Staking Russische oliesector zou de economie verlammen

ROTTERDAM, 20 AUG. Boris Jeltsin, de president van de Russische republiek, geniet veel gezag bij zijn kiezers. Maar voor werknemers in de Siberische olievelden bleek vanochtend Jeltsins algemene stakingsoproep net iets te veel. Volgens een bericht van het persbureau Reuters steunen de oliemannen in het Siberische Tyumen-veld het verzet van Jeltsin tegen de machtsovername in Moskou, maar een staking in de oliewinning gaat ze te ver.

In de Russische kolenmijnen werd vanochtend wel gestaakt en dat was opnieuw reden voor ongerustheid op de olietermijnmarkten. In Londen sloot de olieprijs gisteravond met een notering van 20,53 dollar per vat, ruim een dollar hoger dan de slotnotering van vrijdag toen er nog geen sprake was van een staatsgreep in Moskou. Vanochtend liep de prijs verder op, met een openingsnotering van 20,90 dollar per vat. De vrees van handelaren voor een complete stop van de olie-export uit de Sovjet-Unie vertaalt zich in een grote vraag naar termijncontracten. Gisteren werd in Londen een record-niveau in de omzet bereikt van 65.000 contracten. Het gemiddelde niveau per dag ligt tussen de 20.000 en 25.000 contracten.

Tyumen is de belangrijkste olieprovincie van de Sovjet-Unie. Bijna 60 procent van de totale oliestroom van het land komt uit dit gebied, en een bijna even groot deel van de aardgaswinning heeft hier plaats. Een politieke staking in de Russische olie-industrie zou de toch al slecht lopende economie verlammen, weten de arbeiders in Tyumen. Misschien dat daarmee ook het nieuwe regime kan worden verlamd, maar zeker is dat de bevolking, die toch al te lijden heeft onder voedselschaarste en hoge prijzen, de grootste klap zou krijgen.

Vorig jaar deed de Sovjet-Unie slechte ervaringen op met stakingen die ook de olie-industrie troffen. Toen bleek plotseling dat er in dit land met zijn overvloed aan bodemrijkdommen de oogst niet kon worden binnengehaald omdat er in belangrijke landbouwstreken een tekort aan brandstoffen was. Gedurende enkele maanden moest de Sovjet-Unie als grootste olieproducent ter wereld tegen hoge kosten benzine importeren. Na de stakingen kon de olieproduktie niet worden opgevoerd omdat de produktie van pijpen, machines en andere vitale onderdelen door de onlusten in Azerbaidzjan en Armenië, een jaar daarvoor, sterk was verminderd. Bij Bakoe, de Azarbajdzjaanse hoofdstad, staan de belangrijkste fabrieken die de industrie van onderdelen en onderhoudsmateriaal moeten voorzien.

Energieprodukten zijn van vitaal belang voor de binnenlandse economie van de Sovjet-Unie. Maar energie is ook verreweg het belangrijkste exportartikel van het land. In 1989 leverde de olie-export de Sovjet-Unie 10,5 miljard dollar op, ruim de helft van de totale deviezeninkomsten. Maar vanaf dat jaar nam zowel de produktie als de export van olie dramatisch af. Volgens Goskomstat, het Sovjet-bureau voor de statistiek in Moskou, daalde de olie-export de eerste zes maanden van dit jaar met de helft ten opzichte van het laatste halfjaar van 1990, tegen een daling van de totale uitvoer van het land met 23 procent. Vergeleken met het eerste halfjaar van 1990 ging de olie-export met 9,5 procent omlaag. Met de raffinage-capaciteit, een sector die zorgt voor belangrijke toegevoegde waarde door verwerking van ruwe olie tot brandstoffen voor het motorverkeer en de industrie, is het ook niet best gesteld. Begin deze maand deelde Goskomstat mee dat de uitvoer van brandstoffen in de eerste helft van 1991 met 52 procent is gedaald.

Volgens het Internationaal Energie Agentschap in Parijs bedroeg de export van ruwe olie uit de Sovjet-Unie in het tweede kwartaal van dit jaar 2,8 miljoen vaten per dag, iets minder dan de totale produktie van een OPEC-land als Iran. Als de Sovjet-export verder afneemt zou er in het vierde kwartaal een olietekort kunnen ontstaan, omdat de OPEC-landen behalve Koeweit en Irak vrijwel op het maximum van hun capaciteit produceren.

Foto: Olie-werknemers in het Siberische Tyumen willen geen gehoor geven aan de oproep van de Russische president Jeltsin voor een algemene staking, uit vrees dat door stopzetting van de olievoorziening de hele economie wordt verlamd. (Foto ANP)