Zonder publiek

Rinus Gosens ken ik nog uit de jaren kort na de Wereldoorlog II, toen hij linksbinnen speelde in het sterke SVV, waarin Jan van Schijndel, Jan Schrumpf en anderen uitblonken en dat één keer kampioen van Nederland werd. Later werd hij trainer en nog later scout en in het programmablad van PSV schrijft hij nu dat de klant bij topvoetbal koning is. Hoe kan een verdienstelijk man zo afzakken zou je zeggen - maar aan dat koning klant-zinnetje gaat een heel verhaal vooraf, waaruit blijkt dat dit koninkrijk niet meer bestaat en dat Gosens dat erg genoeg vindt.

De tendens is, dat er te weinig speelruimte is, dat er te defensief wordt gevoetbald en dat de meeste wedstrijdbeelden tot vervelens toe aan elkaar identiek zijn. “Voetbal”, schrijft Gosens, “moet op voetbal lijken en je speelt het voor degenen die je uitnodigt.” Dat mag ietwat simpel klinken - in feite zit er een flinke kern van waarheid in. Je kondigt als thuisclub een wedstrijd aan, zet de stadionpoorten een paar uur van tevoren wijd open en hoopt, dat de massa zal komen. Tegenwoordig houdt men zelfs "open dagen' om de toekomstige klanten te laten zien wat men al zo in de aanbieding heeft. Het publiek wordt dus zeer belangrijk geacht.

Maar dan komt Vader KNVB en geeft een persconferentie. Niet in de eigen burcht in de bossen van Zeist, maar in de studiogebouwen van de NOS in Hilversum. Dat opent mogelijkheden voor verdere inschakeling van belanghebbenden. De lotto heeft een aardig pand in Baarn, de ABN een gezellige ontvangstruimte aan een Amsterdamse gracht en het bedrijf van de sectievoorzitter zal desgewenst toch ook wel een gelegenheid bezitten waar men de media met een hap en een slok kan ontvangen. Belangrijker nog is wat op die bijeenkomst naar voren is gebracht.

Een van de onderwerpen was het eventueel spelen zonder publiek. De vermakelijkheidsbelasting mag dan zijn afgeschaft, grote voetbalwedstrijden brengen voor een stad toch een aardige nering met zich mee, maar alles houdt op als burgervaders - al of niet onder de invloed van hun commissarissen van politie - de armen ten hemel heffen onder de uitroep, dat ze niet voor voldoende beveiliging en organisatie kunnen zorgen. Sommigen van hen geven de onuitgesproken indruk, dat ze graag van het betaalde voetbal in hun woonplaats verlost zouden willen worden. Enkelen hebben daartoe goede redenen, maar het is ook merkwaardig dat het incasseringsvermogen van velen van hun buitenlandse collega's aanmerkelijk groter is.

Vader KNVB weet met de zaak geen raad. Een competitie welke meer dan ooit in tijdnood gaat komen (men heeft zich opgelegd op 3 mei volgend jaar klaar te zijn), verdraagt het niet dat PSV en Ajax er aan het begin al tussenuit knijpen om buitenlandse toernooien te spelen, maar de macht van de grote clubs is dermate groot dat het toch gebeurt. Jan Huijbregts en Bertus Rijkhoek hebben al dertig wijzigingen in het programma moeten aanbrengen en men mag hun een betonnen incasseringsvermogen toewensen, want er zal nog wel meer mis gaan eer het voorjaar er is. Intussen weet de voorzitter van de benarde sectie het antwoord: spelen zonder publiek! Dan kan oom agent thuisblijven of de wijk ingaan, want het stadion ligt er leeg bij. Een geniale oplossing of de dood in de pot? Ik houd het op het laatste. Sfeerarmer kan zo'n schouwspel niet zijn. Het roept herinneringen op aan een troosteloos weiland met daarin dat ene paard, druipnat van de regen.

Tegenover het publiek dat voetbal mee heeft helpen groot en prominent te worden, kan zo'n maatregel eigenlijk niet verkocht worden, maar men heeft een machtig communicatiemiddel achter de hand: de televisie. Iedereen blijft thuis, behalve de spelers, de scheidsrechters en de cameraploegen. Nog wat verdere uitbreiding van zendtijd en de NOS "covert' alles. Uiteraard via beperkte samenvattingen, maar dat heeft het niet te versmaden voordeel dat men het (weinige) mooie kan laten zien en het (vele) lelijke kan weglaten. Zo kan het produkt dat Rinus Gosens en vele anderen afwijzen, in de huiskamers worden verkocht als heel verdienstelijk. Dit mag natuurlijk nooit gebeuren. Een sport die zijn wortels doorsnijdt, is niet waard te overleven.