Justitiele voorschotjes

IEDERE BURGER zijn eigen volautomatische “persoonskaart”.

Dit beeld schetst de voorlopige Raad voor het persoonsinformatiebeleid in zijn jongste jaarverslag als een belangrijke belofte voor de toekomst van de overheidsautomatisering. De magneet- of chipkaart stelt ieder individu in staat niet alleen “hoeder” maar ook “houder” te zijn van zijn eigen gegevens. Als ieder mens zijn eigen gegevens letterlijk in eigen hand heeft, kan dat het zelfbeschikkingsrecht van de burger alleen maar ten goede komen.

De eerste toepassing van deze veelbelovende techniek belooft intussen niet direct in het teken te staan van de emancipatie van het individu. Het departement van WVC wil asielzoekers uitrusten met een magneetkaart om hen in de speciale opvangcentra beter te kunnen controleren. Het voornemen wekt weinig verbazing in een tijd waarin ieder rund in dit land op bevel van het Landbouwschap wordt voorzien van een streepjescode. Het nieuwe systeem voor asielzoekers is niet veel meer dan een variant op de prikklok, zo haast WVC zich te verklaren. Alsof dat een aanbeveling is.

Het inrichten van gesloten centra voor asielzoekers - in de lijn waarvan die magneetkaart onmiskenbaar ligt - is trouwens omstreden. Staatsecretaris Kosto (justitie) heeft met nadruk laten weten dat hij het oordeel van de Tweede Kamer afwacht. Daarin bestaan duidelijke bezwaren tegen het speciale gesloten regime, dat de regering dan ook met kracht is ontraden door de Commissie-Mulder.

HET IS OP z'n zachtst gezegd niet erg elegant alvast een voorschot te nemen op de uitslag van het politieke debat. Zeker niet omdat het hier niet echt om een uitzondering gaat. Justitie is ook al bezig aan een plan voor contractsadvocatuur in asielzaken. Daarmee loopt het niet alleen vooruit op de nieuwe asielwetgeving maar ook op de toekomstige - op zijn minst zo omstreden - wet op de rechtshulp. De balie heeft bij herhaling bezwaar gemaakt tegen een contractensysteem omdat dit de onafhankelijkheid van de advocatuur bedreigt. De wijze waarop het kabinet de harde lijn in asielzaken doordrukt geeft nauwelijks aanleiding deze vrees weg te nemen.