Sint: enorm verzet tegen WAO-plan niet voorzien

UTRECHT, 14 AUG. Ze heeft de sticker van de camping nog op zak, maar haar fietsvakantie in Italië lijkt al weer maanden geleden. Ze holde de afgelopen dagen van het ene overleg naar het andere. Marjanne Sint, voorzitter van de Partij van de Arbeid en deze zomer veruit de bekendste vakantieganger van Nederland. Terwijl zij onbezorgd door Italië trok nam de chaos in de PvdA naar aanleiding van de WAO-voorstellen van het kabinet ongekende vormen aan. Was ze nu wel op de hoogte, niet op de hoogte, een beetje op de hoogte?

Nog één keer dan: “Als ik het tumult had kunnen voorzien zou ik spoorslags zijn teruggereisd. Je zou toch wel een merkwaardige politica zijn als je op het vakantieadres blijft zitten, terwijl de kranten vol staan over je partij en jezelf. De commotie was al een tijdje gaande, maar bereikte de laatste weken een hoogtepunt. Ik zat toen hoog in de bergen, in het Gran Paradiso, waar geen enkele krant verkrijgbaar was, zelfs geen buitenlandse.”

Hoe kon de situatie in de PvdA toch zo snel uit de hand lopen?

“De PvdA blijft niet dociel in een hoekje zitten als de leden de indruk hebben dat het mis gaat. Zij steken hun onvrede niet onder stoelen of banken. Dat is ook de charme van deze partij. Je zou de fout moeten zoeken in het voortraject dat leidde tot de WAO-plannen van het kabinet. Er is niet voorzien dat een onderdeel van de besluiten op zo ongelooflijk veel weerstand zou stuiten.”

Wie heeft die beoordelingsfout gemaakt?

“Als ik kijk naar de inhoud van de besluiten dan zeg ik: het hele kabinet, in elk geval de coalitie. Er is een besluit genomen waarvoor niet voldoende maatschappelijk draagvlak bestond. Maar het is binnen de PvdA ook niet goed gegaan, en dan bedoel ik de partijleiding in brede zin. En in de laatste plaats zou ik ook de mensen uit de partij willen noemen die zich de afgelopen weken heel nadrukkelijk hebben gemanifesteerd. Zij moeten zich ook afvragen in hoeverre zij hebben bijgedragen aan het beeld van verwarring.”

Pag.3:

"We moeten duidelijker zijn over de hardheid van een ingreep'

Toch zou misschien ook eens gekeken moeten worden naar de verwachtingen die leidende PvdA-figuren bij de achterban hebben gewekt. Staatssecretaris voor sociale zaken Ter Veld bijvoorbeeld, die in mei nog riep: "Wie de WAO wil afschaffen moet eerst mij afschaffen'.

“Als we één ding kunnen leren is het dat we veel duidelijker en explicieter moeten zijn over de "pijnpunten' en de hardheid van een ingreep. Je zou op het buitengewoon congres van 26 oktober niet alleen moeten praten over de gebeurtenissen rondom de WAO, maar over het sociale zekerheidsstelsel in brede zin. Als we het sociale zekerheidsstelsel op langere termijn in stand willen houden voor de mensen die het echt nodig hebben, is het ook noodzakelijk om de grenzen te trekken voor het alsmaar uitdijende gebruik van dat stelsel. We moeten niet alleen spreken over algemene principes, maar ook over de vraag welke pijnlijke afwegingen er moeten worden gemaakt.”

En dat congres is nodig omdat u die discussie niet elk jaar opnieuw wilt voeren?

“Precies! Als je echt een les uit deze hele affaire kan trekken is het dat die discussie zal moeten worden gevoerd. We moeten praten over de sociale zekerheid, een wezenlijk onderdeel van het regeerakkoord, in gewijzigde sociaal-economische omstandigheden. Tegelijktertijd zullen we duidelijk moeten maken dat je een aantal hele wezenlijke waarden voor sociaal-democraten in stand houdt. Dat het je bedoeling is op langere termijn die sociale zekerheid veilig te stellen, maar dan toch in een andere vorm dan zoals die nu functioneert.”

U wil dan ook praten over de koppeling?

“Ik denk dat we er niet aan ontkomen om dat onderdeel mee te nemen. Vraag mij niet hoe we dat precies moeten vormgeven, maar het is evident dat je je niet kunt beperken tot WAO en Ziektewet, maar ook moet praten over zaken als de koppeling en gedachten ontvouwen over de toekomst van de loondervingsverzekeringen. Wat is het je waard, bijvoorbeeld in relatie met andere onderdelen van het sociale zekerheidsstelsel. Ik denk dat het heel goed is daar het debat over aan te gaan.”

Maar de parameters van het regeerakkoord, vermindering van de lastendruk en het financieringstekort blijven bestaan?

“Ja, we hebben in 1989 unaniem ja gezegd tegen het regeerakkoord. En ook al hebben sommige economische omstandigheden zich gewijzigd, die afspraken leiden toch tot een aantal consequenties waarover we nu verder praten.”

Vice-premier Kok sprak zondag over een sociaal systeem met bescherming en ook eigen verantwoordelijkheden wat neerkomt op eigen risico. Kom je zo terecht bij het mini-stelsel dat de verantwoordelijkheden bij de sociale partners legt?

“Ik weet niet of het op het congres aan de orde komt, maar het zou goed zijn om daar de gedachten over te wisselen. Er is in de PvdA op dat gebied ook al iets geschreven, zoals bijvoorbeeld in 1984, en later in 1986 door de commissie Van der Hek. Maar het is toch anders als je in de oppositie met zulke gedachten komt of dat je ze ook daadwerkelijk in het kabinet, met de hete adem van de vakbeweging in de nek, doorvoert.”

De WAO-plannen moeten weer worden besproken in het kabinet. Minister De Vries zegt dat er weinig ruimte is. Hij haalt zijn taakstelling van 4,4 miljard gulden niet zonder iets te doen aan beperking van de duur van de WAO-uitkeringen.

“Ik heb niet de illusie dat het een zacht eitje wordt. Het partijbestuur steunt de inzet van Kok de duurbeperking van bestaande gevallen ongedaan te maken en alternatieven te zoeken voor duurbeperking bij toekomstige WAO'ers. Op het moment dat duidelijk is wat eruit komt, kun je opnieuw een afweging maken. Ik heb voorlopige alternatieven van de fractie gezien die al aardig in de richting van het benodigde bedrag lijken te gaan. Het is mijn politieke inschatting dat het mogelijk is alternatieven te vinden. Daarna komt in de coalitie de vraag aan de orde: op welke weerstanden stuit dat weer?”

In elk geval de weerstand van de vakbeweging die vervolgens weer zorgt voor onrust in de PvdA.

“Ik zou verbaasd zijn als de vakbeweging de hele actie zou afblazen en zich zou terugtrekken in een hok. Ik heb niet de illusie dat we de plooien met de vakbeweging kunnen glad strijken, ook al komen we met alternatieven voor de WAO-plannen. Ik wil niet spreken over een fundamentele breuk. De vakbeweging en de PvdA hebben een aantal gemeenschappelijke uitgangspunten maar het is al langer zo dat de PvdA en de vakbeweging losser van elkaar staan. Dat is maar goed ook.”

Maar waarom zegt u niet net zoals Han Lammers: de WAO is zo belangrijk voor ons, daar maken we een strijdpunt van. Hoogte en duur moeten onaantastbaar blijven en dan knokken we het maar uit. Eventueel met een kabinetscrisis als uitkomst.

“Onze inzet is toch anders. Wij hebben bewust voor regeringsdeelname gekozen. Het is allemaal niet makkelijk, nog veel moeilijker dan we hadden voorgesteld. Maar we willen toch in de eerste plaats zoeken naar een inhoudelijke uitweg voor de problemen en niet een weg opgaan die ons regelrecht in een kabinetscrisis brengt.