Afscheid van Michiel de Ruyter symbolisch voor jazzgeschiedenis

Concert: Tribute to Michiel de Ruyter door het Reunion Quartet met als gasten trombonist Al Grey, trompettist Jimmy Owens en saxofonist Paul van Kemenade. Gehoord: 9-8 BIMhuis, Amsterdam.

Toen in 1955 de eerste lp in de serie Jazz behind the Dikes werd uitgebracht, had niemand het kunnen denken. Een Nederlander die als jazzhistoricus zijn brood verdiende, een vier uur durende live-uitzending van een jazzconcert, en een jazzplaat die gemaakt was met steun van een cultureel fonds (De Contraband, De Ruyter Suyte, BVHAAST CD 9104).

Dat het anno 1991 allemaal mogelijk is, is mede te danken aan de man die die Jazz behind the Dikes destijds produceerde: de deze week 65 geworden jazzpromotor en radio-presentator Michiel A. de Ruyter (zie het CS van gisteren). Dat voor zijn feestje het Reunion Quartet van Misha Mengelberg en Piet Noordijk was ingehuurd, was heel toepasselijk. Niet alleen omdat De Ruyter beide musici zeer bewondert (zoals in het verleden bleek uit zijn hoestekst voor The Misja Mengelberg Quartet as featured at the Newport Jazz Festival 1966) maar ook omdat de gang van dit kwartet bijna symbolisch is voor de geschiedenis van de Nederlandse jazz als geheel. De ontvoogding van de Amerikaanse jazz in de jaren zestig, daaropvolgend het schisma tussen 'beboppers' en 'vrije improvisators', en in de jaren tachtig de toenadering tussen beide kampen, aanvankelijk schuchter, de laatste jaren steeds openlijker. De vrije improvisators ontdekten de accoorden weer, de beboppers gaven toe dat er in die 'piep piep-knor'-muziek best iets stak. Aan pianist Misha Mengelberg en saxofonist Piet Noordijk was gisteren in elk geval nauwelijks te merken dat er ooit wrijving was geweest. Noordijk (binnenkort in de VUT als eerste saxofonist van het Metropole Orkest) speelde of zijn leven er van afhing onder andere in een zeer gedurfde versie van Duke Ellingtons In a Solitude, Mengelberg begeleidde sociaal zonder in brave acoordjes te vervallen. Dat deze toestand van gewapende vrede niet door iedereen werd aangevoeld, bleek pas toen de gasten zich bij het kwartet voegden. Trombonist Al Grey wist zich zo te schikken dat Noordijk hem na een knetterende versie van Things ain't was they used to be spontaan om de hals viel, maar trompettist Jimmy Owens bleek heel andere ideeën over jazzmuziek te hebben. Al snel stuurde hij alle Nederlanders van het podium voor een duet met trombonist Al Grey waarvoor hij de toepasselijke titel Jazz Verkeerd had bedacht. Dat het hierna niet echt goed meer kwam, was jammer, maar niet belangrijk voor de jazzgeschiedenis. Paul van Kemenade, de gedoodverfde opvolger van Piet Noordijk mag zijn wonden likken, Noordijk zelf begint vrolijk aan zijn tweede jeugd en Michiel A. de Ruyter presenteert 17 augustus de 550e aflevering van zijn jazzgeschiedenis (20.30 uur, radio 3).