VS-kwartet precies 37,67 seconden een perfecte harmonie

ZÜRICH, 8 AUG. Een hecht kwartet kun je ze moeilijk noemen, hooguit een trio met een huurling. De Amerikaanse coach Tom Tellez kreeg de snelste sprinters van dit ogenblik zover dat ze vier maal honderd meter hun onvriendelijkheden staakten. In het stadion Letzigrund in Zürich vormden Leroy Burrell, Carl Lewis en Mike Marsh gisteravond precies 37,67 seconden een perfecte harmonie met Dennis Mitchell. Maar na de wel erg enthousiaste felicitatie was de sfeer weer dreigend en onplezierig als voorheen. Tot het volgende wereldrecord.

De tegenstellingen binnen de Amerikaanse sprintelite zijn enorm. Vooral het gedrag van de club van Lewis en Burrell heeft een diepe kloof geslagen. Dennis Mitchell zag zelfs gisteravond op de eindstreep van de individuele 100-meterrace nog kans een onvriendelijkheid naar Lewis te snauwen. Uitgerekend die twee moesten aan het einde van de atletiekavond als derde en vierde loper het estafettestokje wisselen tijdens de 4x100 meter.

Toptrainer Tellez moet "zijn' jongens hebben gehersenspoeld. In hun jacht op het wereldrecord dat Frankrijk sinds de Europese kampioenschappen van vorig jaar september met 37,79 in zijn bezit had ontdekten de lopers van de Santa Monica Track Club dat het aan die ene extra topper ontbrak. Vorige week zaterdag evenaarden ze in Monaco de tijd van de Fransen, maar met Mitchell in de plaats van Floyd Heard sneuvelde gisteren het record dan ook echt.

“Als je de beste atletiekcoach van de wereld de beste sprinters van de wereld bij elkaar laat brengen moet het een wereldrecord worden en geen fiasco”, zei Carl Lewis na de succesvolle race. Hij verscheen overigens voor de camera van de Amerikaanse televisie uitsluitend in aanwezigheid van zijn clubgenoten, maar zonder Mitchell die tijdens de ereronde had afgehaakt.

Toen hij even later in zijn dooie eentje zijn verhaal deed, bleek de tekst overigens overeen te stemmen met die van zijn vijanden. “Zelfs als de onderlinge verhoudingen niet goed zijn kun je op de baan een team vormen en een wereldrecord lopen.” Leroy Burrell, met 9,90 wereldrecordhouder op de 100 meter een afstand die hij gisteravond opnieuw won vóór Lewis, sprak zelfs overmoedig van het passeren van de 37-secondengrens. Mitchell toonde zich realistischer: “Een tijd rond de 37,5 moet er in zitten. Straks in Tokio loop ik een nog snellere derde ronde.”

"Straks in Tokio' is eind deze maand wanneer er de wereldkampioenschappen atletiek worden gehouden. "Straks in Tokio' kreeg een bijna magische klank bij de Weltklasse-Meet in Zürich. Alsof het vanzelfsprekend is dat alle prestaties van deze Grand-Prixwedstrijd daar in Japan een logisch vervolg krijgen.

Het atletiekgala kent in de wereld in deze vorm zijns gelijke niet. Daarvoor moest organisator Res Brügger ditmaal dan ook drie miljoen Zwitserse franken neertellen. Als chef inkoop van de meeting slaat hij zoveel klasse-atleten in dat je zou mogen verwachten dat er altijd wel een wereldrecordje wordt verbeterd. De cijfers wijzen anders uit. In 69 jaar zijn 41 gala's gehouden en na het 4 x 100 meterrecord van gisteravond vijftien wereldrecords verbeterd. Maar omdat de etalage nu al jarenlang uitpuilt van hoogwaardige kwaliteit is er wel steeds een met 24.000 atletiekliefhebbers uitverkocht huis en een sfeer die Brügger graag de eendaagse Olympiade noemt.

Hij weet dat de vergelijking mank gaat, zoals de eretitel post-wk associaties wekt die vals zijn. De Grand- Prixwedstrijd van Zürich is geen betrouwbare graadmeter voor de wereldtitelstrijd. “Er ontbreken hier een heleboel mensen die nu in alle rust en anonimiteit aan het trainen zijn. Wie hier opvallend goed presteert moet nu nog drie weken aanhoren dat hij of zij de grote favoriet is voor de wereldtitel”, weet Jos Hermens, de Nederlandse atletenmanager. Bovendien is een titelstrijd zonder startgeld en recordfokpremies fundamenteel anders dan een met Zwitserse franken in elkaar getimmerde wedstrijd. Voor elke langere race draven zogenoemde "hazen' op, gangmakers die een hoog aanvangstempo garanderen om - als de strijd echt ontbrandt - uit de baan te stappen in de hoop dat de vedette het karwei afmaakt en in een toptijd finisht.

Op kampioenschappen telt alleen de eerste plaats en staat niet de tijd centraal, en worden er andere - tacktiscker - wedstrijden gelopen. “Winnen in Zürich moet je met een korrel zout nemen”, is bijvoorbeeld de opvatting van de geroutineerde Engelde atleet Steve Cram. Opmerkelijk is dat sinds 1960 geen van de atleten die in Zürich een wereldrecord verbeterde dat jaar in de periode die daarop volgde ook een belangrijke titel veroverde.

Atleten staan voor de keuze: geld of eer. Brügger nam ooit het voortouw om tot budgetafspraken te komen met verschillende Grand-Prixwedstrijden, maar heeft zelf het meeste geld beschikbaar. Voor een wereldrecord betaalt hij 25.000 dollar plus een kilo goud, voor een beste seizoenprestatie 3.000 dollar, voor een tweede tot en met vierde plaats op de wereldranglijst aller tijden 6.000 dollar en 5.000 dollar voor een stadionrecord.

Ondanks de hoge temperatuur (bij het begin van de wedstrijden was het 35 graden in het stadion) werd er op een aantal nummers bijzonder goed gepresteerd. Ronduit sensationeel was de overwinning van de Zambiaan Samuel Matete op de 400 meter horden. De onlangs 23 jaar geworden loper, die in 1988 pas definitief voor de horden koos, heeft dit seizoen een enorme progressie doorgemaakt. Begin van het jaar liep hij tijden boven de 48 seconden, in het Italiaanse Sestri`ere (op hoogte) realiseerde hij tien dagen geleden een persoonlijk record van 47,80 en gisteravond versloeg hij de Amerikaanse favoriet Danny Harris in een tijd van 47,11: de op één na snelste tijd ooit gelopen sinds het wereldrecord van Edwin Moses (47,02) in 1983. De verklaring voor die opmerkelijke vooruitgang? “Ik heb het hele seizoen net boven de 48 gelopen en ik wist dat ik eronder kon duiken. Vooral in het tweede deel van de race ben ik veel sneller geworden. Ook hier weer, toen ik merkte dat ik Harris kon hebben.”

Afrikanen slagen er niet zelden in met dergelijke uitschieters te verbazen. In Hengelo kwam de prille Keniaan Chelimo op de tien kilometer tot de tweede snelste tijd ooit. Hij bleef steken op drie seconden van het wereldrecord van de Mexicaan Barrios. Gisteravond leek zijn landgenoot Yobes Ondieki op de 5.000 meter voor een sensatie te gaan zorgen. De loper uit de stal van de Nederlander Raymond de Vries heeft dit seizoen voornamelijk onder zijn niveau gepresteerd, waardoor het bijna wereldrecord van gisteravond heel erg opmerkelijk mag worden genoemd. Pas tegen het einde verzwakte hij iets en leverde hij de voorsprong in die hij had op het schema waarmee Said Aouita in 1987 uitkwam op 12.58,39. Maar met 13.01,29 werd hij wel de snelste van dit seizoen. De beste wereldseizoenprestatie leverde ook de Amerikaanse hoogspringer Charles Austin (2 meter 40), de Russische Artjemova (3.59,16 op de 1500 meter) en de Braziliaan José Luis Barbosa op de 800 meter met een tijd van 1.43,75.