China: "business as usual'

PEKING, 20 AUG. Het orthodox-communistische bewind van de Volksrepubliek China ziet geen aanleiding voor opgewonden reacties op de staatsgreep in de Sovjet-Unie. Het is "business as usual' volgens de Chinese leiders. De snelheid waarmee het officiële persbureau Nieuw China gisteren het nieuws over de coup meldde bracht Westerse diplomaten tot de conclusie dat Peking van te voren op de hoogte moet zijn geweest van de plannen van de groep rondom Janajev.

In een verklaring die het ministerie van buitenlandse zaken vandaag uitgaf staat dat Peking tegen elke bemoeienis van buitenaf is en hoopt op een voortzetting van de goede relatie met Moskou. “We hopen, en geloven ook, dat het volk van de Sovjet-Unie zijn problemen zal overwinnen, de politieke stabiliteit weet te handhaven en economische vooruitgang weet te boeken”, aldus de verklaring.

In China werd twee jaar geleden een democratische beweging, geleid door studenten, op gewelddadige wijze onderdrukt. De partijleider van dat moment, Zhao Ziyang, die geneigd was democratische hervormingen door te voeren, werd door de oude garde van communisten aan de kant gezet. Als reden voor zijn vertrek werd, net als nu, de slechte gezondheid van Zhao opgegeven.

Op het hoogtepunt van de demonstraties van studenten in Peking voor meer democratie had Gorbatsjov, in mei 1989, nog een bezoek aan China gebracht. Gorbatsjov werd door de studenten, die in hem het grote voorbeeld voor een metamorfose van het communisme zagen, stormachtig verwelkomd.

Westerse diplomaten in Peking menen dat de huidige Chinese leiders meer dan tevreden zijn met Gennadi Janajev als nieuwe sterke man in Moskou. De Chinese communisten hopen dat de dreigende ineenstorting van het wereldcommunisme zo een halt kan worden toegeroepen en een nieuwe democratische beweging in eigen land achterwege zal blijven, aldus de diplomaten.

De Chinese bevolking durft zich in het openbaar niet goed uit te spreken over de ontwikkelingen in de Sovjet-Unie. De meeste burgers hoorden het nieuws via de radio, maar de mensen die op straat naar hun mening werd gevraagd zeiden “er niets mee te maken te hebben”. Enkele landen hebben het vertrek van Gorbatsjov verwelkomd. De regering van Irak heeft verklaard dat het beleid van Gorbatsjov Irak heeft geschaad en dat een wisseling van de macht welkom is. De Libische leider Gaddafi prees de coupleiders voor hun “historische daad”. De pers in India heeft vandaag in scherpe bewoordingen de staatsgreep in de Sovjet-Unie, een belangrijke bondgenoot van India, afgekeurd. Geen van de dagbladen heeft vertrouwen in de belofte van de nieuwe leiders dat de hervormingen van de afgezette president zullen worden voortgezet. “Lariekoek”, noemt de Indian Express het. De Indiase regering heeft nog niet officieel gereageerd. Het minderheidskabinet van premier Rao is bezig met een ingrijpende hervorming van de economie. Hoewel het in politiek opzicht altijd een democratisch land is geweest, heeft India al tientallen jaren naast een private sector een staatssector, die in sterke mate doet denken aan de overheidsbemoeienis in de Sovjet-Unie. (Reuter, AP, AFP)