Verliezer Kortsjnoi toont tegen Timman grote onzekerheid

BRUSSEL, 15 AUG. Aan alle kanten spatte het bloed gisteren tegen de muren in de derde ronde van de kandidatenmatches om het wereldkampioenschap schaken. Drie beslissingen vielen er in Brussel. In de enige remisepartij, Anand-Karpov, ontkwam Karpov alleen door onbegrijpelijke blindheid van zijn tegenstander aan een nederlaag. Timman won weer van Kortsjnoi en hij staat nu met 2,5 - 0,5 voor.

Sosonko, die hier de functie heeft van verbindingsofficier tussen spelers, organisatie en het regiment journalisten, zei in zijn dagelijkse toespraakje dat die match volgens hem beslist was. Het zou gevaarlijk zijn als Timman er ook zo over dacht, maar een buitenstaander kan niet anders dan Sosonko gelijk geven. Er zijn nog vijf partijen te spelen. En twee punten achterstand is dan heel veel. Maar vooral: Kortsjnoi toont grote onzekerheid.

Gisteren koos hij een opening die hij nooit speelt, het Jänisch-gambiet tegen het Spaans. Een beetje dubieus. Alleen om Timman te verrassen speelde Kortsjnoi iets waar hij zelf niet echt in gelooft. En daarna weer de verschrikkelijke tijdnood. Hoe kan hij hopen een moeilijke stelling tegen Timman te verdedigen, als hij twintig zetten in zeven minuten moet doen? Timman speelde heel goed. Een klein voordeel na de opening en daarna met gepolijste techniek geleidelijke versterking van de druk. De algemene indruk van de partij is toch dat Kortsjnoi het hem veel te makkelijk maakte.

Ivantsjoek won van Joesoepov en maakte daardoor de stand gelijk. Sosonko vertelde dat oud-wereldkampioen Botwinnik de dag daarvoor zijn voormalige leerling Ivantsjoek streng had toegesproken. Dat gesprek schijnt ongeveer zo te zijn gegaan: De patriarch (zo wordt Botwinnik in Rusland genoemd): “In de eerste plaats mag u niet meer in tijdnood komen. In de tweede plaats heb ik gehoord dat u een kamer deelt met uw moeder. Luistert u veel naar haar?” De leerling: “Zij is mijn moeder.” De patriarch: “Heel goed. Het is zeer verstandig als een jongeman naar zijn moeder luistert. Toch zijn er situaties denkbaar waarin het minder verstandig kan zijn. Een van die situaties is een kandidatenmatch voor het wereldkampioenschap.” Zijn wijze woorden waren niet vergeefs. Ivantsjoek kwam niet in tijdnood en deed alleen maar sterke zetten.

Short heeft met twee fraaie overwinningen zijn zwakke spel in de eerste partij geheel doen vergeten. Hij zag dit keer af van een poging om Gelfands geliefde Siciliaan te weerleggen en speelde 1. e4 c5 2. Pc3 d6 3. f4, een systeem dat heel populair was in de Engelse weekend-toernooitjes, maar op hoog niveau wordt geminacht. Hier komt het niet aan op kennis, maar op eigen inzicht. Short won met een mooie koningsaanval, enigszins geholpen - het wordt eentonig om het steeds te herhalen - door tijdnood van Gelfand. Men gaat hier werkelijk absurd om met zijn bedenktijd. Op een gegeven moment stonden de vlaggen van alle vier de zwartspelers op vallen. Samen moesten ze toen nog bijna veertig zetten doen.

Dat Karpov in een totaal verloren stelling terecht kwam, was niet aan zijn tijdnood te wijten. Hij had het al eerder verknoeid. Anand kon werkelijk op alle manieren winnen. Hij stond twee pionnen voor, versmaadde een gewonnen toreneindspel en niet geheel ten onrechte, want hij had Karpov in een matnet. Toen hij het mat ook echt geven kon zag hij het niet, twee keer achter elkaar. De tijdcontrole was achter de rug, hij had een uur om er over na te denken. In een vluggertje van vijf minuten had hij het gevonden. Zenuwen. De spanningen zijn groot in de matches tussen de wereldkampioenskandidaten. Tot nu toe heeft alleen Timman het hoofd in iedere partij koel gehouden.

Wit Timman - zwart Kortsjnoi, derde matchpartij.

1. e2-e4 e7-e5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. Lf1-b5 f7-f5. Dat speelt Kortsjnoi nooit. Misschien deed hij het omdat Speelman in de kandidatenmatch van 1989 een keer met deze zet van Timman won. 4. Pb1-c3 f5xe4 5. Pc3xe4 Pg8-f6 6. Dd1-e2 d7-d5 7. Pe4xf6+ g7xf6 8. d2-d4 Lf8-g7 9. d4xe5 0-0 10. e5-e6. Gebruikelijk is eerst 10. Lxc6. Kortsjnoi dacht nu meer dan een half uur na. 10...Tf8-e8 11. 0-0 Lc8xe6 12. De2-d3 Dd8-d6 13. Lc1-e3 a7-a6 14. Lb5xc6 Dd6xc6 15. Pf3-d4 Dc6-d7 16. Pd4xe6 Dd7xe6 17. Ta1-d1 Een nare stelling voor zwart. Zijn pionnenstelling is verzwakt, hij kan niets actiefs doen en moet afwachten wat wit met hem voor heeft. 17...Ta8-d8 18. Le3-d4 De6-d6 19. c2-c3 a6-a5. Het begin van een omslachtig en slecht plan. Hij wil c5 spelen. Die pion wil hij met b6 dekken. Om dat te kunnen doen moet hij eerst zijn a-pion spelen. Als hij het straks allemaal uitgevoerd heeft blijkt hij alleen maar zijn stelling verzwakt te hebben. 20. h2-h3 b7-b6 21. Ld4-e3 c7-c5. Hierna had Kortsjnoi nog zeven minuten bedenktijd voor 19 zetten. Zijn stelling is moeilijk.

Geen wonder dat het van kwaad tot erger gaat. 22. Tf1-e1 Te8-e7 23. Te1-e2 Dd6-e6 24. Dd3-b5 Td8-d6 25. Te2-d2 Td6-d8 26. b2-b4.

De beslissende klap. Wit wint materiaal. 26...a5xb4 27. c3xb4 d5-d4 28. b4xc5 b6xc5 29. Db5xc5 Td8-d5 30. Dc5-c4 Td5-a5 31. Dc4xd4 Ta5xa2 32. Dd4-d8+ Kg8-f7 33. Td2xa2 De6xa2 34. Le3-c5 Te7-b7 35. Td1-e1 Kf7-g6 36. Dd8-d3+ f6-f5 37. Dd3-g3+ Kg6-f7 38. Dg3-f3 Zwart gaf op. Hij verliest nog een tweede pion.