Waarschijnlijk geen gebruik van voorkennis door mysterieuze verkoper; HCS toetst zelfregulering beurs

ROTTERDAM, 6 AUG. Beleggend Nederland wacht nog steeds vol spanning af wie nu de mysterieuze verkoper was, die afgelopen woensdag zoveel aandelen HCS Technology dumpte dat de koers tot 1,60 gulden zakte bij een omzet van misschien wel 17 procent van het totaal uitstaande kapitaal van HCS. Een koersontwikkeling die voor de commissaris van de notering reden was alle transacties van die woensdag door te halen.

De commissaris zei gisteren desgevraagd te weten wie de verkoper was, maar hij vertelt het niet. Het controlebureau van de beurs stelt immers een onderzoek in naar de gang van zaken en zal rapporteren aan de voorzitter cq het bestuur van de vereniging voor de effectenhandel (VEH). Wat die met die bevindingen doen, moet het publiek weer afwachten. Wordt misbruik van voorwetenschap geconstateerd dan kan de VEH de officier van justitie inschakelen. Wordt geconcludeerd dat een lid (bank of commissionair) de interne reglementen van de VEH heeft overtreden, dan kan de VEH zelf maatregelen nemen.

De beurs is in Nederland in principe een zelfregulerend privaatrechtelijke organisatie. De gang van zaken rond HCS kan een belangrijke toetssteen zijn om te bezien of die zelfregulering wel werkt, in een periode dat van Japan tot bij onze Oosterburen de beursschandalen de kop op steken.

Stel immers dat de verkoper lid was van het consortium dat met HCS onderhandelde over de in onderhandse plaatsing omgezette claimemissie. ABN-Amro bijvoorbeeld is het grootste lid van de VEH, sterk vertegenwoordigd in het bestuur van die VEH en verantwoordelijk voor het leeuwedeel van de inkomsten van de VEH. Zou het beursbestuur maatregelen durven nemen tegen zo'n imposante partij?

Gelukkig voor de zelfregulering is het niet aannemelijk dat de bank verkoper was van de stukken. Om de eenvoudige reden dat de (doorgehaalde) verkopen allemaal gedaan werden op koersen onder de (f) 2,50 die voor de emissie werd vastgesteld. Wie voorwetenschap had van die uitgifteprijs, zou immers weten dat alle partijen er belang bij hadden de koers ten minste op die (f) 2,50 te krijgen, zodat verkopen onder dat niveau weinig zin had.

Om dezelfde reden is het evenmin waarschijnlijk dat een van de inmiddels als drie musketiers bekend staande grootaandeelhouders HCS, Joep van den Nieuwenhuyzen, Eric Albada Jelgersma of Leon Melchior, woensdag maar een stuk van zijn pakket verkocht om te voorkomen straks met al teveel aandelen HCS opgescheept te zitten. Waarom verkopen onder de 2,50 als straks weer op 2,50 moet worden bijgekocht. Met dat nieuwe vermogen van de drie moest HCS worden gered, nadat financier Jan Kuijten zijn voorstel om HCS te helpen, gedaan toen de beurskoers op vijf gulden was beland, twee weken geleden maar weer had ingetrokken. De drie staan buiten verdenking bij gebrek aan motief, kan wie inspecteur Columbo op televisie volgt meteen bedenken.

Maar als iedereen die in aanmerking kwam voor verdenking van misbruik van voorwetenschap gezien de koersontwikkeling geen belang had bij verkopen, waarom draaide de commissaris van de notering dan de gedane transacties terug? De commissaris zelf, inmiddels genietend van enkele welverdiende vrije dagen, vermeed in zijn zoals gebruikelijk forse maar beknopte uitspraken bij de toelichting op zijn handelen het gebruik van de term misbruik van voorwetenschap.

Het ging hem er meer om dat de meeste beleggers sommige informatie niet hadden. De mensen die geschrokken van de sterke koersdaling onder de 2,50 verkochten wisten niet dat de emissiekoers 2,50 zou worden. Zij konden “geknipt en geschoren” worden, zoals dat in het beursjargon heet, door kopers die wel konden vermoeden dat de koers op 2,50 zou belanden.

Het is niet de mysterieuze verkoper die gezien het koersverloop van vorige week woensdag wordt verdacht van misbruik van voorwetenschap. Als iemand voorwetenschap kon gebruiken, waren dat de partijen die aan de koopkant optraden.

Dat het aan die koopkant de consortiumbanken of de drie musketiers betrof, mag eveneens worden betwijfeld. Die moeten wel erg veel lef hebben om nog meer geld in aandelen HCS te steken dan wat ze al hebben gedaan - en in geval van de drie musketiers - hebben toegezegd bij de emissie. (De banken ruilen alleen maar krediet om in aandelen, een nobele stap, die hen geen nieuw geld kost).

De drie hebben immers ieder al vele tientallen miljoenen verloren op de HCS-aandelen die ze een jaar geleden voor rond de 15 gulden per stuk van Kuijten kochten. En moeten nu ieder nog circa 20 miljoen nieuw geld ophoesten in de hoop de ondergang van HCS af te wenden. Volgens het roddelcircuit kan Melchior, wiens vermogen tussen de 500 miljoen en de miljard gulden wordt geschat, dergelijke tegenvallers het makkelijkst dragen. Albada Jelgersma die volgens dezelfde bronnen net een nieuw jacht opgeleverd heeft gekregen dat 20 miljoen kost, lijkt eveneens in staat het voor de drie onverwachte extra beroep uit eigen middelen te kunnen voldoen. Van den Nieuwenhuyzen's al wat oudere prive-jacht is het laatst niet bij de RDM maar tussen Corsica en Sardinie gesignaleerd. Zijn liquiditeitspositie wordt in kringen die dat kunnen weten het laagst ingeschat. Hij investeert zijn geld immers aan de lopende band in nieuwe activiteiten, in plaats van het te beleggen. Maar blijkbaar heeft ook hij de benodigde miljoenen op korte termijn kunnen vinden.

De kleine aandeelhouders mogen inmiddels na enig aandringen straks ook nieuwe aandelen HCS tegen 2,50 per stuk kopen (van de banken), nadat de grootaandeelhouders zo moeizaam overtuigd werden die prijs te betalen om hun strop te proberen te voorkomen. En zo is bijna iedereen tevreden.

Zelfs de mysterieuze verkoper van afgelopen woensdag. Volgens bankkringen waarschijnlijk een Britse vermogensbeheerder, die in HCS was gestapt toen Credit Lyonnais eerder een 10 procent onderhandse plaatsing regelde. Doordat zijn verkopen zijn teruggedraaid, kan hij bij de huidige koers en wat handig opereren 50 procent meer voor zijn aandelen krijgen dan woensdag. Hij zal zich niet bij de commissaris van de notering beklagen en vol lof zijn over de zelfregulering in Amsterdam. Daar zullen straks als de meldingsplicht eind dit jaar is ingevoerd taferelen als van afgelopen week zich niet meer voordoen. Want dan moet een ieder die 5 procent of meer heeft zich melden, ook bij verkoop van grote pakketten. Doet hij dat niet dan mag hij het stemrecht op de aandelen die hij wil verkopen niet uitoefenen. Dat klinkt misschien niet als een zware sanctie, maar is dat wel in de wonderlijke zich zelf beteugelende wereld rond de Amsterdamse effectenbeurs.