Nieuwe auto's op overvolle wegen

MADRID, 6 AUG. Met gemengde gevoelens is Spanje het afgelopen weekeinde met vakantie gegaan. In de nieuwe auto's die dankzij de economische bloei van de laatste jaren in ruime mate voorhanden zijn, maar over veel te smalle wegen tussen verstopte steden. In vliegtuigen van de verlieslijdende maar snel expanderende staatsluchtvaartmaatschappij Iberia, vanaf te kleine en om hun vertragingen beruchte luchthavens. Of per trein over het net van smalle sporen, dat bijna twee dagen geheel werd geblokkeerd door de terroristen van de ETA. En in de wetenschap dat al dit ongerief op korte termijn niet verdwijnen zal.

Forse bezuinigingen op plannen voor de infrastructuur vormen immers het belangrijkste economische nieuws van de afgelopen weken. Onder druk van een begrotingstekort dat dit jaar veel hoger dreigt uit te vallen dan de voorziene 0,9 procent van het Bruto Nationaal Produkt, heeft de regering-Gonzalez besloten tussentijds 340 miljard peseta's (bijna 6,5 miljard gulden) van haar budget af te halen. Omdat de sociale voorzieningen, de gezondheidszorg en andere uitgaven in de verzorgingssfeer gespaard moesten blijven, hebben de departementen die veel hardware aanschaffen de grootste veer moeten laten. Defensie en Openbare Werken dragen ieder 31 procent van de totale bezuiniging. Dat wil zeggen dat ze in de tweede helft van dit jaar respectievelijk 11 en 7,5 procent van hun jaarbudget moeten zien uit te sparen.

De consument zal dat, behalve in geval van oorlog, vooral merken aan de wegenbouw en bij het railverkeer. Het Algemeen Wegenplan 1984-1991, dat de belangrijkste knelpunten zou moeten wegnemen en waarvan de voltooiing voor 1993 was voorzien, zal vermoedelijk met nog eens een a twee jaar worden vertraagd. Met het Alsthom-concern en Siemens wordt op dit moment onderhandeld over het vertragen van de levering van 24 Franse TGV-treinstellen en 75 Duitse locomotieven, waarvoor in 1988 het 'contract van de eeuw' werd getekend. Bij de huidige schaarste ziet het er naar uit, dat de hogesnelheidstrein die Madrid volgend jaar met de Expo in Sevilla gaat verbinden, geruime tijd de enige in Spanje zal zijn. Het ministerie van Industrie, Handel en Toerisme (waaronder de staatsbedrijven ressorteren) moet 10 procent op zijn begroting korten; het investeringsplan dat de nationale luchtvaartmaatschappij vorige maand indiende, werd daarom vrijwel onmiddellijk met het stempel 'onrealistisch' retour gestuurd.

Zelfs na toepassing van deze harde maatregelen, zal volgens minister van Economische Zaken en Financien Carlos Solchaga het begrotingstekort voor 1991 geen 0,9 procent maar eerder het dubbele bedragen. Schuld daaraan is niet alleen de geringe begrotingsdiscipline van de centrale overheid, maar zijn vooral ook de snel groeiende uitgaven van lagere - provinciale en lokale - bestuurders die in 1990 verantwoordelijk waren voor meer dan een kwart van het tekort van 3,6 procent.

Op die lagere overheden heeft het kabinet nauwelijks greep. Dat is een gevolg van de steeds verdere federalisering van de Spaanse staat. Solchaga is van plan de uitgaven van de centrale overheid volgend jaar met niet meer dan 3,5 procent te laten groeien, maar stuit daarbij voorlopig nog op heftig verzet van collega's in het kabinet. Vergroting van de lastendruk heeft hij voor dit jaar uitgesloten, maar die zal er volgend jaar zeker zijn ten gevolge van de verplichte harmonisatie van de BTW-tarieven in EG-verband.

Ondanks intensieve onderhandelingen met de vakbonden is Solchaga er vorige maand niet in geslaagd het door hem gewenste akkoord met de vakbonden te sluiten, waarin loonstijgingen gekoppeld zouden worden aan verbeteringen van de produktiviteit. De minister achtte een dergelijke overeenkomst onontbeerlijk voor een soepele inpassing van de Spaanse economie in het Europa van na 1992, maar de bonden waren en blijven van mening dat er ook onder de huidige omstandigheden nog genoeg ruimte voor reeele verbetering is.

Helemaal ongelijk hebben zij daarin niet, want Spanje herstelt zich inderdaad gestaag van de gevolgen van de Golf-crisis. De groei van het BNP was in de eerste helft van dit jaar 2,5 procent en wordt voor de tweede helft op 3,5 geschat. De inflatie (vorig jaar 6,5 procent) zal volgens Solchaga dit jaar op 5 procent en volgens andere bronnen op 5,4 procent uitkomen. De regering handhaaft haar duur geld-politiek, maar laat heel langzaam de teugels vieren. Dat laatste blijkt bijvoorbeeld uit de geleidelijk dalende rentestand. In een jaar zakte de interbancaire rente met 3 procentpunten naar het huidige niveau van 11,7.

Ook de (hoge) werkloosheid loopt nog steeds langzaam terug. In mei 1990 stond 15,6 procent van de beroepsbevolking als werkloos geregistreerd, in mei van dit jaar was dat 15 procent. In sommige sectoren is de laatste maanden zelfs een opvallende vraag naar arbeid ontstaan, zoals in de auto-industrie. Het eertijds kwijnende Seat werkt immers sinds de overneming door Volkswagen niet alleen voor de eigen markt maar profiteert ook van de Duitse hereniging en is op zoek naar 3.000 extra werknemers. Probleem is alleen, dat nieuwe auto's straks nieuwe wegen nodig hebben.