Olympisch Stadion ontkomt mogelijk aan sloop door fout grondbedrijf

AMSTERDAM, 12 AUG. Suizend rolt de ene na de andere "wave' door het Olympisch Stadion. “Ajax” echoot het ouderwets tegen de bakstenen muren na de kopbal van de nieuwe aankoop Hansen in het doel van Sampdoria. Onder de marathontoren donderen bijna twee golven van zwaaiende armen over elkaar heen. “Als de gemeente dat toestaat, organiseren we volgend jaar het Amsterdam 717 toernooi,” zei de organisatie gisteren na afloop van editie 716 van het evenement. Maar of Amsterdam 717 er nog komt is allerminst zeker.

Het oude Olympisch Stadion, waar Ajax voor belangrijke nationale en internationale voetbalwedstrijden nog altijd naar uitwijkt, staat op de sloperslijst. In maart 1992 moet de schepping van Jan Wils uit 1928 tegen de vlakte om plaats te maken voor woningbouw. De marathontoren, die indertijd opzien baarde omdat Wils hem net uit het midden plaatste, zal als enige aan de hamer ontkomen.

Alleen: het eerst zo standvastige stadsdeel Amsterdam-Zuid, dat vanaf mei vorig jaar de zeggenschap heeft over het stadionterrein, weet het sinds vorige week niet zo goed meer. Door de toenemende druk van Ajax en het bestuur van het stadion om de sloop in ieder geval uit te stellen, zag Zuid zich, na eerder een verzoek van het stadion om omzetting van het tijdelijke erfpachtrecht in een permanente erfpacht te hebben afgewezen, genoodzaakt B en W van de centrale stad advies te vragen. Uitstel van afbraak kost het stadsdeel te veel geld, zo liet wethouder Tiemersma (Groen Links) weten. Het centrale stadsbestuur moet de eventuele financiële gevolgen voor zijn rekening nemen. Binnen enkele weken overleggen Ajax, stadsdeel Zuid en de gemeente over tijdelijk gebruik van het Olympisch Stadion totdat de nieuwe accommodatie in Amsterdam Zuidoost klaar is. Eind augustus belegt Zuid een hoorzitting over de kwestie en eind september moet de deelraad de, dan echt definitieve, beslissing nemen.

Ajax en het stadionbestuur hebben in de strijd tegen de sloop een onverwachte meevaller gekregen dankzij een formele fout van het gemeentelijke grondbedrijf. Dat deponeerde onlangs in de brievenbus van het stadion per ongeluk een standaardbrief met het aanbod om het oude erfpachtcontract om te zetten in een nieuwe met gemoderniseerde voorwaarden. De brief was niet bedoeld voor het stadion, het erfpachtcontract was al per 1 maart 1992 opgezegd, maar wellicht kan nu toch aanspraak gemaakt kan worden op het aanbod.

De afgelopen maanden zijn de activiteiten tegen de afbraak van de dit sportmonument - het is per slot de belangrijkste herinnering aan de enige Olympische Spelen die Nederland ooit organiseerde - toegenomen. Ajax en het bestuur van het stadion vrezen namelijk dat Amsterdam dan van maart 1992 tot ten minste 1995 niet zal kunnen beschikken over een groot stadion. De financiering van de nieuwe accommodatie Strandvliet in Amsterdam Zuidoost is nog steeds niet rond: op de begroting van 200 miljoen gulden ontbreekt nog 20 miljoen. Commercieel directeur Arie Van Eijden van Ajax twijfelt er echter niet aan dat de club over een paar jaar de nieuwe thuishaven in Amsterdam Zuidoost zal kunnen betrekken. “Dat geld komt tijdens de bouw wel binnen.”

De Amsterdamse wethouder van sportzaken Louis Genet hoopt dat het rijk nog met de resterende miljoenen over de brug komt. “De problemen van Ajax moeten niet overdreven worden,” zegt Genet. “Het land en de KNVB hebben veel meer belang bij het nieuwe stadion.” De KNVB wil in 1996 samen met België het Europese kampioenschap organiseren. Dat kan alleen als Nederland dan over twee grote stadions beschikt die aan de aan de veiligheidseisen van de UEFA voldoen. Nu komt alleen de Rotterdamse Kuip daarvoor in aanmerking. De ministeries van WVC en Economische Zaken zijn echter niet bereid aan Strandvliet bij te dragen. Genet: “Als die 20 miljoen er niet komt, is er een reëel probleem.” Het Olympisch Stadion renoveren zodat het weer tientallen jaren mee kan, vindt Genet geen oplossing. Het belang van woningbouw op het stadionterrein is volgens hem “immens”. Het stadionbestuur heeft uitgezocht dat een grondige renovatie 65 miljoen gulden zou kosten, minder dan eenderde van de kosten voor Strandvliet. Volgens Genet is dat een “zeer optimistische schatting”. Het constructiebedrijf dat het stadion regelmatig inspecteert vindt het bedrag daarentegen wel realistisch.

Ondertussen is ook de discussie over wat er ná een eventuele sloop met het gebied zal moeten gebeuren in volle hevigheid losgebarsten. Stadsdeel Zuid zal deze week aan een aantal architectenbureaus een meervoudige opdracht geven voor de inrichting van het stadionterrein. De architecten moeten hun plannen laten aansluiten bij het stedebouwkundige plan Zuid van Berlage. Geen eenvoudige opgave. Bruno Huls van de Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling heeft de indruk dat het stadsdeel “er niet helemaal uitkomt”. De verstrekking van de opdracht noemt Huls “een grote sprong voorwaarts” die “de stagnatie in het denken” in het stadsdeel moet tegengaan.

“Het zou veel sterker zijn op vier punten het terrein te lijf te gaan,” zegt Huls. “Te weten: het stedebouwkundige plan, de integratie van het water van de stadiongracht, de interne organisatie van de wegen en het idee in het stadion zelf woningen te bouwen. Nu ontstaat het gevaar dat met lijmpot en schaar straks een collage van ideeën wordt gemaakt.” Ook stedebouwkundige N. de Boer vindt dat “men in deelraadkringen niet goed weet wat men wil”. De stedebouwkundige sloeg daarom de uitnodiging van Zuid in de beoordelingscommissie plaats te nemen af.

“Wonen in het stadion,” is de oplossing van architect J. Jelles die het stadsdeel aanbood zijn idee uit te werken om terraswoningen in de ellipsen van de bakstenen kolos te maken. Zuid ging niet op het aanbod in.