"Het Grote Heimwee' neigt naar geschiedvervalsing

Aktua special: Het grote Heimwee. Ned.2 21.45-22.37u.

Het recept is eenvoudig. Men neme twee vroegere vijanden wier leed wordt beschreven inclusief hun verzoening. Een deskundige geeft vervolgens "vakkundig' commentaar, alles gelardeerd met historische beelden. Ten slotte verzin je een prachtige titel.

Het Grote Heimwee is de naam van de Aktua special die vanavond door de TROS wordt uitgezonden. Het gaat over de gedwongen naoorlogse exodus van mensen uit hun geboorteland, Duitsers uit de vroegere Duitse gebieden ten oosten van de Oder-Neissegrens, maar ook Polen uit de vroegere Poolse gebieden die thans deel uitmaken van de Sovjet-Unie. Een goed onderwerp, lange tijd onderbelicht.

De kijker krijgt naar mijn mening een verwrongen beeld van de werkelijkheid. Niemand zal ontkennen dat het lot van de toen verdrevenen verschrikkelijk was, maar ten onrechte wordt vooral hierop de nadruk gelegd. Op de historische achtergronden van de exodus wordt slechts uiterst summier ingegaan. Dat miljoenen Duitsers in eerste instantie met de terugtrekkende Duitse troepen zijn weggevlucht, komt helemaal niet aan bod. Dat de Duitsers het slachtoffer zijn geweest van de misdadige politiek van hun eigen leiders wordt amper belicht. Wel vertelt een jurist volkenrecht, een zekere dr. F.H.E.W. du Buy, dat het "misdadig' was deze mensen uit hun land te verdrijven. Hij citeert daarbij de toenmalige Britse premier Churchill, die aan de vooravond van het bombardement op Dresden gezegd zou hebben: “We zullen de vluchtelingen braden”.

Het zou interessant zijn te vernemen waar Du Buy dit citaat vandaan heeft. Churchill, journalist in een vroeger leven, kon zich plastisch uitdrukken, dat wel. Maar dit citaat wordt in oorzakelijk verband gebracht met het onmenselijke bombardement op Dresden, waar honderdduizenden vluchtelingen uit het oosten terecht waren gekomen (wat overigens niet zo expliciet aan de kijker wordt verteld). De kijker krijgt dus de indruk dat Churchill voor verdrijving van Duitsers uit hun gebieden was. Erger nog, hij vond dat ze moesten worden uitgeroeid. Dan zouden de (uit vroegere Poolse gebieden in de Sovjet-Unie afkomstige) Polen in vrede in hun nieuw verworven land kunnen leven. Aldus Du Buy.

In werkelijkheid was Churchill helemaal niet voor zo'n rabiate besnoeiing van Duitsland zoals Stalin het wenste. Dat zijn feiten die iedereen in de stukken over het verdrag van Potsdam (1945) kan nalezen. Door het weglaten van feiten krijg je het effect van geschiedvervalsing.

En in het programma wordt voortdurend met feiten gesjoemeld. De verzoening bijvoorbeeld tussen Polen en Duitsers nu. De onwetende kijker zou bijna denken dat de Duitsers uit het oosten rooms-katholiek waren. Het merendeel was echter luthers. En of die verzoening een feit is? De jongste geschiedenis doet twijfelen. Gesuggereerd wordt dat na 1945 zelfs kerkhoven zijn "verpoolst'. Een monument ter nagedachtenis aan Duitse oorlogsslachtoffers uit de Eerste Wereldoorlog wordt getoond met weggebeitelde namen - geen graf dus. Maar is het de hele werkelijkheid?

Een paar weken geleden liep ik over vloeren van Poolse kathedralen, die vroeger Duits én protestants waren. Vloeren waarin oude zerken met opschriften in het Duits.

Een onderwerp dat uiterst zorgvuldig moet worden benaderd, wordt al te lichtvaardig en oppervlakkig afgedaan.