De nieuwe Timman

Morgen beginnen de kandidatenmatches in Brussel. De komende twee weken zal de schaakwereld nergens anders meer naar kijken, maar vandaag is er nog gelegenheid om de hoed af te nemen voor de prachtige serie toernooioverwinningen van Loek van Wely. Waar blijft toch de nieuwe Timman?, wordt vaak gevraagd. Rare vraag eigenlijk. Alsof Nederland een door God gegeven recht heeft om iedere generatie een nieuwe Timman te krijgen. Zoveel lopen er in de wereld niet rond. Maar wie weet, misschien is hij nu opgestaan. Wie op zijn achttiende jaar drie internationale toernooien achter elkaar weet te winnen kan ver komen.

Vorige week meldde ik al dat Van Wely het toernooi in Caorle had gewonnen. Een toernooioverwinning is altijd mooi, maar erg sterk bezet was dit toernooi niet. Daarna speelde Van Wely in het Hongaarse Kecskemét, waar ooit de wieg stond van Aljechins Kecskemét-variant van het Spaans. Dit toernooi, waar onder meer de geduchte sovjetgrootmeesters Michaltsjisjin en Malanjoek meededen, was al een stuk sterker. Van Wely werd gedeeld eerste en op grond van de precisiemeting van het Sonneborn-Berger systeem kon hij zich toernooiwinnaar noemen.

Vandaar naar Berlijn. Het hoogtepunt van de reis. Het jaarlijkse Berliner Sommer toernooi is een van de belangrijkste open toernooien. Het is altijd heel sterk bezet. Deze keer deden er 25 grootmeesters mee. Een groot en ijzersterk contingent Russen, altijd de schrik van ieder open toernooi. Van Wely won het toernooi samen met de Rus Eingorn, met de fraaie score van 7,5 uit 9. Achter zich liet hij voormalige wereldkampioenskandidaten en sovjetkampioenen als Geller, Vaganian, Psachis, Sokolov en Drejev. Mannen van wie de verdiensten hier niet opgesomd behoeven te worden.

In de Volkskrant las ik dat Van Wely ontevreden was over zijn openingsrepertoire. Hij zou er iets aan gaan doen, voortaan echt serieus studeren, de computerdatabank was al besteld. Moeten we aannemen dat hij zijn toernooioverwinningen tot nu toe op een slof en een oude schoen heeft behaald? Hij is er ver mee gekomen.

Wit Van Wely-zwart Steingrimmsson, Keckskemét 1991.

De zwartspeler, lid van het geduchte IJslandse olympiadeteam, haalde in dit toernooi een score die bijna aan hondsdolheid doet denken. Eén remise, vijf overwinningen, drie nederlagen.

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pb1-c3 Lf8-b4 4. g2-g3 c7-c5 5. Pg1-f3 b7-b6 6. Lf1-g2 Lc8-b7 7. 0-0 c5xd4 8. Dd1xd4 Pb8-c6 9. Dd4-d3 Ta8-c8 10. Lc1-f4 Dit komt op een pionoffer neer. 10...Pc6-a5 11. Ta1-c1 Tc8xc4 12. Pc3-b5 d7-d5 Veel te optimistisch. Hij had zich, onder teruggave van de pion, met 12...Txc1 13. Txc1 0-0 in veiligheid moeten brengen. 13. a2-a3 Lb4-e7 14. Pb5-c7+ Ke8-f8 15. Pf3-e5 Tc4xc1 16. Tf1xc1 Pf6-d7 17. b2-b4 In Schaaknieuws geeft Van Wely nog een aardige variant aan die minder duidelijk is: 17. Pxf7 Kxf7 18. Lh3 Pf8 19. Lxe6+ Pxe6 20. Df5+ Kg8 21. Dxe6+ Kf8 17...Pd7xe5 18. Lf4xe5 Pa5-c6 Na 18...Pc4 wint wit met 19. Txc4

Zie diagram 1.

19. Tc1xc6 Lb7xc6 20. Dd3-c3 Afgelopen. Wit wint beslissend materiaal. 20...Le7-f6 21. Le5xf6 Dd8xf6 22. Dc3xc6 Df6-a1+ 23. Lg2-f1 g7-g5 24. Dc6-a8+ Kf8-g7 25. Da8xa7 Kg7-g6 26. Da7xb6 Da1xa3 27. Pc7xd5 Th8-a8 28. Pd5-e7+ Kg6-g7 29. Db6-d4+ Kg7-f8 30. Pe7-c6 Zwart gaf op.

Wit Koesmin-zwart Van Wely, Berlijn 1991

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 g7-g6 3. Pb1-c3 Lf8-g7 4. e2-e4 d7-d6 5. f2-f3 0-0 6. Lc1-e3 Pb8-d7 7. Dd1-d2 a7-a6 8. 0-0-0 c7-c6 9. e4-e5 Pf6-e8 10. f3-f4 b7-b5 11. c4-c5 Pe8-c7 12. Pg1-f3 Tf8-e8 13. c5xd6 e7xd6 14. Pc3-e4 d6xe5 15. f4xe5 Pc7-d5 16. Le3-h6 f7-f6 17. Lh6xg7 Kg8xg7 18. h2-h4 h7-h5 In de vorige partij viel het erg mee met het gebrekkige openingsrepertoire, maar hier is Van Wely inderdaad in een gevaarlijke stelling terecht gekomen. Misschien had wit het best zijn e-pion met 19. Te1 indirect kunnen dekken. 19. Pe4-d6 Te8-e6 20. Dd2-h6+ En deze zet, hoe grappig ook, is wel een heel ongelukkige gedachte. In aanmerking kwam 20. g3 fxe5 21. Pxc8 gevolgd door Lh3, nog steeds met gevaarlijke aanvalskansen voor wit. 20...Kg7xh6 21. Pd6-f7+ Kh6-g7 22. Pf7xd8 Te6-e8 23. Pd8xc6 Lc8-b7 24. Pc6-a5 Ta8-c8+ 25. Kc1-d2 Lb7-a8 Wit heeft een pion gewonnen, maar de prijs is te hoog. Alle zwarte stukken komen tot grote activiteit. 26. e5xf6+ Hierna wordt de zwarte stukkenactiviteit moordend, maar in alle gevallen zou zwart zijn pion met goed spel terugwinnen. 26...Pd7xf6 27. Lf1-d3 Pd5-f4 28. Td1-e1 La8-e4 29. Pf3-e5 Le4xd3 30. Pe5xd3 Pf6-e4+ Wit gaf op, hij verliest een kwaliteit.

De oude Jefim Geller, nu 66 jaar, blijkt het nog niet verleerd. In Berlijn speelde hij in de eerste ronde tegen de Nederlander Knoppert een mooie partij.

Wit Geller-zwart Knoppert

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 Pb8-c6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 Pg8-f6 5. Pb1-c3 d7-d6 6. Lf1-e2 g7-g6 7. Pd4-b3 Lf8-g7 8. 0-0 0-0 9. Tf1-e1 Lc8-e6 10. Lc1-g5 a7-a5 11. Le2-b5 Pc6-e5 12. h2-h3 Ta8-c8 13. Pc3-d5 Le6xd5 14. e4xd5 a5-a4 Het begin van een avontuur waarmee zwart zichzelf in grote moeilijkheden brengt. 15. Lb5xa4 Pe5-c4 16. Ta1-b1 Dd8-b6 17. Pb3-d2 Pc4xb2 Zo heeft zwart zijn pion teruggewonnen, maar in het vervolg moet hij zich in de raarste bochten wringen om te voorkomen dat zijn paard verloren gaat. 18. Dd1-f3 Db6-d4 19. La4-b3 Tf8-e8 20. Pd2-e4 Pf6xe4 21. Te1xe4 Dd4-c5 22. Lg5-c1 f7-f5 23. Te4-f4 Dc5-a5 24. Df3-e3 Pb2-d1 25. De3-e2 Pd1-c3 26. De2-e6+ Kg8-h8 27. Lc1-d2 Het zwarte paard is gered, maar om dat te bereiken heeft zwart zijn koningsvleugel ernstig moeten verzwakken. Zijn volgende zetten komen op een zelfmoordactie neer, maar met gewoon spel zou zwart zich ook niet kunnen verdedigen tegen de witte koningsaanval. 27...Lg7-e5 Dreigt 28...Pe2+ Zie diagram 2. 28. Tb1-e1 dreigt 29. Ld2xf4 Pc3-e4 30. Te1xe4. f5xe4 31. Lf4-e5+ Zwart gaf op. Na 31...dxe5 volgt 32. Dxe5+ Kg8 33. d6+.