'Tudjman wist coup te verijdelen'

ZAGREB, 6 AUG. De Joegoslavische deelrepubliek Kroatie is in de afgelopen week ontsnapt aan een machtsgreep door voorstanders van een harde lijn in de strijd tegen de Servische radicalen en het Joegoslavische leger. Dit heeft de Kroatische president Franjo Tudjman, gisteren op een persconferentie in Zagreb, gezegd.

In een poging “de Kroatische leiding en regering omver te werpen”, aldus Tudjman, zouden vijanden van de democratie in het land een “angstpsychose” hebben gecreeerd, en zelfs “vluchtelingen voor politieke doeleinden hebben gebruikt. “Provocateurs hebben incidenten teweeg gebracht, en op tenminste een plaats zijn de bewoners geevacueerd zonder dat daar de minste noodzaak toe was.”

De door Tudjman bedoelde plaats is vermoedelijk het stadje Hrvatska Kostajnica, aan de grens van Kroatie met Bosnie, dat vorige week was verlaten door de bevolking en de Kroatische politieeenheden, volgens de Kroatische televisie na een bombardement door de Joegoslavische luchtmacht en felle gevechten. Deze en andere verslaggevers hebben ter plaatse echter kunnen constateren, dat er in het geheel verlaten stadje geen sporen waren van een bombardement of gevechten. Hrvatska Kostajnica is inmiddels weer in bezit genomen door een eenheid van de Kroatische Nationale Garde.

Naar uit Kroatische parlementaire bron wordt vernomen, heeft een rechtervleugel uit de meerderheidspartij in het parlement, de HDZ, met de ontruiming van Kostajnica willen forceren dat het Kroatische parlement - naar het voorbeeld van Slovenie eind juni - het Joegoslavische federale leger tot een 'bezettingsmacht' zou verklaren, waarop het Kroatische leger volledig zou kunnen mobiliseren en het vuur zou kunnen openen. Tudjman en een meerderheid binnen de HDZ hebben dat willen verhinderen omdat de gebrekkig georganiseerde Kroatische defensiemacht tegenover de overmacht van het Joegoslavische leger zeker het onderspit zou delven.

Naar aanleiding van deze machtsgreep is bij de kabinetshervorming eind vorige week in Kroatie, waarbij ook vertegenwoordigers van oppositiepartijen in de regering zijn opgenomen, de minister van defensie Sime Djodan aan de kant gezet. Zijn voorganger in dat ambt, Martin Speglj, is ontslagen als commandant van de Nationale Garde, het legertje van Kroatie. Onduidelijk is de rol van twee vooraanstaande commandanten in de Nationale Garde, Ivan Bobetko en Branimir Glavas, die de fronten in respectievelijk de Banija (bij Zagreb) en Slavonie leiden. Beiden zijn nog op hun post.

Tudjman noemde het een “historisch moment, dat de Kroatische democratie dit heeft weten te overwinnen”. Degenen die de machtsgreep voorstonden, zouden op een bepaald moment ook vluchtelingen uit door Serviers bezette dorpen naar het plein tussen presidentieel paleis en parlement in Zagreb hebben vervoerd. Bij de poging tot een machtsgreep zouden ook 'centra in het buitenland' een rol hebben gespeeld, aldus Tudjman.