PvdA

ZAL DE RUST ooit nog terugkeren in de Partij van de Arbeid? Op dit moment lijkt de chaos alleen maar met de dag groter te worden.

Het kader is opstandig, de leden zeggen op, de kiezers lopen massaal weg en de leiding is spoorloos. Redden wat er nog te redden valt is thans het enige uitgangspunt in het handelen van de partij.

Een eerste poging daartoe heeft het niet op vakantie zijnde deel van het partijbestuur afgelopen woensdag ondernomen. Er komt een extra vergadering van de partijraad over de WAO-plannen van het kabinet, zij het niet al op 24 augustus zoals een aantal leden had gevraagd. Het blijft overigens saillant dat op het moment dat binnen de PvdA in het kader van de voorstellen van de commissie-Van Kemenade de discussie moet beginnen over de vraag of de Partijraad niet moet worden afgeschaft, de partij in rep en roer raakt over het al dan niet uitschrijven van een extra partijraad. Maar het één zal dan ook wel niet helemaal los staan van het ander.

In elk geval is met het besluit van het partijbestuur iets van de kou uit de lucht genomen. Er komt weliswaar een extra partijraad maar niet dan nadat de Tweede-Kamerfractie van de PvdA een oordeel heeft kunnen vellen over de WAO-voornemens van het kabinet. Het is de enig juiste volgorde. De regering regeert, het parlement controleert zonder last of ruggespraak en dus ook zonder partijraadsuitspraken. Of, om een beroemde uitspraak van oud-PvdA-minister Vredeling te parafraseren: partijraden stellen de WAO niet vast.

Als de PvdA wil streven naar een oplossing van het "WAO-probleem' moet zij komen met alternatieven en niet met verklaringen waarin het onaanvaardbaar wordt uitgesproken. Aan de partijraad vervolgens de taak om die alternatieven te toetsen op het PvdA-gehalte. Het is voor de PvdA te hopen dat de vervolgdiscussie langs deze weg zal verlopen en onbezonnen acties zoals alternatieve partijraden achterwege blijven. De voorgenomen bijeenkomst van aanstaande zondag tussen partijleider Kok, de fractieleiding en de top van het partijbestuur zou een stap kunnen betekenen op weg naar het herstellen van de eenheid.

DAT ZOU OVERIGENS wel tijd worden, want tot nu toe heeft de begeleiding van de WAO-voornemens van het kabinet een uiterst klungelige indruk gemaakt. Het begon al bij de grandioze misrekening hoe de plannen in de samenleving en met name in de PvdA-achterban zouden vallen. Er zijn in de nacht van 13 op 14 juli ingrijpende besluiten genomen met ver strekkende gevolgen voor honderdduizenden mensen die nu al arbeidsongeschikt zijn. Zoiets vraagt een heldere uitleg en niet de onzekerheid die nu wordt geschapen.

Dat de PvdA-fractie de commotie niet heeft voorzien moet te denken geven. Reeds de week voordat de Sociaal-Economische Raad het advies over de WAO vaststelde was duidelijk geworden dat de zaak bij de vakbeweging uiterst moeilijk lag. Desondanks kozen de PvdA-fractie en de partijleiding voor vakantie, waardoor de onrust in de rest van de partij tot ongekende hoogte kon groeien.

Alternatieven van PvdA-zijde op het gebied van de WAO zullen waarschijnlijk niet automatisch tot een crisisstemming in het kabinet leiden. Daarvoor ligt de zaak ook bij coalitiepartner het CDA te gevoelig. Daarnaast mag niet worden vergeten dat het bij de voorgestelde maatregelen in de WAO en de ziektewet weliswaar om een fors bedrag gaat, maar dat deze bezuiniging ook pas in 1994 moet zijn bereikt. Er is kortom nog wel tijd voor een compromis. Maar wat voor oplossing er ook uit de bus komt, bij de PvdA zal voorlopig sprake zijn van gedeukt prestige en geknakt vertrouwen. De PvdA is daarmee een instabiele regeringspartner geworden. Dat gaat hoe dan ook ten koste van de toch al geringe slagvaardigheid van de coalitie.