Jan Timman verknoeit droomstelling

BRUSSEL, 19 AUG. Nog een half punt uit twee partijen heeft Jan Timman nodig om de kandidatenmatch van het wereldkampioenschap schaken tegen Viktor Kortsjnoi te winnen. Na twee remises, zaterdag en gisteren, is de stand in Brussel 4-2 voor Timman. Alleen een wonder kan Kortsjnoi nog redden. Hij mocht al blij zijn dat hij het weekeinde nog levend door kwam. Zaterdag stond hij met zwart totaal verloren. Gisteren kwam hij met wit na een zet of twintig ook al in duidelijk nadeel en als de stand in de match er aanleiding toe had gegeven had Timman het hem nog heel lastig kunnen maken.

Er waren veel Nederlandse supporters overgekomen. Ze waren een beetje teleurgesteld dat ze de beslissing niet mee konden maken, maar ze konden met een gerust hart huiswaarts keren. Wat moet Kortsjnoi doen om morgen in de zevende ronde met zwart op winst te spelen? Iets raars, iets verrassends. Dat probeerde hij in de derde ronde en hij verloor kansloos. Zaterdag poogde hij het in de vijfde ronde opnieuw en hij stond al na veertien zetten verloren.

Timman stond zo mooi dat hij het idee moet hebben gehad dat de winst vanzelf zou komen en dat nauwkeurigheid niet meer nodig was. Grote walging en zelfhaat maakten zich van Timman meester toen hij zijn droomstelling had verknoeid maar, zo zei hij later, toen hij de anderen een tijdje had zien knoeien was het snel over. Ach, het was geen ramp, die gemiste winst. Niemand gelooft meer in de kansen van Kortsjnoi, zeker zijn secondanten niet, die hier allerlei defaitische praatjes rondstrooien waarop ontslag op staande voet of standrechtelijke executie het aangewezen antwoord zou zijn.

Alle andere matches zijn nog heel spannend. Vooral Karpov-Anand. Karpov staat nog een punt voor, maar als vandaag de twee afgebroken partijen uitgespeeld zijn, kan dat heel anders zijn. Anand staat in beide partijen een pion voor. Niemand heeft nog ergens een remise voor Karpov kunnen vinden. Misschien dat zijn secondanten Podgajets en Jepisjin, gestaalde kaders die al voor veel hete vuren hebben gestaan, nog een redding vinden. Ik denk het niet. Het was een droevig weekeind voor Karpov. Nooit werd het zo duidelijk dat hij een heel andere schaker is dan tien jaar geleden. Vooral de manier waarop hij gisteren met wit in een simpele stelling gelijdelijk overspeeld werd moet hem pijn hebben gedaan.

Short en Gelfand wonnen allebei een partij. Short staat nog steeds een punt voor, maar de manier waarop het ging moet hem te denken hebben gegeven. Gisteren verloor hij als een kind. Geschrokken waarschijnlijk door wat hem zaterdag was overkomen. In huizenhoog gewonnen stelling gaf hij Gelfand opeens de gelegenheid om de partij te redden. Niet alleen dat. Als Gelfand de goede zet had gespeeld had Short binnen een minuut moeten beseffen dat hij het slachtoffer van een hallucinatie was, dat hij alle hoop op winst op moest geven en dat hij uit een woud van mogelijkheden de enige weg naar remise moest vinden. Gelfand zag het niet en verloor. De belangrijkste factor in het schaken is niet kennis of inzicht, maar puur geluk, heeft Joesoepov eens geschreven. Dat zal zijn tegenstander Ivantsjoek kunnen beamen als hij eerlijk is. Zaterdag kreeg hij in een heel ingewikkelde stelling de winst in de schoot geworpen door een verschrikkelijke blunder van Joesoepov.

Zaterdag was er een klein feestje in Brussel. Botwinnik werd tachtig jaar. De Russische ambassadeur bracht een telegram van Gorbatsjov waarin Botwinniks grote verdiensten voor het schaken, de wetenschap en de samenleving uitvoerig geroemd werden. Botwinnik was blij met dit telegram, vooral, zo zei hij, omdat het Sovjetschaak een bijzonder moeilijke tijd doormaakte. Dat verbaasde velen, want we zien de schakers uit dat land overal alle prijzen wegslepen. Maar het is waar, de infrastructuur wordt gesloopt de laatste jaren.

Wit Timman-zwart Kortsjnoi, vijfde partij

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 g7-g6. Een zeer dubieus systeem, waar na deze partij weinig liefhebbers meer voor zullen zijn. 6. Pd4xc6 b7xc6 7. e4-e5 Pf6-g8 8. Lf1-c4 Lf8-g7 9. Lc1-f4 Dd8-a5 10. 0-0 Lg7xe5 11. Lf4xe5 Da5xe5 12. Tf1-e1 De5-f4 13. Te1-e4 Df4-f6 14. Te4-e3. Voor zijn geofferde pion heeft wit geweldige aanval. Kortsjnoi vindt de relatief beste oplossing: hij geeft materiaal terug. 14...d7-d5 15. Lc4xd5.

EW,136

15..Lc8-f5 Hij kon het stuk niet nemen. Na 15...cxd5 16. Dxd5 Tb8 17. Pe4 heeft wit beslissende aanval. 16. Ld5-f3 Timman kon een pion winnen met 16. Te6, maar na 16...Lxe6 17. Lxc6+ Kf8 18. Lxa8 Kg7 19. Lf3 Ph6 gevolgd door Tb8 krijgt zwart tegenspel. 16... h7-h5 17. Dd1-e2 Ta8-b8 18. Pc3-a4 Ke8-f8 19. Ta1-e1 Tb8-b4 20. b2-b3 Kf8-g7 21. Te3-c3 Niet het beste. Na 21. h3 zou wit schitterend staan. 21...Lf5-g4 22. De2-e3 Lg4xf3 23. De3xf3 Df6xf3 24. Tc3xf3 24. gxf3 won een pion, maar dat was hem te min. 24...e7-e6 25. Te1-d1 Pg8-f6 26. c2-c4 Tb4-b8 27. Tf3-d3 h5-h4 28. f2-f3 g6-g5 29. Pa4-c5 a7-a5 30. Kg1-f2 g5-g4 31. Td3-d6 Tb8-c8 32. Kf2-e3 Wits voordeel was al aanzienlijk verminderd, maar na deze zet verdwijnt het helemaal. 32...h4-h3 33. Td1-g1 h3xg2 34. Tg1xg2 Th8-h3 35. Tg2-g3 Th3xh2 36. f3xg4 Th2xa2 37. g4-g5 Pf6-h5 38. Tg3-f3 Ta2-g2 39. Td6-d7 Kg7-g6 40. Tf3xf7 Tg2xg5 41. Pc5-e4 Tg5-g4 Remise

Wit Kortsjnoi-zwart Timman, zesde partij.

1. d2-d4 d7-d5 2. c2-c4 c7-c6 3. Pg1-f3 Pg8-f6 4. Pb1-c3 e7-e6 5. e2-e3 Pb8-d7 6. Dd1-c2 Lf8-d6 7. Lf1-e2 0-0 8. 0-0 d5xc4 9. Le2xc4 Dd8-e7 10. h2-h3 c6-c5 11. d4xc5 Ld6xc5 12. e3-e4 Lc5-d6 13. Pc3-b5 Pd7-e5 14. Pf3xe5 Ld6xe5 15. f2-f4 De7-c5+ 16. Kg1-h2 Lc8-d7 17. a2-a4Beter 17. b4 Dc8 18. Pxa7 Txa7 19. fxe5 Lb5 19. exf6, maar zwart kan dat zeker remise houden. 17...Ld7xb5 18. a4xb5 Le5-d4 19. Dc2-e2 e6-e5 20. Lc4-d3 e5xf4 21. Lc1xf4 Ld4-e5 Nu staat zwart duidelijk beter. 22. Kh2-h1 Le5xf4 23. Tf1xf4 Tf8-e8 24. Tf4-f5 Te8-e5 25. Ta1-f1 Ta8-e8 26. Tf5xe5 Te8xe5 27. Tf1-f5 h7-h6 Sterker was 27...b6 28. De2-c2 Dc5xc2 Remise. Na 29. Lxc2 heeft 29...Te7 geen zin wegens 30. Tc5, maar met 29...Pd7 zou zwart nog steeds op winst kunnen spelen.