Blijvende smet op de onbedorven koningin

Unspoiled Queen, Onbedorven Koningin. Zo noemen de bewoners zelf het kleine Antilliaanse eiland Saba (1194 inwoners), waarvan ik heb leren houden en waarnaar ik steeds opnieuw weer toega. Zoals nu. En dan is er ineens de tragedie waardoor het eiland blijvend verandert. In The Bottom, waar zwarte en The Windward Side, waar blanke Sabanen wonen, hadden ze het nog altijd over de moord die Saba in 1934 opschrok. Dat is oude geschiedenis geworden sinds de 19-jarige Tyron Hassell uit Hell's Gate de keel doorsneed van de 18-jarige Brenda Hassell uit het English Quarter.

Tyron Hassell was buiten zinnen geraakt door een combinatie van rum en cocaïne. Woensdagavond laat was hij het restaurant van Bob Guido binnengerend nadat hij eerder in een Chinees restaurant had geroepen dat hij die avond "koppen wilde laten rollen'. Hij gooide een asbak naar Guido's hoofd en ging hem daarna met een stoel te lijf. Vervolgens sloeg en schopte hij hem waar maar kon. Opeens rende hij de duisternis in.

Niemand had zich over die aanval hoeven te verbazen want de jongen was al eerder wegens mishandeling tot een voorwaardelijke gevangenisstraf veroordeeld. Dat hij niet vast zat kwam omdat de man die in elkaar was geslagen een nog slechtere reputatie had. “De rechter is te slap geweest”, constateert senator Will Johnson, Statenlid voor Saba en oprichter van de regeringspartij Windlands Island People Movement mismoedig. “Hij is een verwaarloosde jongen uit een gezin van tien kinderen, hij kent zijn vader niet eens. Zijn moeder is zwart, zijn vader een blanke Amerikaan die een nacht op het eiland is geweest en die ze nooit terug heeft gezien. Twee dagen na de geboorte stond ze alweer in een danslokaal.”

Tyron Hassell was inmiddels naar huis gerend om een mes te halen. De politie arriveerde te laat om hem te pakken te krijgen. De jongen was op niemand in het bijzonder uit, hij wilde alleen doden. Tweemaal stak hij naar voorbijgangers die wisten te ontkomen. Toen zag hij Brenda Hassell staan, zijn nichtje, zoals bijna iedereen op het eiland familie van elkaar lijkt te zijn.

Brenda stond voor haar huis te wachten op de auto die haar naar de Ladies Night in de Cozy Corner Club zou brengen. Tyron liep naar haar toe en voordat ze kon beseffen wat er gebeurde sneed hij in één haal haar keel door. Daarna rende hij weg. Het meisje werd naar het A.M. Edwards Medical Center in The Bottom overgebracht waar ze meteen werd geopereerd. In de loop van de nacht verzamelden familieleden zich voor het ziekenhuis en wilden er binnendringen. Van de zeven op het eiland gestationeerde politieagenten waren er twee met verlof. De anderen werden door het hoofd van politie, majoor Dumpter, naar het ziekenhuis gestuurd, waar ongeregeldheden uitbraken. De uit zijn bed gebelde gezaghebber Sydney Sorton vroeg onmiddellijk aan het naburige St. Maarten om extra manschappen en kreeg er vier toegezegd.

Het gerucht dat er iets ergs was gebeurd verspreidde zich vliegensvlug over het eiland. In het huis waar ik woon hoorden we 's morgens vroeg al het een en ander, maar niemand rekende nog op het ergste; in de loop van de ochtend overleed het meisje. Onmiddellijk veranderde de sfeer op het eiland. Zoals de Caraïbische The Chronicle meldde: “The atmosphere is said to be tense.” De Guardian van St. Maarten schreef over gezaghebber Sorton “(he) was in a state of shock all yesterday after hearing the news”. Saba zelf heeft geen dagblad.

Er braken vechtpartijen uit voor het politiebureau nadat men hoorde dat de moordenaar zich in het huis van zijn grootmoeder aan de politie had overgegeven. En zo belandde het eiland in een situatie die ik alleen kende uit speelfilms die in het diepe zuiden van de VS gesitueerd zijn, zoals The Chase met Marlon Brando. Een kleine gemeenschap volkomen van slag, hoog oplaaiende emoties. Winkels, cafés en restaurants de hele dag gesloten. De inmiddels versterkte politie stond voor het probleem Tyron Hassell van het eiland te halen. Saba heeft geen gevangenis, het veel grotere St. Maarten wel. De weg naar het kleine vliegveld was geblokkeerd door Sabanen die Hassell in handen wilden krijgen. Maar de politie boog op het laatste moment af naar een kleine baai waar een motorboot lag die de dader snel overbracht naar St. Maarten waar ze al zoveel moorden door drugsverslaafden achter de rug hebben dat het insluiten daar routine is.

En dat is het verschil tussen het grote en al aangetaste St. Maarten en het nog zo onschuldige en kleine Saba. Hier is men nog niets gewend en vandaar de hoog opgelopen spanning en de roep om meer en betere politie. De agenten komen uit Curaçao. Voor een engelstalige jongen uit Saba is een geheel nederlandstalige opleiding een te grote hindernis.

Vernon Hassell, oprichter van de Saba Democratic Labour Movement was jarenlang Gedeputeerde. Na de laatste verkiezingen voert de SDLM oppositie. Hij stelt dat de agenten op Saba meer geïnteresseerd zijn in de handel in rijbewijzen dan in het aanpakken van het opkomende drugsprobleem. “Maar wat wil je? Agenten verdienen duizend gulden per maand, dat krijg je ervan. En nu? De politie moet niet handelen nadat er wat gebeurd is, de politie moet doorlopend handelend optreden.”

Senator Johnson behoort tot de regeringspartij. Hij wil wel vijf man marechaussee vragen bij Nederland, bij Hirsch Ballin, over wie hij weinig vriendelijk praat: “De man luistert niet, hij valt je halverwege al in de rede.” Voor Johnson is het probleem duidelijk: verwaarloosde kinderen op een eiland dat niet langer geïsoleerd is. “Wat dat betreft lopen er nog meer tijdbommen op het eiland rond. Het gaat om kinderen die door de televisie opeens geconfronteerd worden met een andere lifestyle. De denkpatronen veranderen radicaal.”

Wat hij bedoelt: Saba is wreed uit de droom ontwaakt. De onbedorven maatschappij die zo geïdealiseerd werd, begint smetten te vertonen. The Unspoiled Queen is niet meer zo onbedorven en daar wil men niet graag aan. Vandaar dat één moord op het kleine paradijselijke eiland veel meer effect heeft dan massaslachtingen elders. Inmiddels wacht Saba in gespannen rust op de begrafenis. Als het lichaam na de autopsie is vrijgegeven, zal die vandaag worden gehouden.