'Servie heeft EG-overleg niet laten mislukken'

LJUBLJANA, 6 AUG. Servie heeft gisteren ontkend dat het verantwoordelijk is voor het mislukken van het jongste EG-overleg in Joegoslavie, zoals minister Van den Broek (buitenlandse zaken) zondagavond heeft verklaard.

“Schandalig”, zo noemde Slobodan Milosevic, de leider van de Socialistische Partij Servie (SDS), Van den Broeks uitlating gisteren. “Wij worden nu belasterd, omdat we ons verzetten tegen de komst van buitenlandse militaire eenheden in ons land.” De Servische vertegenwoordiger in het staatspresidium, Borisav Jovic, verdedigde voor tv-Belgrado de Servische weigering een akkoord over een staakt-het-vuren te ondertekenen door te zeggen dat “de republiek Servie niet rechtstreeks betrokken is bij de gevechten tussen de Kroaten en naar onafhankelijkheid strevende Serviers in Kroatie”. “De Serviers in Kroatie zijn slechts in opstand gekomen tegen de staatsterreur van het Kroatische regime”, aldus Jovic, die zei dat de EG-trojka daar te weinig oog voor had. Jovic zei verbaasd te zijn dat de vertegenwoordigers van de Serviers in Kroatie niet waren uitgenodigd voor de onderhandelingen met de trojka en eiste dat de Serviers in Kroatie als zelfstandige onderhandelingspartner worden erkend.

Volgens een deel van de Servische pers maakt Van den Broeks beschuldiging deel uit van “een Duits-Oostenrijkse strategie”, waarbij “Slovenen en Kroaten met behulp van Duitse militaire instructeurs Joegoslavie en Servie vernietigen met als enige doel zich een toegang tot de Adriatische zee te verwerven”.

De Kroatische vertegenwoordiger in het staatspresidium, Stipe Mesic, die voor een jaar de functie van president vervult, wordt in deze redenering beschouwd als de architect van wat “een speciale oorlog tegen Servie” heet. Serviers in Kroatie spreken van “Europese inmenging in de binnenlandse zaken van Joegoslavie”.

In een persbericht van de Servische nationale raad voor Oost-Kroatie moet de Duitse minister van buitenlandse zaken, Hans-Dietrich Genscher, het ontgelden. In zijn voorstel om voor Joegoslavie het zogeheten crisismechanisme van de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (CVSE) in werking te stellen, herkent de raad “de tijdgeest van de bierkelders in Munchen van vijftig jaar geleden”.

De bekende dissident Milovan Djilas was ook niet erg te spreken over het optreden van de EG-trojka. In een vraaggesprek met het gematigde weekblad Vreme ('Tijd') noemde hij het optreden van de Europese Gemeenschap “niet effectief en contradictoir”.

Volgens Djilas zou het beter zijn wanneer de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zich met de Joegoslavische crisis zouden bemoeien. Ook de Joegoslavische premier, Ante Markovic, is niet erg tevreden met het verloop van de Europese bemiddeling. “Ik hoop dat Europa er eindelijk in slaagt een keuze te maken tussen de twee opties in Joegoslavie: het voortbestaan van het huidige Joegoslavie of de erkenning van Slovenie en Kroatie.”

De EG-trojka had zondag nauwelijks tijd voor hem. Van den Broek was kort bij hem op bezoek geweest, terwijl de ministers van Luxemburg en Portugal met de legerleiding spraken. Markovic, die graag hoog opgeeft over de steun die hij geniet in het Westen, is een tegenstander van de belangrijke rol voor de individuele leiders van de verschillende Joegoslavische deelrepublieken bij Westerse bemiddelingspogingen, waarbij hij zelf als vertegenwoordiger van de federatie steeds vaker over het hoofd wordt gezien.

Niet iedereen is boos op Van den Broek. Vuk Draskovic, leider van de grootste oppositiepartij Servische Beweging voor Vernieuwing (SPO), verklaarde in een televisie-interview: “Ik ben slecht genformeerd over de bemiddelingspogingen van de Europeanen, maar ik heb die Hollander op de televisie gezien. Wat hij wil is goed; het is een schandaal dat Milosevic het inzetten van EG-waarnemers of vredestroepen in Kroatie heeft afgewezen. Wanneer zij in Kroatie komen, zien zij zelf wat de Serviers wordt aangedaan.”