Bush hoedt zich voor euforie na vrijlating

WASHINGTON, 12 AUG. De Amerikaanse president, Bush, heeft gisteren Syrië, Libanon en Iran bedankt voor hun hulp bij de vrijlating van de Amerikaanse gijzelaar Edward Tracy. Hij voegde eraan toe dat de betrekkingen met Iran en Syrië er niet op vooruit zullen gaan zolang er nog gijzelaars vastzitten. “Ik denk dat we niemand iets verschuldigd zijn zolang Amerikanen tegen hun wil worden vastgehouden”, zei hij tijdens een korte persconferentie in zijn zomerverblijf te Kennebunkport aan de kust van de staat Maine.

Vorig jaar april had Bush Syrië en Iran ook bedankt voor de hulp bij de vrijlating van de twee Amerikaanse gijzelaars Robert Polhill en Frank Reed. Er was toen al een begin van toenadering. Syrië heeft daar vooral tijdens de Golfoorlog van kunnen profiteren, maar de gijzelaars in Libanon lijken een verdere normalisering nog in de weg te staan. Met Iran zijn er nog steeds geen directe diplomatieke betrekkingen.

Bush wilde niet zeggen of Israel nu ook bij wijze van gebaar een van de 375 door de Israeliërs gevangengezette Libanezen, onder wie de ontvoerde sjeik Obeid, moet vrijlaten. Hij maakte alleen in het algemeen duidelijk dat alle gijzelaars vrijgelaten moeten worden “door elk land, welk land het dan ook is”. “Ik hoop dat we gauw wakker worden in deze wereld en zien dat het vasthouden van gijzelaars een averechtse manier is om een politieke verklaring af te leggen”, zei hij. Bush wilde niet te veel voldoening tonen, omdat er nog vijf Amerikanen gegijzeld worden en de toestand nog onzeker is.

Bush is de derde achtereenvolgende president die met gijzelingen in het Midden-Oosten te maken heeft en hij probeert het kalmer aan te doen dan zijn voorgangers die in hun pogingen tot het vrij krijgen van gijzelaars verstrikt raakten en zo bijdroegen tot de effectiviteit van de ontvoerders. President Carter verloor de verkiezingen door de gijzelingen in Teheran centraal te stellen en zijn opvolger, Reagan, verloor respect toen bekend werd dat hij wapens tegen gijzelaars wilde ruilen. Nu onderzoekt het Amerikaanse Congres zelfs de vraag of de campagne-organisatie van Reagan in 1980 met Iraniërs heeft onderhandeld over het uitstel van de vrijlating van gijzelaars. Bush wil nu alle schijn van onderhandelingen vermijden. Volgens hem speelt hij met de aandacht die hij aan gijzelaars geeft alleen de ontvoerders in de kaart.

Toch kan hij zich niet onttrekken aan de nationale gevoelens die bij elke vrijlating of elk gerucht daarover loskomen. Zijn woordvoerder zei zelfs vorige week dat ook het Witte Huis door emotionele golven werd overspoeld toen eerst wel, toen niet en later toch een Amerikaanse gijzelaar zou worden vrijgelaten.

Volgens Amerikaanse functionarissen die de ontwikkelingen in Beiroet nauwkeurig volgen zijn de voortekenen voor een doorbraak gunstiger dan ooit. Ze vinden het bemoedigend dat de ontvoerders direct via de secretaris-generaal van de Verenigde Naties willen onderhandelen en niet via vage tussenpersonen. Al twee weken berichtten Amerikaanse diplomaten uit het buitenland dat er iets op til was. De Amerikaanse regering heeft boodschappen ontvangen van de Iraanse regering in Teheran via de Zwitserse ambassade, die de Amerikaanse belangen daar vertegenwoordigt. Ook via de Duitse en Britse ambassades in Teheran kwamen berichten binnen. Volgens Amerikaanse functionarissen vindt Iran nu dat het niets meer te winnen heeft met gijzelingen.

Publiciteit over de gijzelingen was er meer dan voldoende in de VS. Zoals gebruikelijk bij vrijlatingen of geruchten daarover kwamen ook familieleden van de gijzelaars ruim aan bod op het Amerikaanse avondnieuws. De Libanese vrouw van gijzelaar Joseph Cicippio had tranen in de ogen. Cicippio's broer heeft in zijn voortuin borden aangebracht met daarop de namen van de Amerikaanse gijzelaars en de aantallen dagen dat ze gevangenzitten. Voor vele camera's zette hij onder de naam van Tracy "bevrijd'. Peggy Say klaagde voor de televisie dat de Amerikaanse overheid zich te weinig had ingespannen voor de vrijlating van haar broer Terry Anderson, die al zes en een half jaar gevangenzit. Anderson trekt als chef van Associated Press in Beiroet veel aandacht van de media en is dus waardevol voor de gijzelnemende groepjes.

De oude moeder van de vrijgelaten Tracy, die door president Bush persoonlijk per telefoon op de hoogte was gesteld van de vrijlating van haar zoon, was uiterst kalm en zei dat ze de gebeurtenis met thee en toast zou vieren. Vorig jaar had ze voor het eerst sinds tien jaar weer een brief van haar zoon gekregen.