Beleggers zoeken veilige haven in dollar

ROTTERDAM, 19 AUG. Als de Sovjet-Unie terugvalt in een dictatuur, kan de dollar de opmars die de munt eerder dit jaar begon voortzetten. Groeiende onzekerheid over de Europese economieën leidt ertoe dat beleggers een veilige haven zoeken. Alleen massale interventies van de centrale banken kunnen deze ontwikkeling - tijdelijk - onderbreken.

Drs. B. Walschots, research manager van het directoraat Financiële Markten van Rabobank Nederland acht het veel te vroeg om een uitspraak te doen over de hoogte van de dollarkoers. “Maar de gebeurtenissen in de Sovjet-Unie zullen de economische neergang in Europa wellicht versterken.” Hij meent dat, naast de angstreactie op korte termijn, de situatie in de Sovjet-Unie ook structureel kan leiden tot een hogere dollarkoers.

De belangrijkste reden dat beleggers massaal in de dollar stappen is de grote liquiditeit - verhandelbaarheid - van de Amerikaanse munt. De dollar is een van de weinige valuta die overal ter wereld, tot in de Sovjet-Unie toe, verhandelbaar zijn. “Die grotere liquiditeit betekent dat beleggers snel in en uit de dollar kunnen stappen”, aldus een bankier.

De dollar steeg sedert februari ten opzichte van de D-Mark 27 procent en ten opzichte van de yen negen procent. Begin februari noteerde de Amerikaanse munt in Amsterdam nog omstreeks 1,65 gulden. Omstreeks het middaguur werd de dollar, die vrijdag sloot op 1,9815 gulden, op de Nederlandse valutamarkt verhandeld voor circa 2,05 gulden.

Walschots wijst erop dat de groeiende wanorde in de Sovjet-Unie en de burgeroorlog in Joegoslavië de dollarkoers al flink omhoog hebben gestuwd. De economische moter van Europa, Duitsland, bevindt zich vlak bij beide brandhaarden. De zorg over de economische situatie in Duitsland wordt nog versterkt door de groeiende kosten van de Duitse eenwording. De beurskoersen in Frankfurt liepen daardoor vanmorgen voorop bij de dalingen op de Europese beurzen.

De dollar profiteert daarnaast van de scherpe daling van het Amerikaanse handelsoverschot dit jaar dat over de periode januari tot mei 26 miljard dollar bedroeg, tegen 42 miljard in dezelfde periode vorig jaar. “Vorige week bleek uit macro-economische cijfers dat de Amerikaanse economie bezig is met een gematigd herstel”, aldus Walschots.

De koersstijging van de Amerikaanse dollar werd vanmorgen afgeremd door massale dollarverkopen van de Europese centrale banken, waaronder De Nederlandsche Bank. De centrale banken trachtten daarmee de stabiliteit op de financiële markten enigszins te handhaven.

De massale interventies van de centrale banken zijn een verdere aanwijzing dat de ministers van financiën en de bankpresidenten van de G-7 (de zeven rijkste landen) eind juni tijdens hun jaarlijkse overleg hebben besloten de stijging van de dollarkoers af te remmen. Op 12 juli leidde massale interventie van centrale banken ertoe dat de opmars van de dollarkoers tot stilstand kwam. Daarnaast liep de koers van de D-mark ten opzichte van de dollar op doordat de ontwikkelingen in Duitsland en Oost-Europa minder negatief leken dan een paar maanden geleden. “Dat is nu in één klap veranderd”, aldus een bankier.

De dollarkoers daalde vier procent ten opzichte van de D-Mark op 1,76 D-Mark. Omstreeks het middaguur was de dollar 1,81 D-Mark waard.

Na de zwakte van de jaren zeventig verdubbelde de koers van de dollar begin jaren tachtig ten opzichte van de gulden en D-Mark. Ondernemers, die hun investeringsbeslissingen baseren op de vraag wat de dollarkoers over vijf tot tien jaar zal zijn, vragen zich nu angstig af of deze situatie zich kan herhalen.

Valuta-experts menen dat de kans daarop niet groot is. Een groot verschil tussen 1991 en 1981 is dat de internationale samenwerking veel beter is dan vroeger. Op het moment is geen van de drie grote landen - de VS, Duitsland en Japan - voorstander van een fors hogere dollar.

Een scherp hogere dollar zou niet alleen de Amerikaanse exporten afremmen, maar ook een verlaging van de rente in Europa in de weg staan. Een daling van de koers van de Japanse yen, de Duitse mark en ook de Nederlandse gulden ten opzichte van de dollar zou de inflatie in die landen opdrijven.