premier Toshiki Kaifu heeft zich vandaag verheugd getoond over het mislukken van de staatsgreep in de Sovjet-Unie. “Hoewel de situatie nog onduidelijk is, geloof ik dat het streven van de Sovjet-Unie naar democratie is veilig gesteld en dat de kans op een nieuwe Koude Oorlog is verdwenen.” Kaifu kondigde aan dat de economische hulp aan Moskou onmiddellijk zal worden hervat als de situatie in het land weer normaal is.

Ook in Zuid-Korea is met instemming kennis genomen van de gebeurtenissen in Moskou. Het Zuidkoreaanse leger was in verband met de situatie de afgelopen dagen in verhoogde staat van paraatheid gebracht. President Roh Tae Woh noemde vandaag de terugkeer van Gorbatsjov “een monumentale overwinning van de moed en de vastbeslotenheid van het volk van de Sovjet-Unie ten aanzien van hun streven naar vrijheid en democratie”. In het streng communistische Noord-Korea is de nieuwe situatie in de Sovjet-Unie zonder commentaar bekendgemaakt.

De Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) verklaarde gisteren dat de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie een interne aangelegenheid van het land waren. De PLO sprak in een verklaring de hoop uit dat de stabiliteit in de Sovjet-Unie spoedig zou terugkeren en wees erop dat de reacties die tot dusverre door PLO-leden waren gegeven op de gebeurtenissen in Moskou slechts op persoonlijke titel waren gedaan en niet het standpunt van de PLO als geheel vertegenwoordigden. Verscheidene vooraanstaande figuren binnen de PLO hadden de afgelopen dagen gezegd dat de PLO met de nieuwe machthebbers wellicht weer de oude nauwe betrekkingen zouden kunnen hebben als gebruikelijk was voor Sovjet-president Gorbatsjov aan het bewind kwam. Ook hadden enkelen verklaard te hopen dat door de machtswisseling de uittocht van joden uit de Sovjet-Unie een halt zou worden toegeroepen.

Het standpunt dat de gebeurtenissen in de Sovjet-Unie een interne aangelegenheid van het land vormden werd ook gedeeld door de Syrische regering. De minister van buitenlandse zaken, Farouk Al-Shara, herinnerde er in een eerste Syrische reactie aan dat de betrekkingen tussen de beide landen van oudsher zeer vriendschappelijk zijn geweest.

De Egyptische president, Hosni Mubarak, daarentegen feliciteerde zowel Gorbatsjov als de Russische president Boris Jeltsin hartelijk met de voor hen gunstige afloop van de staatsgreep. De media in Irak, die aanvankelijk de machtsovername jubelend beschreven, hebben weinig aandacht besteed aan de ontwikkelingen van gisteren. Ambtenaren gaven toe dat zij gedesillusioneerd zijn, maar de regering heeft nog niet officieel gereageerd. (Reuter, AFP, AP)