Amerikaanse U-2 spioneert boven Irak voor Verenigde Naties

Het oude werkpaard van de internationale luchtspionage, de Lockheed U-2, is van stal gehaald om voor de Verenigde Naties verkenningsvluchten uit te voeren boven Irak. Het spionagevliegtuig, waarvan Amerika ondanks de ontwikkeling van spionagesatellieten maar geen afscheid kan nemen, fotografeert nu sinds gisteren met een VN-vlag op de staart geschilderd Iraakse militaire installaties. Op grond van deze foto's kan dan besloten worden welke installaties vervolgens geïnspecteerd moeten worden door de speciale VN-commissie die erop toeziet dat Bagdad de afspraken voor het elimineren van alle massavernietigingswapens nakomt. Ook zal de hoogvliegende U-2 in de gaten houden of Irak stiekem materieel verplaatst.

Officieel maakt de door één man gevlogen U-2 vluchten boven gebieden die door de VN worden aangewezen en de speciale commissie krijgt foto's van geselecteerde doelen. Niets weerhoudt de Amerikaanse luchtmacht er echter van om naar eigen goeddunken of op verzoek van de inlichtingendienst CIA alles in Irak te fotograferen waar de U-2 maar in de buurt komt. En dat is precies wat Irak vreest. Bagdad wordt officieel op de hoogte gesteld van elke VN-verkenningsvlucht. Toch protesteerde Irak al bij voorbaat tegen het gebruik van de Amerikaanse luchtspion. “Waarom een Amerikaanse machine met een Amerikaanse piloot, wanneer iedereen weet dat de regering van de Verenigde Staten openlijk vijandig is tegenover de regering van Irak”, klaagde Bagdad bij de VN.

Volgens Irak hadden de Verenigde Naties er beter aan gedaan een neutraler verkenningstoestel te kiezen van bijvoorbeeld de Sovjet-Unie, Frankrijk of India.

De genoemde landen beschikken inderdaad over verkenningsvliegtuigen, maar niet met dezelfde hoogwaardige capaciteiten als de Lockheed U-2R van het Amerikaanse strategische luchtcommando SAC. Een bijkomend voordeel van de U-2R voor de VN is dat deze verkenner al sinds het Golfconflict in Saoedi-Arabië is gestationneerd. Op de Saoedische vliegbasis Taif is een complete infrastructuur opgezet om de duizenden opnamen van de lange-afstandscamera's van de U-2R te verwerken, compleet met directe satellietverbindingen met het National Photographic Interpretation Center (N-PIC) in Washington, waar de detailanalyse van de foto's plaatsvindt.

Zonder de hulp van gespecialiseerde foto-analisten zijn de luchtopnamen van Iraakse installaties voor de VN-commissie van weinig betekenis. De Iraakse klacht dat Amerikaanse spionagevliegtuigen “al bijna elke vierkante centimeter Irak gefotografeerd hebben”, is voor de VN cynisch genoeg juist een voordeel. Door de beschikbaarheid van een uitgebreide foto-databank kunnen veranderingen aan Iraakse installaties of verplaatsingen van materieel sneller worden geconstateerd.

Niettemin heeft Irak gezegd de VN-spionagevluchten niet te zullen tegenwerken. De enige manier overigens waarop Irak dat eventueel zou kunnen, is door een Sa-2 luchtafweerraket op de circa 25 kilometer hoog vliegende U-2 verkenner af te schieten. Met hetzelfde (inmiddels verbeterde) Russische raketwapen werd 31 jaar geleden de Amerikaanse CIA-vlieger Francis Gary Powers boven de Sovjet-Unie in een U-2 neergeschoten. Toen - in 1960 - werd gedacht dat de U-2 als hoogvliegend spionagevliegtuig zijn langste tijd had gehad.