OSLO

””In die tijd zwierf ik met een hongerige maag door Christiania, die vreemde stad, die niemand verlaat zonder erdoor getekend te zijn.'' Zo begon Knut Hamsun zijn roman Honger ongeveer 100 jaar geleden, in het toenmalige Christiania (Oslo).

Vandaag liggen de Engelse, Franse en Duitse uitgaven van het boek in de betere boekhandels van Oslo - naast andere vertaalde Noorse werken. In Tanum Libris aan de hoofdstraat Karl Johan, is er zelfs, voor de toeristen, een eigen hoek ingeruimd voor Noorse literatuur, niet alleen Henrik Ibsen, Sigrid Undset en Knut Hamsun, ook moderne schrijvers als Lars Saabye Christensen en Jon Michelet zijn er vertegenwoordigd met vertalingen in het Engels. De boekhandel aan de Karl Johan is de oudste van Oslo, uit 1832. Het is ook een van de grootste, met 40 tot 50.000 titels. Veel hiervan is buitenlands: een beetje Duits en Frans, veel Engels, Deens en Zweeds. Voor de geïnteresseerde toerist is er onder andere de serie Tokens of Norway over uiteenlopende facetten van de Noorse cultuur: mythologie, schilderkunst, geschiedenis, politiek. Ook de keuze van luxueus uitgevoerde boeken over bijvoorbeeld vikingen en Scandinavische design is groot. Opmerkelijk omvangrijk is de afdeling ”alternatief': met boeken over New Age, alternatieve geneeskunde, astrologie en aanverwante onderwerpen.

Tanum ligt naast het oude universiteitsgebouw, waar nu slechts de juridische faculteit resideert. Ook de andere gerenommeerde boekhandels liggen op loopafstand van de oude universiteit: Erik Ovist met een grote selectie van Engelstalige literatuur op Drammensveien 16, Olaf Norli in Universitetsgaten 24 en het buitenbeentje in het gezelschap, Tronsmos Bokhandel op Kristian Augusts gate 19.

Juist deze kleine, onopvallende winkel is voor vele liefhebbers de favoriete plek voor een literaire snuffeltocht. Ivar Tronsmo, een politiek geëngageerde jongeman, is met de boekhandel begonnen in 1973. Hij nam de ruimte over van zijn moeder, die hier een winkel voor dameskleding had. De eerste jaren onderhield hij nauwe banden met de linksradicale uitgeverij ”Oktober' en een grote nadruk werd gelegd op marxistische literatuur.

””Nog steeds werken wij vanuit een kritisch platform, maar ook wij gaan met de veranderde tijden mee'', zegt een van de medewerkers, Anne Titlestad. ””In tegenstelling tot veel andere boekwinkels, die via importeurs hun buitenlandse inkopen doen, handelen wij direct met de agenten in het buitenland en wij reageren vaak op tips van een actieve klantenkring. Een resultaat hiervan is dat Latijns-Amerikaanse schrijvers ook in het Spaans vertegenwoordigd zijn, sommige klanten willen Cortazàr, Marquès en Galeano lezen in de originele taal.''

Het grote specialisme van de winkel is lectuur van en over de derde wereld. ””Wij hebben veel Afrikaanse schrijvers, ook voor dat zij de Nobelprijs krijgen. Toen die eer Naguib Mahfouz ten deel viel zijn wij bestormd door journalisten. Zijn boeken waren nergens anders in Oslo te krijgen'', vertelt Titlestad.

De belangstelling voor Afrikaanse cultuurgeschiedenis in kleinere kring weerspiegelt zich ook in de aanwezigheid van titels als Eurocentrism van Samir Amin en Black Athena - The Afroasiatic Roots of Classical Civilization van Martin Bernal. Bij een groter publiek is er vooral vraag naar boeken over racisme en aan de EG-gerelateerde onderwerpen.

Voor de buitenlandse bezoeker heeft Tronsmo de gewone selectie toeristenboekjes - naast een wat kritische reisgids Norwegen door de in Hamburg woonachtige Noorse schrijver Ingvar Ambjørnsen en zijn Duitse vrouw Gabriele Haefs. Bij Tronsmo vindt men ook The Sami People, uitgegeven door Nordic Sami Institute, dat ondanks een glossy omslag met een foto van een Lap en de koning, veel informatie bevat over Noorse onderdrukking en taalimperialisme ten opzichte van de Lappen.

De vraag is echter hoe geïnteresseerd de typische Nederlandse Noorwegenganger is in kritische Engelstalige literatuur over het land. Volgens de Amersfoortse Inge Pommerel, die nu haar brood verdient op de belletrie-afdeling van Olaf Norli, zijn de meeste Nederlandse klanten echtparen van middelbare leeftijd, die al 10-15 jaar in Noorwegen komen. Zij hebben Noors geleerd bij de volksuniversiteit en zijn vooral op zoek naar boeken in het Noors. ””Vaak willen zij ook de kerstcatalogus opgestuurd krijgen.''

Dankzij Inge Pommerel, die overigens accentloos Noors spreekt, vindt men bij Norli als enige boekhandel in Oslo ook Nederlandse vertalingen van Noorse schrijvers. Ook heeft zij er voor gezorgd dat Het verdriet van België in de Engelse pocket-uitgave is uitgestald.

Wat vindt zij - als Nederlandse - van het Noorse boekenbedrijf? ””Veel buitenlandse titels worden niet vertaald, maar we zijn altijd snel met het bestellen van Engelstalige versies. Ook verkopen wij veel titels in Zweedse en Deense vertaling, als zij niet in het Noors bestaan.'' Als er ergens onrust in de wereld is, stijgt de vraag naar buitenlandse achtergrondinformatie. Bij Norli probeert men snel te reageren. ””Toch komen de boeken vaak te laat aan. Nu zitten wij met een hoop titels over de Golf-oorlog en Saddam Hussein.'' Ook bij Norli kent men een aantal klanten persoonlijk, en vaak worden er kaartjes rondgestuurd als een bijzonder boek binnen is. Opvallend vindt Inge Pommerel het dat de Noren regelmatig naar hun eigen klassieken vragen. ””Wie in Nederland leest nou Vondel?''