Wijnaendts opnieuw naar Joegoslavië

DEN HAAG, 15 AUG. H. Wijnaendts, de Nederlandse ambassadeur in Parijs, vertrekt vandaag opnieuw als afgezant van minister Van den Broek (buitenlandse zaken) naar Belgrado om aan te dringen op een direct begin van onderhandelingen over de toekomst van Joegoslavië.

Dit heeft een woordvoerster van het ministerie van buitenlandse zaken in Den Haag meegedeeld. Spanje en Duitsland hebben gevraagd om een spoedig begin van vredesonderhandelingen, in of buiten Joegoslavië.

Wijnaendts begint aan een nieuwe missie, omdat de Conferentie van Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) vorige week Joegoslavië heeft opgeroepen uiterlijk vandaag onderhandelingen te beginnen. Nu die termijn verstrijkt wil Nederland als voorzitter van de Raad van ministers van de EG de druk op Joegoslavië vergroten.

Wijnaendts zal gesprekken voeren met leden van de federale regering, met vertegenwoordigers in het staatspresidium en met politici uit de republieken. Hij zal namens het voorzitterschap aangeven op welke wijze de EG in nauwe samenwerking met de CVSE en de Raad van Europa behulpzaam kan zijn bij de vredesonderhandelingen.

Maandag wilde minister Van den Broek na afloop van een debat in het Europese Parlement in Brussel geen ultimatum stellen over het begin van vredesonderhandelingen. Wel verklaarde hij in het debat dat de EG bereid was een internationale vredesconfenrentie bijeen te roepen als Joegoslavië er zelf niet in slaagt binnenkort onderhandelingen over de toekomst van het land te beginnen. Hij noemde Joegoslavië een “Europese zaak”.

De Duitse minister van buitenlandse zaken, Genscher, heeft gisteren, eveneens verwijzend naar de CVSE-deadline, de strijdende partijen in Joegoslavië gewaarschuwd dat zij snel vredesonderhandelingen moeten beginnen. Genscher is op dit moment voorzitter van de CVSE.

Onze correspondent in Madrid voegt hieraan toe dat de Spaanse minister van buitenlandse zaken, Fernandez Ordoñez, gisteren vanaf zijn vakantieadres een brief aan minister Van den Broek heeft gestuurd waarin hij aandringt op het spoedig bijeenroepen van een vredesconferentie voor Joegoslavië. Hoewel Spanje doorgaans intensieve contacten met Parijs en Bonn onderhoudt, ontkende de woordvoerder van Ordoñez vanochtend dat er sprake is van een gecoördineerde actie om Van den Broek onder druk te zetten. “Er is hierover geen overleg met Dumas en Genscher geweest”, aldus deze zegsman.

Pag.5:

Spanje wil initiatieven

De Spaanse minister schrijft in zijn brief dat het natuurlijk van belang is om op de handhaving van de wapenstilstand te blijven toezien, maar dat daarnaast een “wijziging van strategie” nodig is die op korte termijn tot een conferentie over de toekomst van Joegoslavië leidt. De strijdende partijen zouden vooraf geen voorwaarden voor deelneming aan deze besprekingen mogen stellen en de EG zou er een “bemiddelende en raadgevende” rol in moeten spelen.

Ordoñez legt grote nadruk op het belang van een “Europees antwoord” op de crisis. Hij acht het bijzonder onwenselijk dat de EG haar verantwoordelijkheid voor het oplossen van de problemen in Joegoslavië overdraagt aan andere organisaties, zoals de Verenigde Naties. Madrid is van mening dat de EG op dit moment geen enkele toekomstige actie moet uitsluiten, zelfs niet het zenden van een interventie-macht wanneer alle partijen in het conflict daarom vragen.

De woordvoerder van het ministerie gaf vanochtend toe dat de Spaanse opvattingen over de toestand in Joegoslavië in de laatste weken zijn “geëvolueerd”. Aanvankelijk legde Madrid grote nadruk op het bewaren van de eenheid binnen de federale staat, maar in zijn brief van gisteren heeft Ordoñez het uitsluitend over pluralisme, eerbiediging van de rechten van de mens en respect voor minderheden. Autonomie voor nationale minderheden is een onderwerp dat doorgaans bijzonder gevoelig ligt in Madrid, wegens de problemen in eigen land met het zelfstandigheidsstreven van Basken en Catalanen.