Turkse buffer

DE enige wet die de leer van de internationale betrekkingen kent, kan op de achterkant van een sigarendoos worden genoteerd: een machtsvacuüm vult zich als vanzelf.

Meer zekerheid biedt de wetenschap niet. Wie daarmee geen rekening houdt, wordt voortdurend onaangenaam verrast. De zwakte van de Kroatische republiek provoceert Servische bezitsdrang, de Iraakse leegte Turkse overmoed.

Bij herhaling heeft president Bush, toen Amerika zich opmaakte om Bagdad te verslaan, te kennen gegeven dat andere staten geen misbruik mochten maken van een verzwakt Irak. De bufferzone die Ankara nu aan de Iraakse kant van de gezamenlijke grens heeft ingesteld en de bewegingsvrijheid die het Turkse leger zich veroorlooft ten opzichte van naar Irak uitgeweken "Turkse' Koerden omlijnen nauwkeurig het misbruik waar de Amerikaanse president destijds op doelde.

Het vacuüm in het Koerdische noorden van Irak is een regelrecht gevolg van het ingrijpen van de alliantie van Westerse landen, waaronder Nederland, ten behoeve van de honderdduizenden Koerden die afgelopen winter voor Saddam Husseins moordlustige soldaten in de bergen van het Iraaks-Turkse grensgebied een heenkomen hadden gezocht. Op instigatie van de Britse premier Major werd op Iraaks grondgebied een door geallieerde eenheden gegarandeerde veiligheidszone ingesteld waar de Koerden tegen Iraakse aanvallen werden beschermd. Inmiddels staat die zone onder beheer van de Verenigde Naties.

DE BETREKKELIJKE vrijheid die de Koerden in het noorden van Irak zich als gevolg van de internationale interventie hebben verworven, heeft de tegen het Turkse leger opererende Koerdische guerrilla ertoe verleid in Irak vluchtplaatsen in te richten. De Turkse buffer is bedoeld om het gebruik daarvan te bemoeilijken en het Turkse grensgebied te vrijwaren van overvallen zoals die waarbij onlangs een aantal Turkse politiemannen werden gedood en tien Duitse toeristen werden ontvoerd.

Intussen is op Turks grondgebied de internationale interventiemacht gehuisvest die uit Irak is teruggetrokken, maar gereed staat in te grijpen zodra het regime in Bagdad de Koerden opnieuw zou belagen. Die interventiemacht kan overigens alleen in actie komen met Turkse toestemming. Op die toestemming hoeft waarschijnlijk niet meer te worden gerekend nu Turkije zich in Irak de vrijheid van handelen veroorlooft die de Iraakse regering zelf niet is toegestaan. Ook de beste bedoelingen kunnen tot de merkwaardigste uitkomsten leiden.