"Gevonden schedels in Japan afkomstig van experimenten in oorlog'

TOKIO, 15 AUG. Tientallen stukken schedel en menselijke beenderen die op een bouwterrein in Tokio zijn opgegraven worden door een begrafenisondernemer al twee jaar zorgvuldig bewaard. De Japanse regering zit met het geval in haar maag en doet alle moeite de menselijke resten zo snel mogelijk te vernietigen, uit angst dat met identificatie het Japanse oorlogsverleden naar boven komt.

Geschiedkundigen vermoeden dat de botten werden gevonden op de plaats waar tijdens de Tweede Wereldoorlog het medisch instituut van het Japanse leger stond. Het zou kunnen gaan om de overblijfselen van gevangenen die gestorven zijn bij experimenten op het gebied van bacteriologische oorlogsvoering door de de obscure Eenheid-731 in het noorden van China.

“Gezien de samenwerking tussen het medisch instituut en Eenheid-731 is het zeer waarschijnlijk dat de beenderen de overblijfselen zijn van Chinese en Sovjet-krijgsgevangenen die zijn gedood en verscheept uit China na bacteriologische experimenten”, zegt Keiichi Tsunseishi, hoogleraar aan de universiteit van Kanagawa.

Japan is er door Aziatische landen herhaaldelijk van beschuldigd de wreedheden die tijdens de Tweede Wereldoorlog door Japanse militairen zijn gepleegd te bagatelliseren of zelfs te ontkennen. Tokio heeft het bestaan van Eenheid-731 nooit ontkend, maar de aard van de experimenten niet openlijk toegegeven.

De beenderen van 35 lichamen werden in juli 1989 opgegraven in de Tokiose wijk Shinjuku op het bouwterrein waar het ministerie van gezondheidszorg en welzijn een nieuw gebouw laat neerzetten.

Naar wordt aangenomen deed het militaire medische instituut dat tijdens de oorlog op deze plaats stond dienst als hoofdkwartier van Eenheid-713, een geheim regiment onder leiding van luitenant Shiro Ishii. De beruchte groep, die was gelegerd in het Chinese Harbin, injecteerde krijgsgevangenen met kiemen van typhus, cholera en andere ziektes als onderdeel van onderzoek naar bacteriële oorlogsvoering, zo zeggen historici en voormalige leden van de eenheid.

De eenheid zou ook koudvuur hebben opgewekt, vivisectie hebben gepleegd en gevangenen hebben laten doodvriezen bij het testen van het uithoudingsvermogen. Kenichi Eguchi, een rechercheur, vertelde het parlement eerder dit jaar dat de naar boven gebrachte botten afkomstig waren van mannen en vrouwen die ten minste twintig jaar geleden zijn gestorven. De overblijfselen werden alleen onderzocht om vast te stellen of het hier slachtoffers van een geweldmisdrijf betrof en hij zei dat daar geen aanwijzingen voor waren.

Het ministerie van gezondheid en welzijn heeft twee maal de verzoeken van het district Shinjuku geweigerd voor proeven om van de gevonden menselijke resten sexe, leeftijd en etnische afkomst vast te stellen, aldus districtsambtenaar Koichi Negishi. Drie nationale onderzoeksinstituten hebben geweigerd onderzoek te doen. “Wij vinden dat het ministerie onderzoek moet laten doen en de zaak serieuzer moet opnemen, omdat de botten misschien verband houden met Eenheid-731”, zegt Negishi.

“Wij zijn niet verplicht onderzoek te doen”, meent Nobuhisa Inoue, een ambtenaar van het ministerie, “de politie heeft al gezegd dat er geen misdaad in het spel is geweest, dus wat dat betreft moeten de beenderen gewoon begraven worden.”

Tot voor kort was er nog maar weinig bekend over Eenheid-731 omdat de regering in oorlogstijd bevel had gegeven de meeste documenten en ander bewijsmateriaal van de experimenten te vernietigen. Enkele geschiedkundigen onder wie Tsuneishi, denken dat de Verenigde Staten hebben afgezien van vervolging van Ishii en andere officieren wegens oorlogsmisdaden in ruil voor informatie over de experimenten van bacteriologische oorlogsvoering.

Toen de historicus Saburo Iyenaga tien jaar geleden melding maakte van de eenheid in een geschiedenisboek voor de middelbare school gaf het ministerie van onderwijs bevel dit gedeelte eruit te halen. Iyenaga spande in 1984 een proces aan tegen de staat om de verwijzing weer te laten opnemen in het boek, maar de rechtbank handhaafde de weglating.

“Het proces van Iyenaga heeft wel geleid tot studie over de zaak en nu wordt het bestaan van de bacteriologische eenheid algemeen erkend als deel van de geschiedenis”, aldus een zegsman van het ministerie van onderwijs. In sommige Japanse schoolboeken wordt nu melding gemaakt van de eenheid, al wordt over de experimenten met mensen niet gesproken.(AP)