IKV-secretaris vreest dat Sovjet-kerken kant machthebbers kiezen

DEN HAAG, 20 AUG. Secretaris M.J. Faber van het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) vreest dat de kerken in de Sovjet-Unie de kant zullen kiezen van de nieuwe machthebbers die gisteren president Gorbatsjov aan de kant hebben gezet. De Russisch Orthodoxe kerk heeft in het verleden vrijwel altijd aan de leiband van de communistische machthebbers gelopen. Faber acht de kans aanwezig dat zij dit na de staatsgreep van gisteren opnieuw zullen doen, ook al omdat sommige argumenten van de putschisten overeenstemmen met kerkelijke kritiek op Gorbatsjov.

De IKV-secretaris reageerde op de gebeurtenissen in de Sovjet-Unie op een bijeenkomst in Den Haag waar nieuwe beleidsplannen van het Interkerkelijk Vredesberaad werden gepresenteerd. Faber en andere IKV-functionarissen kwamen het afgelopen weekeinde terug uit Moskou. Zij namen daar deel aan besprekingen over de toestand in Joegoslavië. Besloten is dat eind september een internationale "vredeskaravaan', waaraan ook door de Nederlandse vredesbeweging wordt deelgenomen, naar Joegoslavië gaat om contacten tussen de conflicterende partijen te leggen. Volgens Faber kunnen zulke contacten en "grensoverschrijdende netwerken' eraan bijdragen dat minder "verticaal-nationalistisch' wordt gedacht.

Na de strijd van de Nederlandse vredesorganisaties in de jaren zeventig en tachtig tegen de modernisering van het kernwapenarsenaal, ziet het IKV het nu als zijn taak om dwars door Europa heen "horizontale culturele netwerken' te scheppen en zo mee te werken aan de Europese integratie "van onderop'.

Het IKV hoopt de kerken mee te krijgen voor zijn denkbeelden over een verenigd Europa. In dat verband wordt niet gepleit voor opheffing van de NAVO - in navolging van het Warschaupact -, maar voor uitbreiding daarvan. Volgens een IKV-nota die aan de kerken is voorgelegd, moeten de NAVO en de CVSE in elkaar opgaan en zou die combinatie verantwoordelijkheid moeten dragen voor de stabiliteit op het noordelijk halfrond. Zij zou politieke en politionele taken zowel naar "binnen' als naar "buiten' moeten hebben en zo mogelijk in VN-verband moeten kunnen optreden.

Bij de vijfentwintigste IKV-vredesweek in de kerken (21-29 september) staan een "nieuwe bezieling' van Europa en de positie van de christelijke cultuur in Europa centraal. Volgens de IKV-functionarissen in Den Haag die in het komende jubileum nog geen aanleiding zien de leiding van het beraad eens aan een jongere generatie over te dragen, gaat het hen niet om een "herkerstening' van Europa of om restauratie van het oude Europese christelijke waardensysteem. Zo'n herstel wijzen zij in tegenstelling tot denkbeelden die binnen sommige kerken en onder christen-democratische politici leven, van de hand. Naar hun mening moet vooral worden opgekomen voor die volken die aan de rand van Europa staan en dieniet tot de rijke, Europese Gemeenenschap dreigen te worden toegelaten.