Bolkestein: ik vind dat de PvdA moet doorzetten

DEN HAAG, 20 AUG. “Het is toch ongerijmd dat waar 900.000 mensen in de WAO niet weten wat ze boven het hoofd hangt, waar de Partij van de Arbeid totaal in de kreukels ligt, waar geheel politiek Nederland in rep en roer is, dat de Tweede Kamer afwezig is. Dat is toch ongelofelijk”, rechtvaardigt VVD-fractieleider Bolkestein zijn verzoek voor een spoeddebat in de Tweede Kamer om van het kabinet de broodnodige “helderheid” te krijgen.

Afgelopen weekeinde kwam de top van de grootste oppositiepartij ten huize van VVD-fractievoorzitter Bolkestein voor het eerst na de vakantie bij elkaar om te overleggen hoe ze nog een rol kan spelen in de discussie rondom de WAO. Het verzoek van de VVD komt op een moment dat het kabinet zich beraadt over het bijschaven van de 'scherpe kantjes' van de WAO-maatregelen. Om die reden vonden zowel CDA, PvdA als oppositiepartij D66 een debat op dit moment niet zinvol. Kamervoorzitter Deetman besloot gisteren dat het overleg tussen Kamer en kabinet volgende week dinsdag zal worden gehouden en de Kamer niet vervroegd terug te roepen van het reces.

Het kabinet nam ruim een maand geleden het omstreden besluit om de duur van de WAO-uitkering te bekorten. Komt een verzoek voor een spoeddebat niet wat laat?

“Het enige verwijt dat u mij kunt maken, is: Bolkestein waarom heb je niet twee weken geleden om het debat gevraagd. Dan was de Kamer écht teruggeroepen van reces. Daar hebben we wel over nagedacht, maar dat is een heel scherp wapen. Dat hebben we al een keer ingezet bij de Golfcrisis. Maar toen zaten we in een tijdsklem. Die is er nu niet, hoewel het buitengewoon vervelend is voor iedereen om in yoghurt te moeten schaatsen, omdat de regering weigert haar ei te leggen.”

Wat wilt u met een debat op dit moment bereiken, het kabinet kan immers nog geen duidelijkheid geven?

“Als ik uw argument ad absurdum doorvoer, dan zou de Kamer niet aan bod komen zolang de regering haar ei niet deponeert. Met respect, maar zo kan het niet zijn. Wanneer de regering tijdens het debat zou zeggen: "Beste Kamer, die brief van 13 juli met de WAO-besluiten moeten jullie niet zo nauw nemen. Wij hebben ook een achterban. Het ligt allemaal zo moeilijk en de heer Kok zit in de problemen, mevrouw Ter Veld barst in snikken uit, de heer De Vries zegt dat er maar een pietsie af kan, kortom: we zijn nog bezig'. Dan zeg ik tegen iedereen: "Kijk eens wat voor regering wij hebben; deze regering regeert niet'.

De VVD vindt dat het kabinet al vorig najaar, maar anders toch zeker begin dit jaar bij het opstellen van de Tussenbalans een besluit over de WAO had moeten nemen. Moest de Sociaal-Economische Raad dan niet worden gehoord?

“Ik vind dat je geen advies moet vragen aan belanghebbenden, zoals in dit geval de werkgevers en de werknemers. Je moet natuurlijk wel overleggen met hen, maar de verplichting voor het kabinet om de sociale partners te raadplegen zou ik uit de wet wilen halen.

“Het consensus-model is ten einde. Dit gedoe rondom de WAO is een eclatant voorbeeld. Het advies dat de SER op 12 juli uitbracht is toch een wassen neus. Een dag later kwam het kabinet al met een besluit dat volledig afweek van het meerderheidsadvies. Dat had het kabinet dan ook wel eerder kunnen doen. Nu is er een jaar verloren gegaan. Maar ik zal het wel niet meemaken dat minister De Vries van het consensusmodel afstapt.”

U vindt het van weinig slagvaardigheid getuigen dat het kabinet nu terug wil komen op het besluit van juli. Toch heeft ook de VVD bezwaren tegen de oorspronkelijke kabinetsplannen?

“De VVD heeft al bij het debat over de Tussenbalans laten weten wat ze wil. De oude gevallen moeten zoveel mogelijk bij de aanpassing van de WAO buiten schot blijven. Wij vinden dat het kabinet een kunstmatige cesuur aanlegt bij de leeftijd van 50 jaar. Wij zijn bang dat dit als een soort vervroegd pensioen gaat gelden. De VVD vindt wel dat voor de oude WAO-gevallen de aanscherping van het begrip passende arbeid moet gaan gelden. Voor de nieuwe gevallen willen wij een geheel nieuw uitkeringssysteem, waarin de huidige AAW als bodemvoorziening gaat gelden. Iemand die arbeidsongeschikt wordt, krijgt in onze voorstellen een WAO-uitkering waarvan de duur afhankelijk is van het aantal gewerkte jaren. Als hij na het wegvallen van de WAO-uitkering iets extra's wil bovenop zijn AAW-uitkering, moet hij zich daarvoor particulier bijverzekeren.”

Welk advies zou u de PvdA geven om de achterban tevreden te stellen en toch een effectief besluit te nemen?

“Dat is een verdomd moeilijke vraag. Het is natuurlijk een advies van de koude grond, maar ik vind dat de PvdA moet doorzetten. Ze moeten vasthouden aan het besluit van 13 juli. Kortom: ze moeten door de zure appel heenbijten.

Hoe groot schat u de kans dat de PvdA er uit komt?

“Ik ben natuurlijk een buitenstaander, maar de partij is in rep en roer. De PvdA vecht op dit moment om te overleven. Het is een open deur, maar de partij weet niet waar ze het zoeken moet. Het zou best kunnen zijn dat wat de afdeling Friesland vindt opgang gaat maken en de PvdA-top het hele WAO-besluit moet terugdraaien. Kok en fractieleider Wöltgens zullen nog een harde dobber krijgen.

Denkt u dat het uitloopt op een kabinetscrisis?

“Als oppositieleider zeg ik liever vandaag dan morgen, maar op dit moment is niemand gebaat bij de val het kabinet. Zeker ook gezien de recente ontwikkeling in de Sovjet-Unie en Nederland is voorzitter van de EG. Dus dat zie ik niet. Ook voor de WAO'ers zelf zou het niet goed zijn, want dan ligt alles negen maanden stil.”

Ziet u dan een oplossing voor het WAO-probleem?

“Intelectueel wel. Het kabinet zou het VVD-voorstel kunnen overnemen. Maar of dat voor deze coalitie politiek de oplossing is? Dat weet ik niet.”