Karpov ontsnapt bij uitspelen van vijfde matchpartij

BRUSSEL, 20 AUG. Het had gekund, het zou een sensatie zijn geweest die de schaakliefhebbers in India dol van vreugde zou hebben gemaakt en elders met instemming begroet zou zijn, maar het gebeurde niet. Anand slaagde er gisteren niet in om beide afgebroken partijen tegen Karpov te winnen. Hij won er een en maakte de andere remise waardoor de stand nu 3-3 is.

De afgebroken zesde partij bleek een formaliteit te zijn. Het ging heel snel. Alles was blijkbaar al bij de analyse op het bord geweest. Karpov kon glimlachen toen hij de partij opgaf. Een uur daarvoor was hij bij het uitspelen van de vijfde partij aan de dood ontsnapt. De kritieke stelling in die partij was op de vierenzeventigste zet.

Hier speelde Anand na lang nadenken 74. Tg4? Hij had kunnen winnen met 74. h5 Pxf3 75. Pf7+ en nu A: 75...Kd7 76. Tg3. Nu het zwarte paard gepend staat heeft zwart niet beter dan zelf met de d-pion naar dame te lopen, maar aan het eind, als beide partijen dame hebben gehaald, wint wit de zwarte dame met Dd8+. B: 75...Kc7 76. Tg7! Nu heeft zwart geen goede manier om de witte h-pion tegen te houden. Als hij zelf dame haalt wordt hij aan het einde matgezet. In de partij werd gespeeld 74. Tg4 Pxf3 75. Pf7+ Kd7 76. h5 Te4! en nu had wit niets beters dan afwikkeling naar een eindspel van dame en paard tegen dame, dat hij natuurlijk niet winnen kon: 77. Txe4 dxe4 78. h6 e3 79. h7 e2 80. h8D e1D 81. Dd8+ Kc6 82. Da8+ Kc7 83. Dxf3 en elf zetten later werd het remise.

Hoe kon het gebeuren? Anand staat toch bekend om zijn scherpe tactische blik. Het moet vermoeidheid zijn geweest. Achteraf vertelde hij dat zijn secondant Michail Goerevitsj en hij 's ochtends om zes uur nog een heel ander winstplan op het oog hadden gehad dan wat hij in de partij speelde. Plotseling bleek dat hun analyses niet klopten. Verandering van plan was nodig. Het nieuwe winstplan kon niet helemaal tot het eind uitgeanalyseerd worden. Er waren te veel mogelijkheden. In zulke gevallen is een team van secondanten, dat de taken kan verdelen, inderdaad handig.

De secondant van Anand, Goerevitsj, wordt overigens door kenners zeer geprezen. Vooral zijn openingsadviezen zouden waardevol zijn. Ja, dat zal wel. Hij was secondant van Kasparov bij de laatste match om het wereldkampioenschap. Hij was lid van een team dat maandenlang als belangrijkste taak had het openingsrepertoire van Karpov te ondermijnen. Karpov was aan het begin van de kandidatenmatch in Brussel, niet onbegrijpelijk, heel verontwaardigd. Het was ongehoord, vond hij, dat de wereldkampioen voor deze gelegenheid zijn secondant had uitgeleend.

Wat nu in deze merkwaardige match. Er staan nog twee partijen op het programma. Anand heeft zich allerminst de mindere van Karpov getoond. Zeker twee keer en waarschijnlijk drie keer heeft hij de winst gemist. Er is een wet die zegt dat iemand die zoveel kansen laat liggen de match moet verliezen, maar misschien is dat maar bijgeloof. Als het 4-4 wordt volgen de beslissingspartijen met beperkte bedenktijd. Drie kwartier voor zestig zetten, het normale tempo van Anand. Dan is hij zwaar favoriet. Als Karpov door hem uitgeschakeld zou worden, zou een tijdperk afgesloten zijn. Daarna zou Karpov beschouwd worden als gewoon een zeer sterke schaker, zoals er ongeveer tien in de wereld zijn.