Pee-Wee Herman en het poppenhuis van Oscar Wilde

Met een hevigheid die de ontmoeting tussen de Amerikaanse en Russische president en de ontdekking van de Milwaukee-seriemoordenaar danig in nieuwswaarde deed verbleken heeft Pee-Wee Herman de afgelopen twee weken de Amerikaanse media beheerst. Talkshows op radio en televisie, serieuze kranten, maar toch vooral de roddelpers stortten zich met een ongekende gretigheid op deze mateloos populaire kinderheld in een affaire waarbij reeds vergelijkingen zijn getrokken met de karaktermoord die Oscar Wilde eind vorige eeuw ten deel viel.

De overeenkomst tussen de welbespraakte salon-erudiet Wilde en de doorgaans door middel van piep- en kwaakgeluidjes communicerende Pee-Wee is groter dan op het eerste gezicht lijkt. Pee-Wee dreigt immers in navolging van Wilde het slachtoffer te worden van een publieke preutsheid, die vooral in Angelsaksische landen een taai leven lijdt, zo menen zijn verdedigers.

De narigheid voor Paul Reubens, de achtendertigjarige succesvolle acteur die Pee-Wee Herman vertolkt, begon nu ruim twee weken geleden. Reubens werd toen in een pornobioscoop in zijn woonplaats Sarasota (Florida) gearresteerd wegens "indecent exposure'. Tijdens de vertoning van films als "Naughty nurses' zou hij volgens de aanklacht in het theater hebben gemasturbeerd. Dat mag niet en Reubens werd dan ook door een rechercheur in burger aangehouden bij het verlaten van het theater. De undercover agent had gedurende de vertoning de bioscoopgangers nauwlettend in de gaten gehouden. Het resultaat van zijn plichtsbetrachting mocht er zijn: behalve Reubens bestond de vangst uit nog drie schenders van de openbare eerbaarheid.

Pogingen van Reubens om met een benefietvoorstelling voor kinderen (te houden bij het plaatselijke kantoor van de sheriff) de aanklacht af te kopen, mislukte. Ook de Sarasota Herald Tribune was met een soortgelijk aanbod niet te vermurwen. En dus was de ramp onafwendbaar: een onstuitbare publiciteitsgolf trad in werking en de gemoederen laaiden hoog op.

Het televisienetwerk CBS, dat zich recentelijk nog mocht verheugen in de bekroning met een Emmy Award van zijn populaire kinderprogramma "Pee-Wee's Playhouse', nam geen risico en liet Reubens na de eerste publikaties in de pers onmiddellijk vallen. De vijf herhalingen van het zaterdagochtendprogramma werden ingetrokken en de Pee-Wee videoprodukties verdwenen uit de verkoop. Het Disney-MGM park in Florida bleef niet achter en schrapte een twee minuten durend filmpje met Pee-Wee in de hoofdrol uit de vertoning. Doek voor Pee-Wee derhalve.

Een tegenreactie bleef niet uit. Een groep artiesten onder leiding van Bill Cosby, Joan Rivers en Cindy Lauper nam het voor Reubens op. Die ontkent immers enige overtreding te hebben begaan en dus, redeneerde Cosby, moest eerst maar eens afgewacht worden wat de rechter over het geval zou beslissen. Betogingen bij de CBS-burelen volgden ("Free Pee-Wee' en "Wee support Pee-Wee') en een groep vrienden en sympathisanten heeft inmiddels de Pee-Wee Defenders Club opgericht ter ondersteuning van de geplaagde Reubens.

Kort nadat de eerste golf van publieke verontwaardiging over en weer geluwd was, volgde een tweede die meer beschouwend van karakter was. In talkshows, krante- en radio-commentaren van kust tot kust werd de zaak nog eens van alle kanten belicht. Erg slim was het uitstapje van Pee-Wee niet, daar zijn vriend en vijand het wel over eens. Voor het overige lopen de analyses nogal uiteen.

Zo wordt de opwinding door sommigen verklaard uit de algemene seksuele moraal die er nu eenmaal bij grote delen van het Amerikaanse publiek heerst. Anderen leggen meer een specifiek verband met de broze kindermarkt die Reubens heeft aangeboord, nadat Pee-Wee eerst als cult-figuur bij het meer schokbestendige theaterpubliek in San Francico populariteit genoot. “Het is bijna alsof Donald Duck in het stadspark op de versiertoer is aangetroffen”, aldus een teleurgestelde Pee-Wee fan.

Was het voorval voor velen moeilijk te combineren met het lelieblanke imago van een kinderheld, de politiefoto's van acteur Reubens die werden getoond, deden een nieuwe golf van afgrijzen door het publiek gaan. De laatste tien jaar waren er geen foto's van Reubens gepubliceerd en bijgevolg was men er stilzwijgend van uitgegaan dat de acteur en zijn creatie wat uiterlijk betreft praktisch identiek waren.

Dat was echter bepaald niet het geval. Reubens bleek in zijn vrije tijd getooid met lang haar en een ringbaardje. Gecombineerd met de begrijpelijkerwijs nogal sombere gelaatsuitdrukking op de politie-polaroid was dit een heel ander gezicht dan het ondeugende baby-smoeltje met de rode lippen van Pee-Wee Herman. Was deze gepatenteerde viezerik de man waar menig huisgezin iedere zaterdagochtend zijn kroost aan toevertrouwde ?

En dan waren er nog de ouders die het van het begin af aan nooit hadden vertrouwd en hun gelijk alsnog op een presenteerblaadje aangereikt kregen. Zo'n volwassen man die ieder weekeinde kirrend door een enorm poppenhuis springt, daar moest wel iets aan schorten.

De grote vraag is nu of Pee-Wee de klap zal overleven. Bij een rechterlijke veroordeling ziet het er somber uit. Zelfs sympathiserende commentatoren beginnen hun betoog immers steevast met de nadrukkelijke verzekering dat zij nog nooit in een pornobioscoop zijn geweest. Alle pleidooien voor de scheiding tussen het karakter van de artiest en dat van zijn creatie ten spijt was het slechts een minderheid die hieruit de consequentie trok en Reubens' privé-voorkeuren verder buiten beschouwing liet. Het bleef dan ook vooral bij wat zijdelings gemor over de politie, die volgens de verdedigers waarachtig wel iets beters te doen heeft dan op staatskosten rond te hangen in pornotheaters.

Zelfs bij vrijspraak is het twijfelachtig of Pee-Wee weer terugkomt als gerespecteerd kindervriend. Wie herinnert zich niet Roscoe Arbuckle, die jarenlang Charley Chaplin in populariteit evenaarde als komiek van de zwijgende film? In 1920 werd "Fatty' Arbuckle beschuldigd van het plegen van een lustmoord. Ten onrechte, zo bleek later, maar met het imago als grapjas was het definitief gedaan. Zijn films verdwenen uit de roulatie en Arbuckle stierf dertien jaar later als alcoholisch wrak, onbemind en vergeten.

Foto: Pee-Wee Herman (Paul Reubens) in zijn betere dagen als kindervriend Foto uit: Jocks and Nerds, Men's Style in the Twentieth Century