Top PvdA bijeen voor spoedberaad

DEN HAAG, 9 AUG. De top van de PvdA houdt zondag een speciaal beraad over de plannen van het kabinet om de duur van de WAO-uitkeringen te verkorten. Het beraad is bedoeld om de schade te beperken die de PvdA dreigt op te lopen door de ingreep in de WAO. Volgens recente opiniepeilingen zou het aantal Kamerzetels van de PvdA bij verkiezingen ruimschoots worden gehalveerd.

Naar verwachting zullen vice-premier Kok, staatssecretaris van sociale zaken Ter Veld, fractievoorzitter Wöltgens en de vice-fractievoorzitter Leijnse en Castricum zondag aan het overleg deelnemen. De top van de PvdA gaat ervan uit dat partijvoorzitster Sint, die op fietsvakantie in Italië is en tot dusver onvindbaar, tijdig zal terugkeren.

De PvdA valt in de jongste NIPO-enquête terug van 49 naar 21 zetels, het CDA van 54 naar 48 zetels. De huidige coalitie verliest daardoor een meerderheid in de Tweede Kamer. Ook met de VVD heeft het CDA geen meerderheid. De VVD verliest in de equête één zetel en komt uit op 21 zetels, even groot als de PvdA. Grote winnaar is D66. De partij zou volgens de enquête driemaal zoveel zetels bezetten in de Tweede Kamer, van 12 naar 36. Groen Links een dubbel aantal van 6 naar 12. SGP van drie naar vier, GPV van twee naar vier, RPF van één naar drie. De Centrum Democraten behouden één zetel.

Pas nu wordt duidelijk dat het advies van de Sociaal-Economische Raad (SER) over de WAO en de Ziektewet op vrijdag 12 juli in wezen als mosterd na de maaltijd kwam. De meest betrokken ministers hadden op donderdagavond al de knoop doorgehakt. De WAO-uitkeringen mochten niet onmiddellijk worden verlaagd, zoals een meerderheid van de SER een dag later zou adviseren, maar op termijn, via een beperking van de WAO-uitkeringsduur.

Die beslissing viel tijdens een vergadering van de zogeheten "zeshoek', bestaande uit premier Lubbers en de ministers van financiën (Kok), van economische zaken (Andriessen), van sociale zaken (De Vries), van binnenlandse zaken (Dales) en van welzijn, volksgezondheid en cultuur (d'Ancona).

Pag. 3:

Ministers namen besluit al voor het SER-advies

Het kabinetsbesluit werd tijdens de vergadering van het voltallige kabinet op zaterdag 13 juli enigszins aangepast, en in de nacht van zaterdag op zondag naar buiten gebracht. Een en ander wordt gemeld door ambtelijke bronnen in Den Haag. Tijdens de kabinetsvergadering van zaterdag kwamen, aldus deze bronnen, alternatieve scenario's nog maar nauwelijks ter sprake. Wel werd uitvoerig gediscussieerd over de koppeling tussen lonen en uitkeringen en de gevolgen van het WAO-AAW- en Ziektewet-pakket voor de koppeling.

Op 19 februari had het kabinet, in een brief die was ondertekend door staatssecretaris Ter Veld (sociale zaken), de SER gevraagd te adviseren hoe het ziekteverzuim en de groei van het aantal arbeidsongeschikten kon worden ingeperkt. Daarbij werd een hele lijst potentiële maatregelen (critici spraken van een Wehkamp-catalogus) op tafel gelegd. Op 19 juni schreef Ter Veld de SER dat het te reduceren aantal AAW- WAO'ers (bijna) twee keer zo groot moest worden als in februari was voorzien.

Hoewel het kabinet naar buiten toe wachtte met een standpunt tot na het SER-advies, hadden ambtenaren van Sociale Zaken al ruim vóór dat advies een notitie opgesteld waarin een verkorting van de uitkeringsduur een belangrijk element vormde. Dat scenario, dat binnen de SER nauwelijks ter sprake kwam, was voor minister van financiën Kok aantrekkelijk omdat het, althans op termijn, de meeste besparingen opleverde. Minister de Vries (sociale zaken) was het, gesteund door de afdeling Algemene Zaken binnen zijn ministerie, eens met die benadering. De afdeling Sociale Zekerheid, die onder staatssecretaris Ter Veld valt, verzette zich lange tijd, maar ging door de bocht toen de staatssecretaris in juni bakzeil haalde.