De Sovjet-Unie van uur tot uur

Hieronder een chronologie van de gebeurtenissen in de Sovjet-Unie sinds gistermorgen. Bij de aanduidingen is - tenzij uitdrukkelijk anders aangegeven - de Nederlandse tijd aangehouden, die een uur op Moskou achterligt.

4.00: Een colonne van 180 pantserwagens van elitetroepen van de KGB en het leger rukken op richting Leningrad. De burgemeester van de stad heeft tevoren een oproep gedaan om het nieuwe bewind te boycotten en overal het werk neer te leggen.

9.47: De Russische president Boris Jeltsin eist in Moskou een medisch onderzoek van de afgezette president Michail Gorbatsjov door artsen van de Wereldgezondheidsorganisatie.

10.00: Het Litouwse parlement spoort de militairen in Litouwen aan “niet mee te doen aan de misdaad die op het ogenblik door Moskou wordt bedreven”. De parlementsleden hadden zich eerder al aangesloten bij Jeltsins oproep tot een algemene staking.

10.25: Een medewerker van Jeltsin meldt dat Gorbatsjov reeds maandagavond naar Moskou is overgebracht met een militair vliegtuig. Het bericht kan niet worden bevestigd.

11.00: Meer dan 100.000 mensen verzamelen zich voor het Winterpaleis in Leningrad om te protesteren tegen het afzetten van Gorbatsjov.

11.30: De voorzitter van de Opperste Sovjet, Anatoli Loekjanov, ontvangt een brief van Jeltsin waarin deze tien eisen aan het nieuwe bewind formuleert. Hij wil onder andere een ontmoeting met Gorbatsjov.

12.15: Russische functionarissen melden dat tot dan toe drie militaire eenheden zich bij Jeltsin in het gebouw van het Russische parlement hebben gevoegd.

13.40: Vanaf het balkon van het parlement spreekt Jeltsin een menigte van zo'n 50.000 aanhangers toe die al de hele nacht en de ochtend bij het parlement bivakkeren. Hij drukt zijn toehoorders op het hart om vertrouwen te hebben in het leger. Tevens verzekert hij hen dat “de junta er niet langs zal komen”.

13.50: In Den Haag kondigen de staten van de Europese Gemeenschap aan dat zij het grootste deel van hun economische hulp aan de Sovjet-Unie opschorten.

15.00: Michail Gorbatsjov verkeert in goede gezondheid, zo weten twee leden van de Veiligheidsraad van de Sovjet-Unie, Jevgeni Primakov en Vadim Bakatin, te melden in een boodschap die wordt verspreid via het persbureau Interfax.

16.10: De EG eist in Den Haag het herstel van Gorbatsjov in zijn functies.

16.20: De Russische leiding bereidt zich volgens het persbureau RIA voor op een aanval op het parlement die voor die avond wordt verwacht.

16.40: De Amerikaanse president George Bush onthult dat hij die morgen heeft getelefoneerd met Jeltsin om hem zijn steun te betuigen bij zijn oppositie tegen de nieuwe machthebbers.

16.50: Een doorgaans goed geïnformeerde bron meldt dat er voorlopig geen bijeenkomst zal komen van het Centraal Comité van de communistische partij om Gorbatsjov af te zetten als partijleider.

18.00: Met een zestigtal vliegtuigen voor troepentransport worden vanuit de zuidelijke stad Odessa versterkingen aangevoerd naar Moskou, aldus veiligheidskringen. Intussen wachten de mensen die zich bij het Moskouse parlement hebben verschanst op de komst van nieuwe Sovjet-troepen uit de richting van de plaats Minsk. In een telefoongesprek met de Britse premier John Major zegt Jeltsin dat er tussen 23.00 en 5.00 uur plaatselijke tijd een avondklok van kracht zal zijn in Moskou. Volgens hem rukken tanks op in de richting van het parlement. Te zelfder tijd eisen de Sovjet-militairen in Estland dat het Estse parlement wordt ontruimd.

23.00: Vanuit het Moskouse parlementsgebouw melden journalisten dat ze in de nabijheid van het gebouw schoten hebben gehoord. De schoten herhalen zich verscheidene keren gedurende de nacht. Ook bij de Amerikaanse ambassade weerklinken schoten. Intussen keurt het 105 leden tellende parlement van Estland met 65 stemmen voor een onafhankelijkheidsverklaring van deze Baltische republiek goed. Enige tientallen leden van de Russische facties in het parlement boycotten de zitting.

24.00: Pantserwagens breken door de buitenste barricades bij het parlement. Het persbureau RIA meldt dat een persoon is neergeschoten. Ook verscheidene anderen zouden gewond zijn geraakt. In Leningrad verschansen zich in het stadhuis eveneens tegenstanders van het nieuwe bewind.

1.00: Twee aanhangers van Jeltsin zijn volgens ooggetuigen gedood bij een treffen met regeringstroepen bij het Moskouse parlement. Ze zouden door tanks zijn verpletterd. Bij de Amerikaanse ambassade kwam een man om het leven door een kogel, terwijl ook op elders in de stad twee mensen het leven verloren. Later op de avond keert de rust weer bij het parlementsgebouw. Na een telefoontje van een medewerker van Jeltsin met KGB-leider Krjoetsjkov, waarbij deze beloofde dat het parlement die nacht niet zou worden aangevallen, besluiten velen enkele uren te gaan slapen.

1.30: Een Letse woordvoerder in Stockholm zegt dat de Letse premier Ivars Godmanis is gearresteerd, nadat het regeringscentrum in Riga was omsingeld.