"EG zeer bezorgd over Sovjet-Unie'

Hieronder volgt de officiële tekst van de verklaring die de EG-ministers van buitenlandse zaken gisteren na hun vergadering in Den Haag hebben afgelegd:

“De Europese Gemeenschap en haar Lidstaten zijn zeer bezorgd over de staatsgreep in de Sovjet-Unie. Zij veroordelen het afzetten van President Gorbatsjov en het overnemen van alle macht door een "Staatscomité voor de noodtoestand' als een duidelijke on-constitutionele handeling en een flagrante schending van de verplichtingen van de Sovjet-Unie onder het Hesinki-akkoord en het Handvest van Parijs. De Gemeenschap en haar Lidstaten eisen dat de constitutonele orde onmiddellijk wordt hersteld en dat President Gorbatsjov zijn functies en rechten als staatshoofd van de Sovjet-Unie weer terugkrijgt.

Hoewel de gevolgen van de recente ontwikkelingen in de Sovjet-Unie onduidelijk blijven, laat het eerste decreet van het staatscomité - dat onder andere voorziet in de schorsing van democratisch gekozen lichamen en censuur van de media - geen twijfel bestaan over het werkelijke karakter van het regime dat nu in de Sovjet-Unie aan de macht is. Rekening houdende met alle implicaties van de situatie, roepen zij de Sovjet-autoriteiten dringend op, zulks conform de verplichtingen van hun land onder het Helsinki-akkoord en het Handvest van Parijs, af te zien van enige vorm van intimidatie of geweld.

De Europese Gemeenschap en haar Lidstaten geloven dat continuering van de macht van het nieuwe regime het proces van democratische hervormingen in de Sovjet-Unie en de dramatische verbeteringen in het internationale klimaat waaraan President Gorbatsjov zo'n grote bijdrage heeft geleverd en welke zij als een voorwaarde beschouwen voor vruchtbare samenwerking met de Sovjet-Unie, alleen maar stopzet.

Zij roepen de huidige leiders dringend op toegang te verschaffen tot alle gekozen vertegenwoordigers van de Sovjet-Unie alsmede tot President Gorbatsjov zelf. Het Voorzitterschap heeft het mandaat gekregen om met deze mensen contact op te nemen teneinde hemzelf te overtuigen van hun gezondheid en hun vermogen om volledig hun rechten en vrijheden uit te oefenen.

De Gemeenschap en haar Lidstaten stellen degenen die nu de macht hebben verantwoordelijk voor de mogelijke consequenties van hun actie voor de stabiliteit, veiligheid en samenwerking in Europa en voor de internationale relaties in het algemeen. Zij zijn zich in dit verband bewust van de bijzondere positie van de landen in Centraal- en Oost-Europa.

Als een maatregel van solidariteit met deze landen herhalen de Gemeenschap en haar Lidstaten hun wens om in de nabije toekomst associatie-overeenkomsten met Hongarije, Polen en Tsjecho-Slowakije te sluiten. Met dezelfde intentie bevestigen zij hun volledige steun aan het voortgaande proces van hervorming in Bulgarije en Roemenië. Zij onderstrepen ook hun toezegging om de contacten met Albanië weer te verstevigen. De Commissie zal wegen en mogelijkheden verkennen om samenwerking met Bulgarije, Roemenië en Albanië verder uit te breiden.

Zij tekenen aan dat de staatsgreep plaats vond aan de vooravond van de ondertekening van het nieuwe Unieverdrag, welk verdrag een belangrijke stap in de richting van verbeterde interne verhoudingen en stabiliteit in de Sovjet-Unie zou zijn geweest. Zij bevestigen hun mening dat de bestaande problemen in de verhouding tussen de republieken van de Sovjet-Unie alleen kunnen worden opgelost door onderhandelingen en dialoog. In het bijzonder maken zij zich ernstig bezorgd over de berichten van militaire acties in de Baltische staten, en verzoeken de Sovjet-autoriteiten dringend af te zien van iedere bedreiging of gebruik van geweld tegen de democratisch gekozen regeringen en vertegenwoordigers van de Baltische volkeren.

De Europese Gemeenschap en haar Lidstaten staan er op dat de Sovjet-Unie gevolg geeft aan al haar internationale verplichtingen en verdragen, waaronder die betreffende troepenterugtrekkingen en wapenvermindering. Zij verwachten dat de Sovjet-Unie de soevereiniteit en veiligheid van alle Europese staten respecteeert. Totdat de Sovjet-Unie terugkeert naar constitutionele orde en de volledige onderwerping aan haar internationale verplichtingen onder het Handvest van Parijs, schort de Gemeenschap haar economische hulp in de vorm van kredieten voor voedselleveranties en technische hulp, op. Echter, zij zal noodhulp aan mensen voortzetten onder de voorwaarde dat die de mensen die die hulp nodig hebben bereikt. De Lidstaten worden uitgenodigd hetzelfde te doen.

Verder menen de Gemeenschap en haar Lidstaten dat, totdat de constitutionele orde en democratische vrijheden zullen zijn hersteld, hun deelname aan de bijeenkomst in Moskou over de Conferentie over de Menselijke "Dimensie'in het kader van de CVSE niet gerechtvaardigd is.