Polivka straft publiek liefdevol af; Leerzaam college van Tsjechische mimekunstenaar

Voorstelling: The Jester and the queen (De nar en de koningin) door Bolek Polivka en Chantal Poullain. In het kader van Amsterdam Summer University. Gezien: 7-8, Felix Meritis, Amsterdam. Nog te zien: aldaar t-m 10-8.

In het zich, naar de aard van de doelstellingen, enigszins in een besloten sfeer voltrekkende Amsterdam Summer University-lesprogramma is de Tsjechische mime-kunstenaar Bolek Polivka één van de docenten. Getuige zijn voorstelling De nar en de koningin die hij samen met zijn vrouw Chantal Poullain speelt, is hij een gelukkige keuze. Hij kan het doceren eenvoudigweg niet laten: behalve voorstelling is De Nar een college.

Het verhaaltje - een verveelde koningin slijt narren als schoenen - doet er nauwelijks toe. De in het script voorgeschreven sc`enes zijn in de eerste plaats goed als opmaat voor sc`enes die daarin niet voorkomen en als lesmateriaal. Steeds weer slaat Polivka, tot hardop beleden wanhoop van zijn vrouw, aan het improviseren en telkens breekt hij de even behendig als zorgvuldig opgebouwde illusie tot de grond af. Zo af en toe zelfs met een zeker sarcasme, als was het om het publiek nog bewuster te maken van het wonder van de illusie, maar ook van de onnozelheid van wie erin gelooft.

Om dat doel te bereiken schuwt Polivka geen enkel middel, zoals bijvoorbeeld het publiek. Dat straft hij af, koopt hij om, lacht hij uit. Hij manipuleert het ongemerkt maar vaker nog zeer opvallend - zonder dat het zich verzetten kan of wil. En hij haalt individuele toeschouwers over buiten zichzelf te treden, zich te verliezen in idiote spelletjes en zich geen rekenschap meer te geven van hun op zichzelf begrijpelijke gêne. Dat is mooi om te zien. Polivka bakt zijn slachtoffers die poets dan ook binnen de strikte grenzen van de goede smaak: zijn dwingelandij is in feite de liefdevolle genadeloosheid die de inspirerende leermeester tegenover zijn pupillen aan de dag legt.

De show is te lang en het principe te bekend. Bovendien roepen het geïmproviseerde decor en de haveloze kostuums herinneringen op aan het op den duur zouteloze en daarom gelukkig verdwenen Festival of Fools. Maar gezegd moet worden, dat Polivka een virtuoos is, die zijn eigen optreden als een diamant tegen het licht houdt en alle facetten laat schitteren. Zo vies als zijn afgetrapte jas is, zo helder is zijn theater en, daarmee, zo leerzaam zijn college. Ik ben blij, dat ik het heb bijgewoond.