Prof. Kolnaar: voorstel WAO van kabinet zal het niet halen

DEN HAAG, 7 aug. “Het WAO-voorstel van het kabinet zal het niet halen. Ook binnen het CDA neemt het verzet toe.” Deze uitspraak is afkomstig van prof. A.H.J. Kolnaar, lid van de programcommissie van het Christen Democratisch Appel en als zodanig schrijver van het hoofdstuk over sociaal-economische zaken. Kolnaar is bovendien, als kroonlid, voorzitter van de werkgroep Ziekteverzuim en Arbeidsongeschiktheid binnen de Sociaal-Economische Raad (SER).

De Tweede-Kamerfractie van het CDA weigerde vanmorgen via de woordvoerder op de uitspraken van Kolnaar te reageren. Hij maakte wel duidelijk dat binnen de CDA-fractie ontevredenheid bestaat over de uitwerking van de kabinetsvoorstellen. De CDA-fractie zal uiterlijk dinsdag 27 augustus het kabinetsvoorstel bespreken. Dat gebeurt aan de hand van een notitie van de fractiespecialisten Bijleveld-Schouten en Biesheuvel.

Volgens Kolnaar “slaat het kabinet de plank lelijk mis”. De Tilburgse hoogleraar macro-economie verwijt het kabinet niet alleen dat het de WAO in feite afschaft, maar stelt bovendien dat het veel te optimistisch is over het effect van de voorgestelde maatregelen.

Kolnaar, desgevraagd: “Men schat de opbrengst, als de plannen op 1 juli 1992 worden ingevoerd, voor het jaar 1994 op 4,4 miljard gulden. Terugdringing van het ziektverzuim zou naar mijn schatting anderhalf miljard kunnen opleveren, zodat de opbrengst voor de WAO-AAW circa drie miljard zou moeten zijn. Wel, ik denk dat die hooguit één miljard, en misschien amper een half miljard zal bedragen. Als je dan toch je financiele doelstelling moet halen zijn geweldige ingrepen nodig.”

Het kabinet is over de verwachte daling van het aantal arbeidsongeschikten al even optimistisch. Het aantal WAO-uitkeringsjaren zou bij uitvoering van zijn plannen in 1994 met ruim 50.000 en structureel met ongeveer 125.000 doen dalen. Ter vergelijking: vorig jaar bedroeg de instroom in de AAW-WAO ruim 120.000 personen (bij een uitstroom van 80.000). Het huidige niveau bedraagt circa 900.000 personen, wat overeenkomt met circa 800.000 uitkeringsjaren.

In de nacht van zaterdag 13 op zondag 14 juli ging het kabinet voorbij aan het meerderheidsadvies van Kroonleden en werkgevers, dat de SER een dag eerder had geproduceerd. De SER - minus de vakbeweging - wilde de hoogte van wao-uitkeringen verlagen, zij het minder naarmate men langer had gewerkt. Het kabinet wilde daar niet aan en koos voor een beperking van de duur van de WAO-uitkering, althans voor uitkeringsgerechtigden jonger dan 50 jaar. Na een aantal jaren zouden die dan van een uitkering op bijstandsniveau afhankelijk worden.

Volgens Kolnaar schaf je met zo'n ingreep de WAO in feite af. “De kroonleden binnen de SER - gesteund door de werkgevers - wilden de WAO beheersbaar maken, dat is heel wat anders,” zegt hij. “Als je tegen mensen met een WAO-uitkering zegt dat ze maar zelf een verzekering moeten afsluiten, dan moeten ze daartoe wel eerst de kans krijgen. Die hebben ze nu niet gehad.”

Toen het kabinet de SER-plannen van de hand wees vergeleek het de WAO met de WW. Als een werkloosheidsuitkering beperkt van duur is moet dat ook voor een WAO-uitkering gelden. Van die vergelijking moet Kolnaar niets hebben. “Er is een groot verschil. Als je werkloos bent is dat in principe herstelbaar; ben je arbeidsongeschikt verklaard dat is dat niet zo.”

Volgens Kolnaar wordt zijn visie door de meeste andere Kroonleden en door andere leden van de SER gedeeld. Hij verwacht dat de discussie binnen het CDA pas eind deze maand echt op gang zal komen. Kolnaar: “Ik heb tot dusver slechts een aantal individuele geluiden gehoord. Binnen het CDA wordt nu eenmaal de laatste jaren bijna uitsluitend binnenskamers gediscussieerd.”

Voor Kolnaar - en voor bijna alle andere SER-leden - kwamen de kabinetsvoorstellen als een grote verrassing. Hij had gehoopt dat het kabinet het SER-voorstel van een trapsgewijze verlaging van de hoogte van de WAO-uitkeringen zou overnemen. Kolnaar: “En als zo'n plan over drie, vier jaar geen effect zou hebben, ja, dan zou de conclusie duidelijk zijn. Dan zou je de WAO moeten afschaffen. Maar niet nu.”