TV-toren voltooit verminking Praag

Als een glimmende naald steekt de nieuwe televisietoren boven Praag uit. De constructie van staal en beton is van een laag aluminium voorzien, 260 meter hoog en vanuit elk stadsdeel te zien. Voor de architecten van het gebouw op drie hoge pijlers heeft de nieuwe toren alle voordelen van moderne techniek. En voor bezoekers biedt het een prachtig panorama over de oude stad. Maar de bewoners van Praag denken er anders over. De naald, het futuristische bouwwerk, bederft het aanzicht van de stad aan de Moldau.

De televisietoren is nog een prestige-object van de gewezen communistische regering. De plannen werden in de jaren zestig gemaakt, de bouw begon in 1975 en dit jaar wordt de toren in gebruik genomen. De oude toren, van het type Eiffel, werd in de vorige eeuw gebouwd voor een wereldexpositie in Praag. De stalen constructie staat tegenover het presidentiële kasteel, raakte in verval en dient na restauratie alleen nog als uitkijkplaats voor toeristen.

Naast het kasteel kon echter geen 260-meter hoge, glimmende televisietoren komen, daar waren de communistische heersers het wel over eens. Toch moest het bouwwerk op een Praagse heuvel liggen - voor het uitstralen van programma's - en "modern' zijn. De leiders in Oost-Berlijn hadden immers ook een televisietoren in het midden van hun stad gebouwd. De glimmende televisiebol bij de Alexanderplatz werd het "Schaufenster' van het Oostduitse socialisme.

In de jaren zeventig begon in Praag het storten van beton in het park waar de toren zou komen. De communisten zaten stevig in het zadel, protest was ondenkbaar. De bouwwoede van Husak en de zijnen bracht de eerste resultaten. Tussen het Smetana-theater en het Nationaal Museum verscheen het Federale Parlement, een donkergrijs betonblok dat het meest lijkt op een la in een bureau. De apparatsjiks gingen onverdroten voort. Er verrees bij de metrohalte Gottwaldova, vernoemd naar communistenleider Klement Gottwald, een Cultuurpaleis. Nu hebben Cultuurpaleizen in de hoofdsteden van de ex-Oostbloklanden één ding gemeen: het zijn de lelijkste gebouwen van de stad. En dat gold ook voor het pompeuze Cultuurpaleis van Praag, waar de communisten hun vredes- en Partijcongressen hielden.

De televisietoren was het laatste hoofdstuk in de verminking van Praag. De communisten zijn verdwenen, de buurtbewoners zijn in actie gekomen. Ze eisen dat de televisietoren niet in gebruik wordt genomen vanwege de sterke magnetische velden. Een vloek in de oren van de bouwmeesters die de laatste hand leggen aan het grote project. De toren moest krachtig stralen want het land van Tsjechen en Slowaken is langgerekt, bijna duizend kilometer.

Voor het uitzenden van de programma's zijn in het land nog zeven grote torens geplaatst en veertig basisstations. De bouwers hebben besloten de buurt in te gaan en de bewoners uit te leggen dat de magnetische velden niet zo gevaarlijk zijn: de toren is 260 meter hoog zodat de stralen over hun hoofden gaan.

“Er is niets aan de hand”, zegt ingenieur Kacirek. “Er komt een park, in de poten komen liften en er is een speciaal restaurant.”

Hij denkt dat de burgers van Praag wel aan de glimmende naald zullen wennen. De toren kan immers niet meer worden afgebroken, evenmin als het federale parlementsgebouw en het Cultuurpaleis. De communisten zijn weg, hun monumenten hebben eeuwigheidswaarde.

Foto Eppink; De naald aan de Moldau: "Magnetische en visuele hinder'