'Gorbatsjov moet terug'

DEN HAAG, 20 AUG. De nieuwe machthebbers in Moskou moeten premier Lubbers als voorzitter van de Europese Raad in de gelegenheid stellen een kort gesprek te voeren met de afgezette president Gorbatsjov. De Europese Gemeenschap wil dat Gorbatsjov onmiddellijk wordt hersteld in al zijn bevoegdheden. Dat leek aan het begin van de middag de kern te worden van een verklaring die later vandaag door de ministers van buitenlandse zaken van de twaalf EG-landen zou worden aangenomen.

Zeer waarschijnlijk nog deze vrijdag zal een EG-top van regeringsleiders worden gehouden, in Den Haag of Brussel. Het zag er aan het begin van de middag ook naar uit dat de EG-ministers zouden eisen dat Moskou onmiddellijk “de militaire dreiging” in de Baltische staten wegneemt.

Aan het begin van de middag leek het niet waarschijnlijk dat er nu al vergaande besluiten zouden worden genomen over economische sancties waaronder bevriezing van de financiële en economische hulp. Ondanks een Nederlands voorstel tot een volledige bevriezing op dit moment van alle hulp - een voorstel dat in het bijzonder door Groot-Brittannië werd gesteund -, waren landen als Duitsland en Frankrijk op dit punt een stuk terughoudender.

De Duitse minister Genscher liet via zijn woordvoerder weten dat alle partijen de overeengekomen verdragen moeten respecteren, ook die over economische en financiële hulp. “Wij moeten de andere kant geen goedkope alibi's geven om van hun kant verdragen niet te respecteren”, zei Genschers woordvoerder. De Franse minister van buitenlandse zaken, Dumas, wilde ook niet verder gaan dan vanochtend te verklaren dat de economische hulp van Frankrijk en de andere EG-landen vanaf vandaag als “voorwaardelijk” moet worden beschouwd.

Pag. 3:

Genscher wil flink gebaar naar Moskou

De Duitse minister Genscher drong vooral aan op een krachtige Gemeenschappelijke eis tot terugkeer van Gorbatsjov in al zijn functies. Alle Grondwettelijke organen moeten in ere worden hersteld. Dat, zei de Duitse minister, is een onvermijdelijk gevolg van de afspraken die met de Sovjet-Unie vorig jaar in het Handvest van Parijs zijn gemaakt.

Genscher liet zijn collega's vanochtend weten dat de Sovjets zich tot op de huidige dag strikt houden aan het schema voor troepenterugtrekking uit de voormalige DDR. Er bestaat volgens de Duitsers op dit moment geen reden om aan te nemen dat hierin verandering komt.

De Franse minister Dumas gaf niet aan hoe het contact tussen Lubbers en Gorbatsjov tot stand zou moeten komen. Ook was niet duidelijk of het gesprek voor de top eind deze week zou moeten plaatsvinden.

Lubbers heeft in tegenstelling tot Mitterrand en Kohl gisteren geen brief van Janajev ontvangen. Wel heeft de Nederlandse minister-president telefonich contact gehad met Bush, Major, Mitterrand en Kohl. Het punt van een mogelijke bevriezing van de hulp of het instellen van economische sancties wordt door de EG-ministers afhankelijk gemaakt van de verdere ontwikkelingen.

In dit verband geldt de strikte eis van EG-zijde dat de hervormingen, zoals die door Gorbatsjov waren begonnen, moeten worden voortgezet. Dumas zei dat daarbij bewegingsvrijheid en mogelijkheden om zich te uiten van gekozen vertegenwoordigers in de Sovjet-Unie als bewijs wordt beschouwd voor de mate van ware democratie. Zeer waarschijnlijk zullen de EG-landen in de loop van de middag besluiten volgende maand niet deel te nemen aan de bijzondere Mensenrechten-conferentie in het kader van de CVSE, zoals die staat gepland. De Duitse minister Genscher heeft zijn collega's tenslotte voorgesteld onder de gegeven omstandigheden tot een versnelde en vergaande associatie over te gaan met de overige Oosteuropese landen.