Robert Littell: The Once and Future Spy. Uitg. ...

Robert Littell: The Once and Future Spy. Uitg. Faber & Faber en Bantam Books. Prijs: ƒ 17,90, resp. ƒ 19,90. Nederlandse vertaling: De eeuwige spion. Uitg. Holkema en Warendorf. Prijs: ƒ 29,90 Faber & Faber herdrukte ook twee oudere romans van Littell als pocket: The Amateur en The Defection of A.J. Lewinter. Tegelijkertijd verscheen zijn nieuwste boek: An Agent in Place. Prijs: ƒ 58,60. Joseph Hansen: The Boy Who Was Buried This Morning. Uitg. Plume Fiction. Prijs: ƒ 17,60. Het laatste Brandstetteravontuur, A Country of Old Men, verscheen gebonden bij Viking. Prijs: ƒ 44,90. Theresa Carpenter: Missing Beauty: A True Story of Fatal Attraction. Uitg. Sphere Books. Prijs: ƒ 25,95. Tony Hillerman: Coyote Waits. Uitg. Harper Paperbacks en Sphere Books. Prijs: resp. ƒ 19,90 en ƒ 17,50. Sue Grafton: 'G' is for Gumshoe. Uitg. Fawcett Crest Books. Prijs: ƒ 19,90.

Steeds meer oude rotten houden het voor gezien, maar de Amerikaanse thriller-schrijver Robert Littell is het spionagegenre door de jaren heen trouw gebleven. In The Once and Future Spy bewijst hij niet alleen dat er nog leven in romans over spionnen en dubbelspionnen zit, maar dat de vorm zich zelfs voor vernieuwing leent. Nu de Verenigde Staten de rol van politieman van de wereld op zich hebben genomen, worden de geheime diensten geconfronteerd met nieuwe vormen van verraad en trouw en de oude scheidslijn van goed en kwaad blijkt plotseling door het eigen kamp te lopen. Dat brengt nieuwe morele dilemma's met zich mee en als de betere spionageroman het ergens van moet hebben, dan zijn het wel morele dilemma's.

Het verhaal van The Once and Future Spy begint bedrieglijk vertrouwd. In een geheime en clandestiene operatie, opgezet door een handvol eigengereide agenten binnen CIA, wordt een lek ontdekt: de leider van de operatie ontvangt tartende "love letters' waaruit blijkt dat een onbekende op de hoogte is van zijn geheimen. De oude admiraal Toothacher, die vanwege zijn seksuele hobby's op non-actief is gezet, wordt ingezet om het lek te dichten, of, zoals dat in het CIA-jargon van Littell heet, "to walk back the cat'.

Al snel draait Littel de rollen behendig om: de vermeende helden blijken de schurken en de verrader, een bedaagde kantoorspion, die bekend staat als "The Weeder', ontpopt zich als de ware patriot die zich uit fatsoen tegen zijn eigen land keert. Parallel aan het spionageverhaal loopt het historische verhaal van Nate, een Amerikaanse rebel tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog, die gedwongen wordt hetzelfde dubbelspel te spelen als "The Weeder'. Maar dat verhaal wordt, zo blijkt al gauw, verteld en geïnterpreteerd door "The Weeder' zelf, zodat het in steeds sterkere mate een commentaar vormt op de handeling in het heden.

Littells adembenemende intrige heeft de vaart van een TGV-trein en ontspoort alleen op de allerlaatste bladzijden, wanneer de briljante wendingen elkaar veel te snel opvolgen om nog echt geloofwaardig te worden gemaakt. Dan heeft Littell echter allang bewezen wat steeds vaker over hem wordt gezegd: hij is verreweg de beste schrijver van spionageromans van dit moment.

Robert Littell: The Once and Future Spy. Uitg. Faber & Faber en Bantam Books. Prijs: ƒ 17,90, resp. ƒ 19,90. Nederlandse vertaling: De eeuwige spion. Uitg. Holkema en Warendorf. Prijs: ƒ 29,90

Faber & Faber herdrukte ook twee oudere romans van Littell als pocket: The Amateur en The Defection of A.J. Lewinter. Tegelijkertijd verscheen zijn nieuwste boek: An Agent in Place. Prijs: ƒ 58,60.

Met de integriteit die zijn hele oeuvre kenmerkt, heeft Joseph Hansen afscheid genomen van zijn held. Onlangs verscheen A Country of Old Men, de allerlaatste misdaadroman met (oud-)verzekeringsman Dave Brandstetter in de hoofdrol. Sinds Brandstetter zijn debuut maakte in Fadeout (1971) heeft zijn auteur hem gestaag ouder laten worden; volgens Hansen loopt hij inmiddels tegen de zeventig en dat is te oud om nog achter misdadigers aan te hollen.

Brandstetter was de eerste homoseksuele detective die furore maakte en bovendien een van de eerste van het literaire soort dat het lispelende stereotiep ver achter zich liet: hij is een evenwichtige, nadenkende man met een harmonieus liefdesleven, die het ook nog eens goed met zijn vader kan vinden.

De fans die de reeks volgen, kunnen het afscheid nog even uitstellen: zojuist verscheen The Boy Who Was Buried This Morning, het een-na-laatste Brandstetterboek, in een pocketuitgave. Een jongen met rechtsradicale neigingen wordt tijdens een pseudo-militair spelletje met verfgeweren door een echte kogel om het leven gebracht. Brandstetters vriend, de zwarte televisiereporter Cecil, vraagt hem de zaak te onderzoeken, enkel en alleen om te zorgen dat hij iets om handen heeft na de dood van een oude vriend. De rest is zoals van Hansen te verwachten valt: een aardige, geloofwaardige intrige, suggestieve sfeertekeningen en compacte, scherp getekende portretten van de mensen die Brandstetter op zijn moeizame weg door het provinciale achterland van Californië tegenkomt. Dit keer brengt Brandstetter het er nog levend af, maar de jaren tellen zwaar. "I'm a wreck', moet hij op een moeilijk moment toegeven.

Joseph Hansen: The Boy Who Was Buried This Morning. Uitg. Plume Fiction. Prijs: ƒ 17,60. Het laatste Brandstetteravontuur, A Country of Old Men, verscheen gebonden bij Viking. Prijs: ƒ 44,90.

In Missing Beauty doet journaliste Theresa Carpenter tot in de allerkleinste details verslag van een moordzaak die Boston en omgeving in de eerste helft van de jaren tachtig in beroering bracht. Het slachtoffer heette Robin Benedict, een meisje uit keurige familie met een duistere levenswandel, en de moordenaar Dr. William Douglas, een vooraanstaand deskundige op het gebied van lichaamscellen. Door feit op feit te stapelen laat Carpenter zien hoe twee mensen onafwendbaar op een fataal treffen aankoersen: het meisje Benedict, dat na een doorsnee-jeugd in een doorsnee-gezin via vrienden in de onderwereld van de prostitutie terechtkomt, en de professor die na een langdradig huwelijk van dertig jaar zijn naam, reputatie en inkomen op het spel zet voor een hoer die hij opduikelt in een bar in de rosse buurt van Boston.

De voorgeschiedenis van de moord vormt het beste gedeelte van het boek. In navolging van grote voorgangers in het true-crime-genre laat Carpenter de feiten zoveel mogelijk voor zichzelf spreken en met vaste hand plaatst ze de verschillende hoofdrolspelers van haar drama in hun sociale milieus. Robins neergang van Amerikaanse oogappel naar straathoer met een handtas vol condooms wordt overtuigend beschreven, evenals de verkrampte ziel van Douglas en zijn krankzinnige gedrag. Het lange en moeizame politieonderzoek na de verdwijning van Robin (haar lichaam is nooit gevonden) en de daaropvolgende rechtzaak worden door Carpenter eveneens van dag tot dag gevolgd, maar de spanning die ze daarvoor zo zorgvuldig heeft opgebouwd, heeft in dat deel van het boek nogal eens te lijden onder haar aanhoudende "detaillitis'; Missing Beauty telt bijna 500 bladzijden. Opvallend, en nogal Amerikaans, lijkt me, is de gretigheid waarmee de talloze betrokkenen slechts een paar jaar na de moord hun ziel voor Carpenter hebben blootgelegd (Douglas en zijn gezin uitgezonderd). Een gevoel van gêne bij het lezen van zoveel intieme details over levende mensen is onontkoombaar.

Theresa Carpenter: Missing Beauty: A True Story of Fatal Attraction. Uitg. Sphere Books. Prijs: ƒ 25,95.

Ook toen de Indianen nog niet tot de Amerikaanse verbeelding spraken als de enige echte autochtonen van de Verenigde Staten, schreef Tony Hillerman al mooie, ingehouden detectives over Lt. Joe Leaphorn, een Navajo in dienst van de politiemacht die orde en gezag handhaaft in de Indianenreservaten in de Nevada-woestijn. Inmiddels hebben de thrillers met Leaphorn en de rusteloze agent Jim Chee in de Verenigde Staten en daarbuiten de status van bestseller bereikt. Zonder dat de boeken er kwalitatief onder lijden, overigens: ze lijken zelfs steeds beter te worden.

Coyote Waits is het tiende deel in de reeks en bevat alle vertrouwde ingrediënten: vlak bij een in zijn jeep doodgeschoten collega-politieman treft Jim Chee een oude, stomdronken Navajo aan, die in het bezit is van het moordwapen. Naaste betrokkenen die twijfelen aan zijn schuld dringen bij Leaphorn aan op nader onderzoek en onafhankelijk van elkaar volgen hij en Chee een spoor dat naar de ware dader lijkt te leiden. Als geen ander verstaat Hillerman de kunst een aantal losstaande, mysterieuze gebeurtenissen op de laatste bladzijden plotseling een eenvoudige samenhang te geven; de ontknoping van Coyote Waits is zo gemeen simpel, dat geen lezer hem zal kunnen voorspellen. Een deel van de intrige draait doorgaans om oude indianenrituelen of -gebruiken, die door de schrijver vakkundig en niet al te didactisch in het verhaal zijn verwerkt. In dit deel steken we het een en ander op over Coyote, de Indiaanse verbeelding van het wrede noodlot, dat elk menselijk streven teniet doet.

Tony Hillerman: Coyote Waits. Uitg. Harper Paperbacks en Sphere Books. Prijs: resp. ƒ 19,90 en ƒ 17,50.

Sue Grafton schrijft vrolijk voort aan haar moordalfabet."G' is for Gumshoe is de zevende thriller waarin de vrouwelijke private-eye Kinsey Millhone (“If I were asked to rate my looks on a scale of one to ten, I wouldn't.”) een zaak oplost. Kinsey gaat er met veel vaart en humor tegenaan, maar de intrige van dit boek steekt zo dwaas en lukraak in elkaar, dat er zelfs voor haar weinig eer te behalen valt. Ze wordt er op uitgestuurd om na te gaan waar de hoogbejaarde moeder van haar opdrachtgeefster uithangt, maar haar aandacht (en die van de lezer) wordt voortdurend afgeleid, omdat een oud slachtoffer van Kinsey's speurzin een huurmoordenaar op haar af heeft gestuurd. Een even doeltreffend als gemakzuchtig trucje om de spanning erin te houden: de killer kan immers op ieder moment opduiken? Grafton moet zich wel van zulke elementaire middelen bedienen, want alle moorden zijn in dit boek opgelost voor de lezer goed en wel door heeft dat ze zijn gepleegd. De body-guard die Kinsey voor zichzelf heeft ingehuurd, blijkt een lekkere kerel van het stug-van-buiten-gevoelig-van-binnen-soort, zodat de handeling ook nog eens flink wordt opgehouden door wat laat-feministische romantiek.

Sue Grafton: 'G' is for Gumshoe. Uitg. Fawcett Crest Books. Prijs: ƒ 19,90.