Oude zomer

Vanmorgen, vrijdag, stervende mug op m'n bureau gevonden. Het dier zag er dood uit.

In zo'n geval blaas je het lijk van het blad af, het komt op het kleed terecht en wat er daarna mee gebeurt kun je je niet voorstellen. Liever gezegd: het is nooit onderzocht. Ik had van dichter bij moeten blazen, of harder. De mug klemde zich vast aan een oneffenheid en hief in zwak protest zijn linkerantenne op. Ik laat hem zitten tot de levensgeesten zijn geweken.

Kunt u zich niet eens met de grote dingen des levens bemoeien?

De grote dingen des levens worden steeds kleiner. Donald M. Eigler van de IBM Laboratoria in San José, Californië, heeft het kleinste elektrische knopje ter wereld geconstrueerd: even groot als een atoom. Dit betekent (ook zo'n uitdrukking: geen mens behalve Donald Eigler weet wat het "betekent' maar in de krant staat: "dit betekent') dat de negentigeneenhalf miljoen boeken van de Library of Congress kunnen worden vastgelegd op één harde schijf met een middellijn van dertig centimeter! Het uitroepteken is verdiend; had wat mij betreft zelfs wat groter gekund. Aan een klein uitroepteken heeft niemand iets.

Maar verder: hoe kleiner de grote dingen des levens, des te groter de betekenis van het kleine. Dat hebben de Japanners ons na 1945 geleerd. Een jaar of vijftig geleden had je voor het Concertgebouworkest, om het thuis mooi te laten spelen, nog een wandmeubel nodig. Nu kan het in een walkman die je overal in je binnenzak draagt. Als het atoomknopje van Eigler "tot ontwikkeling' is gebracht - weer iets waarvan we geen notie hebben, hebt u zelf weleens iets tot ontwikkeling gebracht? - past over een jaar of vijf ieder orkest in je oorschelp.

Dit stukje wordt getikt op een laptop notebook, een plat doosje met een uitklapbaar beeldscherm en een geheugen van achttien miljoen tekens. Een paar jaar geleden had je daarvoor een apparaat ter grootte van een open haard op je bureau staan, en dat was al een wonder. Hoeveel kruisingen hebben de honden zich moeten getroosten voor de eerste chihuahua werd geboren, de beste vriend van de mens in laptopformaat? Pas als het op schoot of knie past zijn we tevreden.

Ik wilde andere conclusies aan de stervende mug verbinden.

De zomer wordt vroeg oud dit jaar. Je snuift en denkt opeens: het najaar zit in de lucht. De lijnen verliezen hun scherpte, het gras en de bladeren zijn de laatste weken snel donkergroen geworden; de sloot is dicht bekroosd, het vee in de wei, beseffend dat de mooiste tijd voorbij is, ligt gelaten de slachtmaand af te wachten. 't Is een loom schilderij uit de Gouden Eeuw. En zijn de scholen zo vroeg begonnen? Door het welvarende stadsdeel lopend, zag ik de jonge moeders en enkele vaders met lege kinderzitjes huiswaarts fietsen. Die staat nog veel te wachten! Oude buurt: uit sommige ramen werd ik al, volgens de methode-Haverschmidt, door geraamtes toegezwaaid. Dat was aan het begin van de week, nog in de eerste helft van augustus.

U weet niet wat de methode-Haverschmidt is. De dichter komt in Leiden waar hij heeft gestudeerd, wandelt wat rond, kijkt hier en daar omhoog naar een venster waarachter een van zijn vrienden heeft gewoond. Daar grijnzen de geraamtes hem aan.

Terwijl ik zat te tikken, is de mug er toch nog in geslaagd zich met zijn rug naar me toe te keren en is daarna door zijn zes knieën gezakt. Een duwtje met de top van m'n vinger, dacht ik, had me al geleerd dat hij de geest had gegeven maar nu zit er toch weer beweging in; opeens een vraagstuk waarmee je je geen raad weet.

Ik zal u niet langer lastig vallen met mijn nazomerse idiosyncrasieën. De afloop is sowieso bekend.