Taxichauffeur: "En ineens zijn we weer schorem'

DEN HAAG, 10 AUG. Het Haagse taxiwezen zou in 1987 eindelijk netjes en commercieel worden. Om de klant beter te bedienen voerden de twee taxicentrales City Tax en de Haagse Taxi Mobilofoon Centrale (HTMC) strakke gedragsregels en kledingvoorschriften in. Chauffeurs die zich daar niet aan hielden, werden meteen geschorst. Wie de straf uitdeelde, kon soms op een nawoord van de geschorste rekenen.

Maarten Fieret (50), directeur van de HTMC en oud-taxichauffeur, kreeg op een dag ongevraagd een hoeveelheid grafkransen, salades ter waarde van 500 gulden, glasbakken en peperdure bloemstukken thuisbezorgd - met de rekening erbij. Tevens verschenen er krante-advertenties, waarin hij meldde Yorkshire-terriërs gratis weg te geven of gloednieuwe Mercedessen voor 10.000 gulden te verkopen. De huistelefoon raakte overbezet, Fieret wist van niks en kon slechts vermoeden welke chauffeur zijn gram haalde.

Vernielingen aan Fierets auto, een handgemeen op de stoep bij de bestuursvoorzitter van City Tax en het met remolie overgieten van een Rijkswijkse treintaxi vielen de afgelopen dagen in het niet bij het staaltje van opwinding maandag in Utrecht: een blokkade van het treinverkeer door Haagse taxichauffeurs en collega's uit andere steden, uit protest tegen de invoering van de Haagse treintaxi. City Tax trok de medewerking aan het treintaxi-project dezelfde dag nog in.

Bevestigen de taferelen in het Haagse taxiwezen slechts het cliché dat deze ongepolijste branche soms ook een buitenverblijf van de reclassering is? Of geven de incidenten een verkeerd beeld van de Haagse taxiwereld die naar eigen zeggen juist de kwaliteit van het werk heeft verbeterd?

Chauffeur Patrick Wijngaarde (31), in het bezit van een MTS-diploma, staat model voor die nieuwe aanpak. Tijdens een rit van Den Haag CS naar het Kurhaus uit hij, welbespraakt en in wit overhemd met das, zijn teleurstelling: “Den Haag is juist een taxi-stad van heel acceptabel niveau geworden, we rijden in pak en proberen service te geven. Een paar verliezen hun zelfbeheersing en ineens zijn we weer schorem”. HTMC-directeur Fieret, in zijn moderne kantoor aan de Rijswijkseweg: “Er zitten gewoon wat domme jongens tussen die ergens meteen op reageren. Een groep van nog geen tien procent”.

Niet alleen de beoogde komst van de treintaxi, maar ook de toevloed van nieuwe collega's op de overvolle taximarkt in Den Haag en omstreken, als gevolg van een ruimhartig vergunningenbeleid van de provincie, heeft de spanningen verhoogd: nog meer concurrentie, nog langere wachttijden en lagere omzetten. “Een beleid van lik-me-kutsje”, zegt chauffeur Henk Lenssen, een geblokte man met gemillimeterd haar en tatoeages op z'n biceps, in authentiek Haags. Zijn collega's op de taxistandplaats voor het Centraal Station knikken instemmend.

Pag. 3:

Chaos en schorsingen in Haags taxiwezen

Wie zicht wil krijgen op het taxiwezen in Den Haag en omgeving, belandt in een labyrint. Er zijn rijders van de HTMC en City Tax, twee geprivatiseerde centrales die per mobilofoon de ritten verdelen, niet-aangesloten "vrije rijders' en regionale chauffeurs die in de stad rijden. Er zijn ondernemers, die tegelijk chauffeur zijn, niet rijdende-ondernemers, chauffeurs in loondienst en parttime-chauffeurs.

Exacte cijfers van het aantal chauffeurs bestaan niet. Schattingen lopen uiteen van 1.500 tot 2.000 chauffeurs. Grofweg 800 zouden permanent in de stad rijden. Iedereen die een door de gemeente uitgegeven "bewijs omtrent (goed) gedrag' en een geneeskundige verklaring heeft, kan zich taxichauffeur noemen. HTMC-directeur Fieret: “Mag ik het een complete chaos noemen? Niemand heeft het overzicht”.

De uitgifte van taxivergunningen, die alleen ondernemers nodig hebben, is een hoofdstuk apart. Tot 1 januari 1988 verleende de gemeente vergunningen, een streng regime dat gekoppeld was aan het inwonersaantal. Daardoor ontstond er een levendige straathandel in taxivergunningen, die voor 40.000 gulden per stuk werden verkocht en nieuwelingen vaak tot grote leningen noopten. De Wet personenvervoer heeft de uitgifte van vergunningen overgedragen aan de provincie en beoogt "nieuwkomers meer kans te bieden op de markt'.

Iemand die nu een taxibedrijfje voor straatvervoer of voor contractvervoer (kinderen) wil beginnen, moet de provincie slechts toezeggen dat hij respectievelijk 40.000 of 25.000 kilometers per jaar zal rijden en ontvangt voor 800 gulden een vergunning; een doorn in het oog van oudere chauffeurs, die nog schulden uit het verleden hebben. Volgens het taxiwezen "strooit' de provincie al een jaar met vergunningen, maar verantwoordelijk provincie-ambtenaar mr. G. Veldhoven heeft daarvan geen cijfers en kan alleen een schatting geven van het huidige aantal verleende taxivergunningen (830). “We zoeken de precieze cijfers nu uit. In september bekijken we of ons beleid juist is.”

Fieret: “Er zitten te veel varkens aan de trog. Kleine ondernemers en chauffeurs belanden zo in de bijstand.” Op de standplaats voor het CS, dezer dagen een soort taxiparlement waar chauffeurs aardse wijsheden uitwisselen, zegt Henk Lenssen: “Die nieuwe gasten zijn profiteurs en jagen klanten weg. Ze laten de passagier zelf in het adressenboekje kijken.”

Bij City Tax, waarbij 54 ondernemers met zo'n honderd auto's zijn aangesloten, en bij de HTMC, de grootste met 142 ondernemers en 200 auto's, is zo'n bediening uit den boze. De twee concurrenten hebben een strak "regime', ook op verzoek van de ondernemers. Kandidaat-chauffeurs moeten eerst hun kennis van straten, gedragsregels en kledingvoorschriften demonstreren tijdens een examen. Bij de HTMC slaagt slechts veertig procent bij de eerste keer. De meesten zakken op gedragsvragen als "hoe dient een taxi eruit te zien' en "hoe moet een chauffeur omspringen met bagage'.

City Tax, beschouwd als de strengste centrale, heeft een strafcommissie die chauffeurs bij overtreding van de gedrag- of kledingregels waarschuwt, schorst of wegstuurt. Bij de HMTC doet Fieret deze rechtspraak zelf. Elke week delen de HTMC en City Tax wel een aantal schorsingen uit wegens "klantonvriendelijk' optreden of afwijkend tenue. Een paar keer vergeten een deur te openen voor een klant, kan een dag schorsing opleveren. De chauffeur krijgt dan geen ritten van de centrale, maar kan alleen nog vanaf het station passagiers rijden.

Onlangs kreeg een City Tax-chauffeur "een aantal dagen' schorsing omdat hij had gewaterd tegen het gebouw van Shell, een klant van de centrale. Fieret gaf deze week iemand twee dagen schorsing: een chauffeur was op zoek naar het dorpje de Kwakel bij Aalsmeer, reed verkeerd en liet de klant, die later een klacht indiende, 197 in plaats van 137 gulden betalen. Het vonnis: “Na oplegging van schorsing ging chauffeur weg met bedreigingen en verwensingen naar de directie”. Fieret is gewend geraakt aan intimidaties. “Dempen, praten, dempen, praten, dat is mijn beleid.”

Namens de HTMC controleert een particulier bewakingsbedrijf of de taxi's en de chauffeurs er netjes uitzien. Op een check-list vullen de onderzoekers achter begrippen als geschoren en schoenen cijfers in. De HTMC legt de meeste schorsingen op voor "prikken': een "sport' van chauffeurs waarbij zij doen alsof zij op een standplaats staan, ten onrechte een rit van de centrale aannemen en zo een collega benadelen.

City Tax en de HMTC zijn overtuigd van de zuiverende werking: negentig procent van de bij hen aangesloten chauffeurs doen goed hun werk, terwijl ook de vrije chauffeurs zich aangesproken voelen door de commerciële opzet. De Haagse taxiwereld is "geen losgeslagen zootje' meer zoals vroeger, ten tijde van de (in 1987 opgeheven) HTT, een door de gemeente gesubsidieerde centrale met een machtsmonopolie. Destijds waren er chauffeurs met “enkele vrouwtjes achter het raam” (Fieret) of boden sommigen in de taxi videorecorders of cd-spelers te koop aan.

Maar incidenten zijn van alle tijden in deze warmbloedige branche. Enige maanden geleden zette een Haagse chauffeur bij een ruzie "een doorgeladen pistool' op het voorhoofd van een collega. Tijdens een rit door het centrum wijst een chauffeur de verslaggever op een collega in een passerende taxi: “Een bekende wapenhandelaar”.

Een enkeling zit nog in het helingcircuit, zo weten collega's want een spraakmakend curriculum vitae is al snel gemeengoed. Verschillende chauffeurs ramen het aantal collega's met een strafblad, niet zelden wegens geweldsmisdrijven, op tien procent. Het verplichte bewijs van goed gedrag is ook voor iemand met een actueel strafblad met hulp van de reclassering te verkrijgen, weten vele chauffeurs.

“Wij zijn niet verlegen, maar als je ziet wat wij vervoeren, dan begrijp je dat ook. Daar zit een hoop bagger bij”, zegt een vrije rijder, in tropisch hemd en zonnebank-bruin. Onlangs nog werd de chauffeur van de "83' aan zijn stropdas naar de achterbank getrokken en beroofd.

Op weg naar de Poeldijksestraat, een Haagse prostitutieboulevard, zegt Patrick Wijngaarde, chauffeur-nieuwe-stijl: “Er wordt altijd alleen maar gedacht dat wij tuig zijn”. Onderbroken door een mobilofoonoproep voor een “zes-persoonwagentsje voor de Poeldijksestraat” vervolgt hij: “Maar men vergeet dat wij ook sociaal-werkers zijn voor eenzame mensen die op oudejaarsavond zelfmoord willen plegen, mensen met huwelijksproblemen of hoeren die lastiggevallen worden door hun pooier.”

Bij terugkeer op het Centraal Station staan er tientallen taxi's. De chauffeurs discussiëren heftig. De treintaxi veroorzaakt "valse concurrentie', want daarmee kunnen passagiers naar Kijkduin voor vijf gulden, terwijl ze normaal zeker 30 gulden betalen. Waarom is alleen City Tax uitgekozen voor het project? En dat geblokkeerde spoor in Utrecht was toch een "dode baan'? “Ik wil best mijn excuses aanbieden”, zegt de voorzitter van de vereniging van Haagse taxi-ondernemers. Maar hij wordt overstemd door een van de actieleiders in Utrecht: “Hadden ze ons moeten arresteren? Heroïnehandelaren die twintigduizend mensen vergiftigen, lopen al vrij rond als er een briefie te laat bij het gerecht komt”.

Patrick Wijngaarde slaat het tafereel mismoedig gade: “We waren op de goede weg. Maar bij sommigen is ineens het dierlijke gedrag naar boven gekomen”.