Ambassadesecretaris nerveus op eerste dag na vakantie in Moskou

DEN HAAG, 19 AUG. Met een wereldontvanger aan zijn oor stapt Boris A. Zjilko, tweede secretaris van de ambassade van de Sovjet-Unie in Den Haag, het vertrek binnen. “De beste bron van informatie”, zegt hij in zijn beste Nederlands. Het nieuws van de machtsovername in Moskou is pas enkele uren oud als Zjilko aanschuift voor een geïmproviseerde persconferentie die zijn collega, eerste secretaris Vladimir A. Karelin, kort voor elf uur is begonnen.

In een sober ingericht bijgebouw op het ambassadeterrein, waar kinderen van het personeel zich op een sportveldje onwetend van de gebeurtenissen in hun land vermaken met een plastic bal, laat een gespannen Karelin weten dat hij gisteren is teruggekeerd van vier weken vakantie in Moskou. Vrijdag was hij daar op de trein gestapt, op de dag dat Gorbatsjovs voormalige rechterhand, Jakovlev, uit de communistische partij trad en waarschuwde voor een staatsgreep. “Het was zeer rustig in Moskou”, is alles wat Karelin zich van het politieke klimaat in de Sovjet-Unie kan herinneren. Van een coup-dreiging was volgens hem geen sprake. “Ik heb niks gehoord, niks gezien.” Een medewerkster van de ambassade serveert het onaangekondigde bezoek verse koffie, op de achtergrond kraakt de wereldontvanger.

De gebeurtenissen in zijn vaderland hebben Karelin zichtbaar verrast. Opwinding heeft zich ook meester gemaakt van het personeel bij de receptie in het ambassadegebouw, die Karelin optrommelden om een handvol journalisten te woord te staan. Ambassadeur Tjsikvaidze is zelf niet in de gelegenheid om de pers een toelichting te geven op de gebeurtenissen, zegt Karelin. “Misschien heeft hij iets privaat.” De ambassadeur heeft zijn eerste secretaris wel opdracht gegeven de pers te informeren en contact te onderhouden met collega-diplomaten in Den Haag.

Vanochtend om zeven uur hoorde Karelin het nieuws op de radio, om half negen tijdens het dagelijkse ochtendberaad kreeg hij de door TASS verspreide verklaring onder ogen. De correspondent van TASS had die van zijn eigen telex gescheurd en persoonlijk aan de ambassadeur overhandigd. Vervolgens werden de nieuwsuitzendingen van CNN en BBC 1 druk bekeken. Op de Russische tv, eveneens te ontvangen op de ambassade, was slechts te zien hoe de verklaring van .... werd voorgelezen, vergezeld van straatbeelden van een schijnbaar normale maandagochtend in Moskou. De eerste tanks in de straten van zijn geboortestad zag Karelin via CNN. Desondanks gelooft hij “dat alles rustig blijft”. Gevolgen voor de internationale betrekkingen ziet hij voorlopig niet. “Het is een binnenlandse aangelegenheid.”