SOICHIRO HONDA 1906 - 1991; On-Japanse non-conformist

Soichiro Honda, oprichter van het Japanse automobielconcern Honda, is gisteren op 84-jarige leeftijd overleden aan een leverkwaal. Hoewel al in 1973 afgetreden als president-directeur, geldt hij als drijvende kracht achter de opkomst van Japans derde autoproducent.

Soichiro Honda werd geboren in 1906 in het centraal-Japanse Hamamatsu als zoon van een smid. De confrontatie met de eerste motoren en auto's wekte Honda's belangstelling voor motortechniek. In 1922 kreeg hij een baantje in een garage, maar de behoefte betere motoren te bouwen deed hem de naar Japanse maatstaven onconventionele beslissing nemen naar school te gaan - ondanks de 'schande' dat hij terechtkwam tussen medestudenten die tien jaar jonger waren dan hij.

De theoretische kanten van de motortechniek combineerde Honda met de meer praktische van de racerij - een sport waarin het bedrijf tot op de dag van vandaag op het hoogste niveau, de Formule 1, een toonaangevende rol speelt. Een ernstig auto-ongeluk noopte hem echter in 1936 tot minder riskante bezigheden en hij richtte een bedrijfje op dat zuigerveren maakte. In de Tweede Wereldoorlog legde hij zich onder meer toe op de produktie van propellors voor bommenwerpers.

Na de oorlog richtte Honda zijn eerste onderneming op onder eigen naam, de Honda Motor Company. Daarmee legde hij de basis voor het huidige automobielbedrijf. Tot 1957 produceerde de onderneming overigens niets anders dan motorfietsen, aanvankelijk door tweedehands motoren op fietsen te installeren, maar vanaf 1948 werden ook eigen ontwerpen in produktie genomen. Zijn eerste zelf ontworpen en geproduceerde motorfiets doopte Honda 'Dream'.

Tien jaar later breidde Honda zijn werkveld uit tot automobielen. Dat was tegen de uitdrukkelijke wens in van van het machtige Japanse ministerie van handel en industrie, dat vond dat het land met de toen al dertig jaar oude autofabrikanten Toyota en Nissan rijk genoeg bedeeld was. Soichiro Honda, die ook in kleding (rode en roze kostuums) en stijl van leidinggeven (dominant) een on-Japans nonconformisme aan de dag legde, zette niettemin door.

Toyota en Nissan heeft Honda nooit kunnen passeren op de ranglijst van grote Japanse autoproducenten, maar de onderneming ontpopte zich onder de innovatieve Soichiro Honda wel als een bedrijf met potentie. In 1962 ontwierp het bedrijf een sportwagen waarmee de president-directeur zelf hoge ogen in races gooide en in 1967 stortte de onderneming zich met haar eerste kleine Honda, de N360, op de massamarkt. Ruim voor zijn concurrenten richtte Honda zich vervolgens op de ontwikkeling van een schonere motor.

Soichiro Honda's preoccupatie met techniek leidde er uiteindelijk toe dat hij zich in 1973 terugtrok als president-directeur, 67 jaar oud. De ontwikkeling van een luchtgekoelde motor bezorgde het bedrijf zware verliezen en leidde tot diepgaande conflicten met medebestuurders. Honda bleef na zijn aftreden bij het bedrijf betrokken als adviseur.

Ondanks de relatief late start in de automarkt is Honda in het buitenland zijn Japanse concurrenten wel gepasseerd. De beslissing in 1982 om in de Verenigde Staten fabrieken neer te zetten, ruim voordat Toyota en Nissan daartoe ook besloten, heeft de onderneming op 's werelds grootste nationale automarkt een grote voorsprong gegeven. Met een geraamde verkoop voor dit jaar van een miljoen auto's in de VS is Honda, na General Motors, Ford en Chrysler, de vierde autoproducent in de VS.