Westerse touroperators niet geinteresseerd in arrangementen voor 1992; Toerist mijdt Joegoslavië, branche lijdt

BOL, 21 AUG. De stranden van het Joegoslavische eiland Brac hebben in gewone tijden al de naam paradijselijk te zijn, maar zonder toeristen zijn ze dat zeker. De diepblauwe zee, de pijnbomen, het brede strand van vrolijk gekleurde steentjes zijn, op enkele geïsoleerde groepjes Joegoslavische toeristen na, verlaten. Van de vijf grote hotelcomplexen is er één gedeeltelijk in bedrijf. “Onze capaciteit hier in Bol is 10.000 bedden, er zijn er nu 500 bezet”, zegt de manager mismoedig. En dan gaat het nog voor 99 procent om Joegoslaven die, erfenis uit socialistische tijden, voor een lager tarief slapen dan buitenlanders en bovendien geen deviezen in het laadje brengen.

Oto Lukacevic, de Kroatische onderminister voor toerisme, schat de gederfde inkomsten voor zijn Joegoslavische deelrepubliek voor dit jaar op ten minste twee miljard dollar, met nog eens 1,5 miljard dollar minder inkomsten uit vervoer, tol, vliegveldbelasting etcetera. De Kroatische regering heeft besloten pas in oktober de rekening van dit drama op te maken. In afwachting daarvan is alvast besloten de nieuwe faillissementswetgeving in de toeristenbranche niet te zullen toepassen, daar deze immers op het moment tot het verdwijnen van de hele sector zou leiden. Toeristenbedrijven, in Kroatië nog altijd op socialistische leest georganiseerd in lokale monopoliebedrijven, zijn voorshands vrijgesteld van de terugbetaling van kredieten.

Voor de bevolking van Bol en andere Kroatische badplaatsen is dat een schrale troost. “Velen hier zijn voor hun jaarinkomen van het toeristenseizoen afhankelijk”, meldt een inwoner. “Nu zijn, in plaats van honderden, maar enkele tientallen inwoners werkzaam in de hotels. Waar moet de rest deze winter van leven?”, vraagt hij zich af.

De rust op het eiland wordt inmiddels ruw verstoord door een helikopter van het naburige eiland Solta. Het Joegoslavische leger heeft daar eerder deze maand met een landing van parachutisten een militair object ingenomen, naar wordt aangenomen om een eind te maken aan de rebellie van de plaatselijke commandant uit de eigen gelederen. De para's maken nu af en toe een toertje laag over de stranden van Brac, om de vakantievierende Kroaten te intimideren, of om naar de meisjes te kijken - wie zal het zeggen.

Op dat zelfde Solta werden vorig jaar in privéhuizen 94.200 overnachtingen door toeristen geteld, dit jaar waren het er tot nu toe 11.000. Het is een van de rampzalige tijdingen op de lijst van het ministerie van toerisme in Zagreb. Een vakantiecomplex in Sibenik bijvoorbeeld wisselde vorig jaar voor 2,8 miljoen Dmark om in dinars, dit jaar bedroegen die inkomsten ongeveer 11.000 Dmark. Het hotel Intercontinental in Zagreb leed dit jaar al 1,5 miljoen Dmark verlies. En het eind is niet in zicht. “Andere jaren hadden we rond deze tijd onze arrangementen met Westeuropese touroperators voor het volgend jaar al rond”, vertelt een werknemer van Yugotours in Zagreb. “Maar nu toont niemand belangstelling voor 1992.”