Jeltsins legitimiteit heeft het gewonnen

Eenmanspartij Voor het Westerse beleid ten aanzien van de Sovjet-Unie is de meest actuele kwestie er thans een van politieke legitimiteit.

Er kan in elk geval geen sprake zijn van herstel van de betrekkingen tussen de Sovjet-Unie en het Westen op de voet van vóór afgelopen maandag. In de nasleep van de mislukte coup is het bouwplan van het politieke leven in de Sovjet-Unie bezig ingrijpend te veranderen. Boris Jeltsin heeft bekendgemaakt dat hij het gezag over de Sovjet-strijdkrachten op zich nam. Met de woorden dat Michail Gorbatsjov thans “schouder aan schouder met Jeltsin [moest] staan” heeft president Bush de nieuwe realiteit in de Sovjet-Unie in feite al erkend.

De politieke taxatie van de regering-Bush is correct en lofwaardig, maar het is nu noodzakelijk verder te gaan.

De Verenigde Staten en andere Westerse landen moeten openlijk verklaren dat zij de politieke legitimiteit van alle Sovjet-republieken met een democratisch gekozen regering erkennen.

Een even belangrijke stap is de formele erkenning door het Westen van de soevereine onafhankelijkheid van Litouwen, Letland en Estland. Welke rol is er thans nog voor Michail Gorbatsjov weggelegd?

De afgelopen drie dagen hebben de Westerse regeringsleiders hun eigen doelstelling duidelijk gemaakt: de herinstallering van Gorbatsjov als president. Maar hoewel Gorbatsjovs legitimiteit gisteren nog eens is herbevestigd door de Opperste Sovjet en president Bush heeft verklaard dat hij “weer aan de macht” is, vrezen wij dat het Westen zichzelf een doel heeft gesteld dat politiek haalbaar noch ethisch houdbaar is (...).

Op grond waarvan gelooft men in het Witte Huis dat Michail Gorbatsjovs macht en prestige weer op te lappen zouden zijn? Zijn politieke achterban is rondom verschrompeld: hij is een eenmanspartij.

Het is heel goed mogelijk een happy end aan de geschiedenis te bedenken: Gorbatsjov keert terug, de conservatieve communisten worden verguisd, Boris Jeltsin en de democraten komen op, het nieuwe Unieverdrag wordt ondertekend, vrije markten ontwikkelen zich in Leningrad, de Oekraïne en de Baltische landen, en stabiliteit breidt zich over het hele land uit.

Wil dit sprookje ook maar enigszins worden bewaarheid, dan zal Gorbatsjov het socialisme moeten afzweren, het kapitalisme moeten omhelzen, moeten optreden tegen de lieden die in de Baltische landen onschuldige mensen hebben doodgeschoten en zich moeten losmaken van de Communistische Partij. De enige die iets dergelijks openlijk heeft gedaan, boven op een tank voor de stoep van het Russische parlement, is Boris Jeltsin. President Gorbatsjov heeft steeds geschipperd, met huisarrest als resultaat.

Boris Jeltsin heeft iets dat Michail Gorbatsjov niet heeft: politieke legitimiteit. Ook president Bush zelf heeft dat cruciale onderscheid gemaakt. Hij omschreef Jeltsin als “naar behoren verkozen” en Gorbatsjov als “naar behoren aangesteld” (...).

De gekozen leiders van het westen, de G-7, hebben het steeds doen voorkomen alsof Michail Gorbatsjov net zo iemand zou zijn als zij. Maar dat is hij in elk geval nu niet meer. Zijn land verkeert in de barensnood van een democratische revolutie. De afbrokkeling van Gorbatsjovs gezag en prestige houdt gelijke tred met de verbreiding van de democratiseringsgolf over de Sovjet-Unie (...)

Het Westen heeft als strategie voor de onderdrukking van een onwettige, gevaarlijke staatsgreep het gezagsherstel van Gorbatsjov gekozen. Maar het valt nu moeilijk in te zien dat er nog een verdere rol voor Gorbatsjov is weggelegd. Wil de Sovjet-Unie het bloedvergieten voorkomen waarvoor de wereld zozeer vreest, dan zal ze binnen korte tijd moeten worden geleid door iemand wiens gezag stoelt op de instemming van de geregeerden. Hoofdartikel in The Wall Street Journal van vandaag.