Vlucht

EEN VOLK KOMT in beweging. Honger, pestilentie, oorlog, onderdrukking en afpersing, gepaard aan de magische verwachting dat de weiden elders groener zijn, dwingen sinds mensenheugenis de stammen tot opbreken.

Het tegenwoordige Europa is het produkt van een dergelijke volksverhuizing. De Albanese vlucht op een afgeladen vloot van vrachtschepen en vissersboten over de Adriatische zee toont een klassiek beeld. Mensen zetten hun leven op het spel om aan hun lot te ontkomen en voorbij de horizon een nieuw bestaan te zoeken. Tienduizenden zijn bereid om, aangespoord door een loos gerucht, van het ene op het andere ogenblik huis en haard voorgoed achter zich te laten.

De Albanese volksverhuizing onderscheidt zich van de Duitse van 1989 en 1990 doordat zij zich in een carrousel voltrekt. De vluchtelingen worden op kade of strand door de Italiaanse politie opgevangen, krijgen een maaltijd voorgezet om vervolgens per kerende boot naar hun geboorteland terug te worden gezonden. Van enige rechtsgang is hier geen sprake meer, van enig onderzoek naar de beweegredenen evenmin. Wie had het ook weer over de mogelijkheid om asiel aan te vragen, om een beroep te doen op de status van vluchteling? De omstreden controle "aan de slurf' op Schiphol steekt voorbeeldig af bij deze tot de nok gevulde paternoster.

DE ALBANESE "trek' heeft vooral te maken met de plaatselijke omstandigheden. Het land Albanië viel tientallen jaren samen met de goelag Albanië. De grenzen waren gevangenismuren waarbinnen geen plaats was voor zelfs maar de schaduw van menselijkheid. De eerste massavlucht dit jaar was nog een echte vlucht uit die gevangenis. Inmiddels zijn de deuren opengezet, Albanië heeft een nieuw bestuur en maakt een begin met gezondmaking van de interne verhoudingen. Maar voor de Albanezen is hun eigen land een plaats des onheils gebleven. Onderdrukking, geweld en gebrek zijn te lang synoniemen geweest voor het moederland dan dat er nog met enig uitzicht op verbetering aan de toekomst wordt gedacht.

Het beloftevolle besluit van de Italiaanse regering om eerder aangekomen Albanezen een kans op een verblijfsvergunning te geven is de katalysator geweest van de nieuwe uittocht. Het gerucht dat schepen beschikbaar waren om legaal de oversteek te maken deed tienduizenden uit het binnenland naar de kust stromen om van de gelegenheid gebruik te maken. Hoe een wanhopige en hongerende massa van duizenden een schip kaapt is vervolgens op film vastgelegd en over de hele wereld getoond. Aan die droeve beelden hoeft niets te worden toegevoegd.