Oplegger neemt trein; Bi-modale transportsystemen combineren rail met weg

De omvang van het goederentransport in Europa zal de komende jaren explosief toenemen, volgens gezaghebbende schattingen tot 300% in 2010. Gezien het feit dat er nu al vaak files op de snelwegen staan, is het duidelijk dat naar oplossingen gezocht moet worden.

Gecombineerd rail- en wegvervoer komt daarbij steeds meer in de belangstelling te staan. Het is realtief milieuvriendelijk en op de lange afstand economisch aantrekkelijk. Verder is het een antwoord op de afnemende lust van chauffeurs om internationale trajecten te rijden. Vervoerders kunnen er bovendien eventuele tolheffingen in Duitsland en nachtrijverboden in Oostenrijk en Zwitserland mee omzeilen.

Gecombineerd rail-wegvervoer sluit mooi aan op het pro-rail en anti-weg-beleid van de Nederlandse overheid en de EG. Railvervoer beperkt de slijtage aan het wegennet: een zware truck met oplegger levert dezelfde slijtage aan een weg op als duizend personenauto's.

Het meest primitieve gecombineerde rail-wegsysteem is die waarbij goederen van vrachtwagens worden overgelagen in wagons; een arbeidsintensieve, dure zaak.

Ook niet goedkoop - maar wel in gebruik - is het transporteren van complete combinaties van truck met oplegger. Populairder is het Huckepack-systeem waarbij trailers of containers (wissellaadbakken) met behulp van kranen op speciale wagons geplaatst worden. Huckepack vereist aangepaste trailers, speciale wagons en overlaadstations met kranen. Er zijn in Nederland slechts vier van deze stations.

De modernste manier van gecombineerd rail-wegvervoer wordt geboden door de bi-modale systemen: daarbij wordt een oplegger tussen twee draaistellen gehangen.

Een van die systemen, het Coda-E systeem (afkorting van Combinatie van Oplegger en Draaistel, Alpha Engineering) is onlangs met steun van het ministerie van Buitenlandse Zaken als Eureka-projekt erkend.

Coda-E is ontwikkeld met steun van de NOVEM (Nederlandse Ontwikkelingsmaatschappij Voor Energie en Milieu) door Stork Alpha Engineering uit Utrecht.

Bij het Coda-E systeem komt op elk draaistel de voorkant van de ene en de achterkant van de andere oplegger te rusten. Zo kan een "trein' geformeerd worden. Eerst wordt de oplegger door de truck tot aan het draaistel gereden. De oplegger wordt nu aan de achterzijde met behulp van een speciaal ontworpen luchtveersysteem opgetild en over het draaistel gemanoevreerd. Twee uitsparingen in de oplegger vallen, als deze weer zakt, over twee cilindrische oplegpunten op het draaistel. De wielen van de oplegger worden opgetrokken en twee steunpoten aan de voorkant worden, elektrisch of met de hand, uitgeschoven. De trekker rijdt weg en een volgend draaistel wordt onder de oplegger geduwd. De steunpoten worden ingetrokken. Aan de voorzijde valt één uitsparing over één kogel. De opleggers hangen dus aan drie punten op twee draaistellen. Op elk draaistel rusten twee trailers en kan een hele trein worden samengesteld.

Door middel van einddraaistellen kan een Coda-E trein aan een (serie) gewone treinwagons gekoppeld worden, of aan een locomotief. Ook is het mogelijk frames tussen de Coda-E draaistellen te koppelen, waarop containers vervoerd kunnen worden. Hierbij zijn er geen beperkingen aan de afmetingen van de containers. Coda-E stelt geen hoge eisen aan een overslagstation: het enige vereiste is een stuk vlakke bestrating met daarin verzonken spoorrails. Dat is een groot voordeel ten opzichte van al bestaande systemen, waarbij onder meer in zware kranen geïnvesteerd moet worden.

Coda E is niet het enige bi-modale systeem. In Europa zijn de belangrijkste concurrenten Road Railer en Combi Trailer. De Deutsche Bundesbahn spant zich al langer in om één systeem te creëren, maar zover zal het waarschijnlijk niet komen. Combi Trailer en Coda-E zijn systemen die mogelijk aan elkaar zijn aan te passen, Road Railer is te zeer afwijkend. Het zal wel mogelijk zijn met zogenaamde bloktreinen te rijden, waarbij bij voorbeeld een Road Trailertrein en een Coda-E trein met behulp van einddraaistellen aan elkaar gekoppeld worden.

Tekening: Coda-E-systeem in de praktijk. Van de opleggers wordt met behulp van de draaistellen een trein gemaakt.