Incompleet portret van engel op sax John Coltrane

Zomerjazz bij de NOS: The John Coltrane Legacy. Ned.3 20.25-21.26u. Morgenavond: Sidney Bechet op het festival van Cannes (1958) en John Coltrane op het festival van Antibes (1965), Ned.3 21.16-22.00u.

“Hij was een spirituele man. Geen gewoon mens maar een Engel op Aarde. Ik ben geraakt door iets dat groter was dan het leven zelf.”

Wie zóiets zegt over iemand anders is niet zomaar een bewonderaar, maar een discipel. En inderdaad, drummer Elvin Jones was van 1960 tot 1966 niet alleen lid van het John Coltrane Quartet, hij was ook "in' Coltrane, de grootste en meest invloedrijke saxofonist sinds Charlie Parker. En hij bleef in zijn heer: dat blijkt niet alleen uit Jones' uitspraken in de uit 1985 daterende documentaire The Coltrane Legacy, ook zijn optredens met Coltrane's zoon Ravi in het Amsterdamse BIMhuis getuigden ervan.

Dat John Coltrane's leven helemaal niet engelachtig was, horen we niet van Elvin Jones zelf, die immers ook geen schatje was. Maar collega Miles Davis wijdt er in zijn autobiografie menige passage aan. “Het was vreselijk om aan te zien”, schrijft de gelauwerde trompettist, “hoe slecht 'Trane zichzelf verzorgde. Hij was zwaar aan de heroïne en hij dronk ook veel te veel. Hij kwam vaak te laat of viel in slaap op het podium. Op een avond werd ik zó kwaad dat ik hem in de kleedkamer een oorvijg verkocht en hem een stomp in zijn maag gaf. Diezelfde avond ontsloeg ik hem”.

Het door Davis opgetekende incident speelde zich af in de herfst van 1956, toen Coltrane net dertig geworden was. The Coltrane Legacy meldt er niets over, noch over de periode ervoor, toen Coltrane niet alleen speelde bij gerespecteerde musici als Dizzy Gillespie en Johnny Hodges, maar ook in de laag-bij-de-grondse R&B-formaties van Eddie "Cleanhead' Vinson en Earl "Flamingo' Bostic.

In feite is de als "documentaire' aangekondigde Legacy van vanavond niet meer dan een serie studio-opnamen uit de jaren 1959-1963, voorspelbaar gelardeerd met gesprekjes met slagwerkers Jimmy Cobb en Elvin Jones, plus bassist Reggie Workman. Over de mens John Coltrane maken de interviews weinig duidelijk, over zijn muziek nog minder. En dat hij heel lang kon soleren blijkt wel uit de stukken zelf: zijn geliefde Richard Rodgers-song My favourite Things en de twee versies van Impressions waarvan één met Eric Dolphy. John Coltrane (1926) speelde of zijn leven ervan afhing, inspireerde duizenden saxofonisten over de hele wereld en stierf in 1967 aan een leverkwaal. Dat hij zichzelf tegen het einde van zijn leven vooral door het opperwezen en het uitspansel liet inspireren, wordt vanavond niet duidelijk, maar wel uit het morgen uit te zenden fragment van A Love Supreme. Veel andere zaken blijven eveneens onopgehelderd. Het talent en de uitstraling van saxofonist John William Coltrane ("Thank you God, Amen') waren blijkbaar te groot om in enkele snelle programma's te vangen.