Clown Popov: als burger ben ik heel bedroefd

ROTTERDAM, 20 aug. Het eind van perestrojka lijkt binnen het Russisch Staatscircus, dat zojuist zijn tenten heeft opgeslagen in Rotterdam, bijna even snel gekomen als in de Sovjet-Unie. “We weten niet wat we aantreffen als we terugkeren. Het is maar beter om je mond te houden”, veronderstelt een Osetische ruiter

Leden van het Russisch Staatscircus mochten dit jaar hun familie meenemen op tournee. Niemand hoopt dat het voorrecht wordt teruggedraaid. De 61-jarige clown Oleg Popov, het gezicht van het Staatscircus: “Ik ben een clown, geen politicus. Maar als burger van de Sovjet-Unie ben ik heel bedroefd. Bij de laatste verkiezingen heb ik op Boris Jeltsin gestemd. Het is een hele dappere man. Ik geloof in een regering die door het volk gekozen is.”

Op het terrein van het Russisch Staatscircus is het 's avonds rustig. De tent staat overeind, morgen begint de eerste voorstelling. In de caravans staat de televisie op CNN of men luistert naar radio Moskou. Een Russische stem, bijna weggedrukt door de ruis, leest op neutrale toon een communiqué voor. Onder het licht van tl-buis zit een vrouw eenzaam te luisteren, met een halve liter bier binnen handbereik.

In de trailer die als kantine dient, eet het personeel loempia's en wordt op gedempte toon gepraat. Er valt een stilte als de naam "Gorbatsjov' valt. “Geen politiek hier”, snauwt de Nederlandse barvrouw Sieta. “Mag niet van de directeur”, zegt een chauffeur vergoelijkend. Het Russische personeel kijkt wantrouwig. Eén man zit te glimlachen: “Ik ben een Pool, voor mij zijn het buitenlandse zaken.”

Omstreeks tien uur de volgende morgen komt het leven langzaam op gang. Gubulach Gibadullin, de baas van de "dolle boerderij', slentert in badjas richting douche met een gezicht dat op onweer staat. Wanneer hem naar zijn mening wordt gevraagd, wijst hij naar zijn favoriete geit. “Vraag hèm maar.” Kantemirov, de leider van de Osetische ruiters, antwoordt als een door de wol geverfde politicus als hem gevraagd wordt naar een reactie op de ontwikkelingen in de Sovjet Unie: “Geen commentaar”. Eén van zijn ruiters is loslippiger: “Als Rus raak je er gewend aan altijd het regime te krijgen dat je beslist niet wil. Het is bijna een natuurverschijnsel.” Hij gelooft niet dat binnen het circus iemand van plan is politiek asiel te vragen.

Clown Oleg Popov lijkt ook met het verkeerde been uit bed gestapt. Somber voor zich uit starend, wil hij niet al te expliciet ingaan op de politiek. Hij heeft de hele dag geprobeerd zijn familie te bellen, maar kwam er niet door: “Iedere Rus in het buitenland belt nu naar zijn familie. Ik hoop dat ze veilig zijn.”

De clown gelooft niet dat zijn collega's blij zijn met het "herstel van de orde': “We hebben gisteravond televisie gekeken, en wat we gezien hebben vonden we schokkend. Maar wat kan ik zeggen? Het is nog maar een dag geleden, en zoals een Russisch spreekwoord zegt: de avond weet meer dan de morgen en de tijd zal het leren. Straks is er een meeting in Moskou, daar gaan we met z'n allen naar kijken. Maar komt u vanavond naar de première, want het leven gaat verder. Ik zal mijn uiterste best doen, ook al zijn mijn gedachten in Rusland.”